ก้อม อัตลักษณ์แห่งเครื่องเรือนพื้นบ้าน

        ก้อม หรือที่มักเรียกว่า ตั่งก้อม (ในภาคเหนือ) หรือ มีชื่อเรียกว่า ม้าก้อม (ในภาคอีสาน) ลักษณะก็คือ เป็นเก้าอี้ที่มีขนาดเล็กและมีความสูงไม่มากนัก โดยทั่วไปจะมีความสูงจากพื้นประมาณ 10–20 เซนติเมตร

        ก้อม เป็นอุปกรณ์รองนั่งที่สะท้อนถึงวิถีชีวิตแบบนั่งใกล้ชิดกับพื้นดิน ซึ่งเป็นวัฒนธรรมดั้งเดิมของคนไทยในอดีตที่ใช้สอยพื้นที่บริเวณชานเรือนหรือใต้ถุนบ้านในการทำกิจกรรมต่าง ๆ ส่วนใหญ่ทำจากวัสดุจากธรรมชาติที่หาได้ง่ายในท้องถิ่น ได้แก่

• ไม้เนื้อแข็ง: เช่น ไม้สัก ไม้ประดู่ หรือไม้แดง โดยมักจะทำจากไม้เพียงแผ่นเดียวมาเจาะรูใส่ขา หรือใช้ท่อนไม้ขนาดใหญ่มาถากให้เป็นรูปทรงตามต้องการ

• ไม้ไผ่: ในบางพื้นที่อาจใช้ไม้ไผ่มาขัดสานหรือประกอบเป็นตัวเล็ก ๆ เพื่อความเบาและเคลื่อนย้ายสะดวก

• รูปทรง: มักเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าหรือวงรี มีขาสี่ขาที่แข็งแรง ความโดดเด่นอยู่ที่ความเรียบง่าย ไม่เน้นการแกะสลักลวดลายซับซ้อน แต่เน้นความทนทานและการใช้งานจริง

        วิถีชีวิตในสมัยก่อน "ก้อม" ไม่ได้เป็นเพียงแค่ที่นั่ง แต่เป็นอุปกรณ์สำคัญในกิจกรรมทางสังคมและครัวเรือนด้วย เช่นการประกอบอาหาร แม่บ้านมักนั่งบนก้อมเพื่อปอกผลไม้ ทำกับข้าวต้มแกง หรือขูดมะพร้าวหน้าเตาไฟ เพื่อให้สามารถทำกิจวัตรที่ต้องใช้เวลานานได้โดยไม่ปวดเมื่อย

หรือการใช้ก้อมในการนั่งล้อมวงสนทนา เมื่อมีแขกมาเยือนที่ใต้ถุนบ้าน การนั่งบนก้อมรอบแคร่หรือกองไฟจะช่วยสร้างบรรยากาศที่เป็นกันเองและอบอุ่น หรือแม้แต่การทำงานหัตถกรรม ไม่ว่าจะเป็นการสานตะกร้า การปั่นด้าย หรือการตำหมากของคนแก่ชรา ก้อมจึงเป็นเหมือนเพื่อนคู่ใจที่ให้ความสูงในระดับที่พอดีกับการวางอุปกรณ์บนพื้น

แม้ในปัจจุบันเก้าอี้พลาสติกหรือโซฟาจะเข้ามาแทนที่ แต่ “ก้อม” ยังคงมีให้เห็นในบ้านพักอาศัยแถบชนบท และเริ่มมีการ

ประยุกต์ให้เป็นของตกแต่งบ้านแนววินเทจ หรือสไตล์ล้านนา เนื่องจากงานไม้ ก้อมมีเสน่ห์ของความดิบ และคงความคลาสสิกที่แสดงถึงความถ่อมตัวเรียบง่าย

การรักษาและใช้งาน "ก้อม" จึงเปรียบเสมือนการสืบทอดภูมิปัญญาการออกแบบเครื่องเรือนที่สอดคล้องกับสรีระและวิถี

ชีวิตของบรรพบุรุษไทยอย่างแท้จริง