Gen Z โตมากับโลกออนไลน์ แต่ทำไมหลายคนกลับโหยหาชีวิตแบบคนรุ่นก่อน?

คนรุ่น Gen Z โตมากับสมาร์ตโฟน โซเชียลมีเดีย วิดีโอสั้น และโลกที่ทุกอย่างเปลี่ยนเร็วแทบทุกวัน แต่ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา กลับมีภาพที่ดูย้อนแย้งเกิดขึ้นมากขึ้นเรื่อย ๆ คนรุ่นใหม่จำนวนไม่น้อยเริ่มสนใจชีวิตที่ช้าลง เรียบง่ายขึ้น และจับต้องได้มากขึ้น คล้ายวิถีชีวิตของคนรุ่นก่อน

ไม่ว่าจะเป็นการทำอาหารเอง ปลูกต้นไม้ อ่านหนังสือกระดาษ เก็บเงินจริงจัง ลดการใช้จ่ายฟุ่มเฟือย หรือเลือกใช้เวลาว่างกับกิจกรรมที่ไม่ต้องพึ่งหน้าจอตลอดเวลา เรื่องเหล่านี้ไม่ได้แปลว่า Gen Z อยากย้อนกลับไปอยู่ในอดีตทั้งหมด แต่สะท้อนว่าคนรุ่นนี้กำลังมองหาความมั่นคงบางอย่างในโลกที่ควบคุมได้ยากขึ้น

ถ้ามองให้ลึก นี่ไม่ใช่แค่กระแส slow life สวย ๆ สำหรับถ่ายรูปลงโซเชียล แต่มันเกี่ยวกับความเหนื่อยล้าจากชีวิตที่เร็วเกินไปด้วย Gen Z ซึ่งมักถูกนิยามว่าเกิดราวปี 1997–2012 เป็นกลุ่มที่เติบโตมาพร้อมอินเทอร์เน็ต ความคาดหวังสูง และการแข่งขันที่แทบไม่เคยหยุดพัก

ข้อมูลจาก Deloitte Gen Z and Millennial Survey 2025 ซึ่งสำรวจ Gen Z และ Millennials มากกว่า 23,000 คนทั่วโลก ระบุว่า 48% ของ Gen Z บอกว่าตัวเองยังไม่รู้สึกมั่นคงทางการเงิน และ 40% บอกว่ารู้สึกเครียดหรือกังวลตลอดเวลาหรือเกือบตลอดเวลา ข้อมูลแบบนี้ช่วยอธิบายได้ดีว่าทำไมการเก็บเงิน ทำอาหารเอง หรือใช้ชีวิตให้เรียบง่ายขึ้น จึงไม่ใช่เรื่องเชย แต่เป็นวิธีรับมือกับโลกที่ค่าครองชีพสูงและอนาคตไม่แน่นอน

ที่หลายคนเข้าใจผิดคือ การหันไปใช้ชีวิตคล้ายคนรุ่นก่อน ไม่ได้แปลว่า Gen Z กลายเป็น Baby Boomers เวอร์ชันใหม่ เพราะการปลูกต้นไม้ ทำอาหารเอง หรืออยู่กับครอบครัวมากขึ้น ไม่ใช่พฤติกรรมเฉพาะของคนรุ่นใดรุ่นหนึ่ง เพียงแต่ภาพเหล่านี้มักถูกเชื่อมโยงกับยุคที่ชีวิตยังไม่ถูกเร่งด้วยแจ้งเตือนตลอดเวลา

อีกด้านหนึ่งคือความล้าจากโลกออนไลน์ แม้ Gen Z จะเป็น Digital Native แต่การอยู่กับหน้าจอตลอดวันก็ไม่ได้แปลว่ามีความสุขเสมอไป โซเชียลมีเดียทำให้เห็นชีวิตคนอื่นตลอดเวลา เห็นความสำเร็จของคนอื่น เห็นรูปร่าง หน้าที่การงาน รายได้ และไลฟ์สไตล์ที่ถูกคัดมาโชว์เฉพาะด้านที่ดูดีที่สุด พอเจอแบบนี้ทุกวัน การอยากปิดหน้าจอแล้วกลับไปทำอะไรช้า ๆ จึงไม่ใช่เรื่องแปลก

