8 พื้นที่ในไทยที่ค่าใช้จ่ายการเรียนลูกอาจพุ่งสูง ตั้งแต่ค่าเทอมถึงค่าเรียนพิเศษ

เอาจริง ๆ นะ เรื่องค่าใช้จ่ายลูกหลานเรียนหนังสือในไทย ไม่ได้จบแค่คำว่า ค่าเทอม อีกแล้ว ผมว่าทุกวันนี้ค่าเทอมเป็นแค่ก้อนใหญ่ก้อนหนึ่งเท่านั้น เพราะพอรวมค่าแรกเข้า ค่ากิจกรรม ค่าเดินทาง ค่าเรียนพิเศษ ค่าอุปกรณ์ และค่ากินอยู่รอบโรงเรียน ยอดจริงที่พ่อแม่จ่ายต่อเดือนอาจสูงกว่าที่คิดมาก

ที่หลายคนเข้าใจผิดคือ คิดว่าค่าใช้จ่ายนักเรียนในไทยน่าจะต่างกันไม่มากระหว่างจังหวัด แต่ความจริงช่องว่างระหว่างเด็กที่เรียนโรงเรียนทั่วไป กับเด็กที่เรียนโรงเรียนนานาชาติหรือโรงเรียนเอกชนระดับสูง อาจต่างกันเป็นสิบเท่าได้ไม่ยาก โดยเฉพาะในจังหวัดที่มีชาวต่างชาติ ผู้ปกครองรายได้สูง และตลาดกวดวิชาขนาดใหญ่

กรุงเทพมหานคร ยังเป็นจังหวัดที่ค่าใช้จ่ายด้านการเรียนของเด็กสูงที่สุดแบบแทบไม่ต้องเดา เพราะเป็นศูนย์รวมโรงเรียนนานาชาติ โรงเรียนเอกชนชื่อดัง และสถาบันกวดวิชาขนาดใหญ่ ข้อมูลจากรายงานตลาดโรงเรียนนานาชาติระบุว่า จำนวนโรงเรียนนานาชาติในไทยเพิ่มจาก 154 แห่งในปี 2014 เป็น 249 แห่งในปี 2024 และพื้นที่หลักที่กระจุกตัวมากที่สุดยังหนีไม่พ้นกรุงเทพฯ กับจังหวัดเศรษฐกิจใหญ่

ค่าเทอมของโรงเรียนนานาชาติระดับบนในกรุงเทพฯ อยู่ในระดับที่หลายครอบครัวต้องวางแผนยาว เช่น International School Bangkok มีค่าเล่าเรียนปีการศึกษา 2025/2026 สำหรับเด็กเล็กเริ่มราว 662,000 บาทต่อปี และปีแรกอาจแตะประมาณ 926,700 บาทเมื่อรวมค่าแรกเข้าและค่าธรรมเนียมบางส่วน ส่วน Bangkok Patana School มีค่าแรกเข้าสำหรับบุตรคนแรก 250,000 บาท และค่าเล่าเรียนขึ้นกับระดับชั้น

ผมว่า กรุงเทพฯ ไม่ได้แพงแค่เพราะโรงเรียนแพง แต่แพงเพราะทุกอย่างรอบตัวเด็กถูกออกแบบให้มีค่าใช้จ่ายตามไปด้วย ตั้งแต่เรียนพิเศษแถวสยาม ปิ่นเกล้า บางนา ไปจนถึงกิจกรรมเสริมภาษา กีฬา ดนตรี และคอร์สเตรียมสอบต่างประเทศ เด็กบางคนค่าใช้จ่ายรวมต่อเดือนอาจอยู่ที่ 30,000–120,000 บาท ขึ้นกับระดับโรงเรียนและกิจกรรมที่ครอบครัวเลือก

นนทบุรี เป็นจังหวัดที่ค่าใช้จ่ายขยับสูงขึ้นมาก เพราะเป็นเหมือนส่วนต่อขยายของกรุงเทพฯ ครอบครัวจำนวนไม่น้อยอยู่บ้านโซนบางใหญ่ แจ้งวัฒนะ ราชพฤกษ์ หรือสนามบินน้ำ แต่ยังใช้ชีวิตการเรียนแบบเมืองหลวง ทั้งโรงเรียนนานาชาติ โรงเรียนเอกชน และกวดวิชาตามห้างใหญ่