รายงานและบทวิเคราะห์หลายแห่งพูดถึงกระแส digital detox และการกลับไปหากิจกรรมแบบ analog มากขึ้น เช่น อ่านหนังสือ เล่นบอร์ดเกม ฟังแผ่นเสียง เขียนบันทึก หรือทำงานคราฟต์ สิ่งเหล่านี้ให้ความรู้สึกต่างจากการเลื่อนฟีด เพราะมันมีจังหวะ มีผลลัพธ์ที่จับต้องได้ และไม่ต้องรอการกดไลก์จากใคร

ความโหยหาอดีตก็เป็นอีกเหตุผลหนึ่ง คนรุ่นใหม่จำนวนหนึ่งรู้สึกว่าอดีตดูเรียบง่ายกว่า แม้ไม่ได้เคยใช้ชีวิตในยุคนั้นจริง ๆ ก็ตาม ภาพจากหนัง เพลง แฟชั่น กล้องฟิล์ม หรือเรื่องเล่าของคนรุ่นก่อน ทำให้อดีตถูกมองเป็นพื้นที่ปลอดภัย เป็นช่วงเวลาที่ดูจริงกว่า ช้ากว่า และไม่วุ่นวายเท่าปัจจุบัน

แต่ต้องพูดให้ชัดว่า nostalgia ไม่ได้แปลว่าความทรงจำเหล่านั้นถูกต้องทั้งหมด อดีตก็มีปัญหาของอดีต ทั้งความเหลื่อมล้ำ กรอบสังคมที่แข็ง และโอกาสที่ไม่ได้เปิดกว้างสำหรับทุกคน สิ่งที่ Gen Z หยิบกลับมา จึงไม่ใช่อดีตทั้งก้อน แต่เป็นบางส่วนที่ตอบโจทย์ชีวิตวันนี้ เช่น ความประหยัด ความสัมพันธ์ในครอบครัว งานอดิเรกที่ไม่แข่งกับใคร และการดูแลใจตัวเองให้ไม่พังไปกับโลกออนไลน์

ส่วนตัวมองว่า กระแสนี้ไม่ได้บอกว่า Gen Z กำลังถอยหลัง แต่มันบอกว่าคนรุ่นใหม่เริ่มเลือกมากขึ้นว่าอะไรควรอยู่ในชีวิต และอะไรควรถูกลดความสำคัญลง พวกเขาอาจยังใช้เทคโนโลยี ทำงานออนไลน์ และติดตามเทรนด์เหมือนเดิม แต่ในเวลาเดียวกันก็อยากมีพื้นที่ที่ไม่ต้องถูกวัดด้วยยอดวิว ยอดไลก์ หรือความสำเร็จที่ต้องโชว์ให้คนอื่นเห็นตลอดเวลา

สุดท้ายแล้ว ชีวิตแบบคนรุ่นก่อนที่ Gen Z กำลังหันกลับไปมอง อาจไม่ใช่คำตอบสำเร็จรูป แต่มันเป็นสัญญาณว่าคนรุ่นใหม่กำลังตั้งคำถามกับชีวิตเร็ว ๆ ที่ถูกผลักให้วิ่งตามตลอดเวลา บางทีการกลับไปทำอาหารง่าย ๆ ปลูกต้นไม้สักต้น หรือเก็บเงินทีละนิด อาจไม่ใช่เรื่องเก่าเลย แต่อาจเป็นวิธีใหม่ในการเอาชีวิตตัวเองกลับมาอยู่ในมืออีกครั้ง