จุดที่ทำให้นนทบุรีแพงคือ ค่าเดินทางและเวลาแฝง พ่อแม่หลายบ้านอาจรู้สึกว่าบ้านอยู่นอกกรุงเทพฯ แล้วค่าใช้จ่ายน่าจะเบาลง แต่พอบวกค่าน้ำมัน ค่ารถรับส่ง ค่าเรียนเสริม และค่ากิจกรรมหลังเลิกเรียน ยอดรวมกลับไม่ได้ห่างจากกรุงเทพฯ มากนัก เอาจริง ๆ นะ บางบ้านจ่ายน้อยกว่าค่าเทอมในกรุงเทพฯ แต่จ่ายเพิ่มหนักตรงการเดินทางแทน

ปทุมธานี ก็อยู่ในกลุ่มเดียวกัน โดยเฉพาะโซนรังสิต ลำลูกกา คลองหลวง และพื้นที่ใกล้มหาวิทยาลัยใหญ่ จังหวัดนี้มีทั้งโรงเรียนเอกชน โรงเรียนนานาชาติ และครอบครัวชนชั้นกลางถึงรายได้สูงที่ย้ายออกจากกรุงเทพฯ เพื่อหาบ้านพื้นที่กว้างขึ้น แต่ยังต้องการระบบการศึกษาที่ใกล้เคียงเมืองหลวง

ปทุมธานีมีข้อได้เปรียบเรื่องทำเล เพราะเชื่อมกับกรุงเทพฯ ได้หลายเส้นทาง แต่ข้อเสียคือค่าใช้จ่ายรายเดือนของนักเรียนไม่ได้หยุดแค่ค่าโรงเรียน เด็กที่เรียนในโรงเรียนเอกชนหรืออินเตอร์ แล้วต่อด้วยกวดวิชาแถว Future Park รังสิต หรือเดินทางเข้าเมืองเพื่อเรียนพิเศษ ยอดรวมต่อเดือนสามารถขึ้นไปหลักหลายหมื่นบาทได้ไม่ยาก

ชลบุรี โดยเฉพาะพัทยาและศรีราชา เป็นอีกพื้นที่ที่ค่าใช้จ่ายนักเรียนสูงกว่าภาพจำของจังหวัดต่างจังหวัดมาก เหตุผลคือพื้นที่นี้มีทั้งนิคมอุตสาหกรรม ชุมชนชาวต่างชาติ ครอบครัวญี่ปุ่น และครอบครัวผู้บริหารที่ต้องการโรงเรียนนานาชาติคุณภาพดีใกล้บ้าน

ตัวอย่างที่เห็นชัดคือ Regents International School Pattaya ซึ่งค่าเล่าเรียนปี 2025/2026 ในระดับเด็กเล็กเริ่มที่ประมาณ 436,050 บาทต่อปี และสูงขึ้นตามระดับชั้น พอรวมค่ากิจกรรม ค่าเดินทาง และค่าใช้จ่ายในเมืองท่องเที่ยวอย่างพัทยา ยอดต่อเดือนของหลายครอบครัวจึงไม่ใช่ระดับต่างจังหวัดทั่วไปแล้ว

ภูเก็ต เป็นจังหวัดที่ผมมองว่า “ค่าเรียนแพงเพราะทั้งเกาะแพง” ไม่ใช่แค่ตัวโรงเรียน เพราะภูเก็ตมีทั้งชาวต่างชาติ นักลงทุน ธุรกิจท่องเที่ยว และครอบครัวรายได้สูงที่ย้ายมาอยู่ระยะยาว ทำให้ตลาดโรงเรียนนานาชาติเติบโตตามกำลังซื้อของคนกลุ่มนี้

UWC Thailand ในภูเก็ตมีค่าเล่าเรียนปี 2025/2026 สำหรับระดับ Junior Pre-Kindergarten อยู่ที่ 497,000 บาท และระดับ Grade 1–5 อยู่ที่ 730,000 บาทต่อปี ยังไม่รวมค่าแรกเข้าและค่าใช้จ่ายอื่นบางรายการ จุดนี้ทำให้ค่าใช้จ่ายนักเรียนในภูเก็ตแตะหลักหลายหมื่นบาทต่อเดือนได้ง่าย โดยเฉพาะครอบครัวที่เลือกหลักสูตรนานาชาติเต็มรูปแบบ

เชียงใหม่ เป็นศูนย์กลางการศึกษาของภาคเหนือที่ค่าใช้จ่ายไม่ได้เบาอย่างที่หลายคนคิด เมืองนี้มีทั้งโรงเรียนนานาชาติ โรงเรียนเอกชนชื่อดัง และกลุ่มครอบครัวต่างชาติที่เลือกเชียงใหม่เป็นเมืองอยู่อาศัยระยะยาว เพราะค่าครองชีพบางด้านยังถูกกว่ากรุงเทพฯ แต่คุณภาพชีวิตดี

Prem Tinsulanonda International School ระบุค่าเล่าเรียนปีการศึกษา 2025/2026 ตั้งแต่ 399,000 บาทต่อปีในระดับ Early Years และสูงถึง 780,000 บาทต่อปีในระดับ Grade 9–12 นี่ทำให้เชียงใหม่กลายเป็นจังหวัดที่ค่าใช้จ่ายนักเรียนระดับบนสูงมากเมื่อเทียบกับรายได้เฉลี่ยของพื้นที่

ที่หลายคนมองข้ามคือ เชียงใหม่ไม่ได้แพงเฉพาะเด็กอินเตอร์ เด็กที่เตรียมสอบเข้ามหาวิทยาลัยหรือสอบแข่งขันจากภาคเหนือก็มักมีค่าเรียนพิเศษ ค่าหอ ค่าเดินทาง และค่ากินอยู่เพิ่มเข้ามา ถ้าเป็นครอบครัวต่างอำเภอที่ส่งลูกเข้าเมืองเพื่อเรียน โรงเรียนอาจไม่แพงระดับกรุงเทพฯ แต่ค่าใช้จ่ายรายเดือนรวม ๆ ก็หนักเอาเรื่อง

ขอนแก่น อาจไม่ได้มีโรงเรียนนานาชาติเยอะเท่ากรุงเทพฯ หรือภูเก็ต แต่เป็นเมืองศูนย์กลางการศึกษาของภาคอีสานที่ค่าใช้จ่ายด้านกวดวิชาสูงมาก โดยเฉพาะเด็กมัธยมปลายที่เตรียมสอบเข้าคณะยอดนิยม เช่น แพทย์ วิศวะ เภสัช และคณะสายวิทยาศาสตร์สุขภาพ

ผมว่า ขอนแก่นเป็นตัวอย่างที่ดีของคำว่า “ค่าเรียนแพงไม่ได้แปลว่าต้องเป็นโรงเรียนนานาชาติเท่านั้น” เพราะครอบครัวจำนวนมากจ่ายเงินกับคอร์สติวเข้ม คอร์สสอบแข่งขัน ค่าหอ และค่าเดินทาง เด็กบางคนเรียนหลายวิชาพร้อมกันในช่วง ม.ปลาย ทำให้ค่าใช้จ่ายรวมต่อเดือนขึ้นไปแตะหลักหมื่นถึงหลายหมื่นบาทได้เหมือนกัน

สงขลา โดยเฉพาะหาดใหญ่ เป็นศูนย์กลางการเรียนของภาคใต้ตอนล่าง ทั้งเด็กจากสงขลาเองและเด็กจากจังหวัดใกล้เคียงจำนวนมากเข้ามาเรียนในเมืองนี้ โรงเรียนเอกชนชื่อดัง โรงเรียนกวดวิชา และตลาดเรียนเสริมจึงเติบโตตามบทบาทของหาดใหญ่ในฐานะเมืองเศรษฐกิจและการศึกษา

ครอบครัวที่ส่งลูกเข้าเรียนโรงเรียนเอกชนในหาดใหญ่ หรือให้ลูกมาอยู่ในเมืองเพื่อเรียนพิเศษ มักไม่ได้จ่ายแค่ค่าเทอม แต่ยังมีค่าหอ ค่ากิน ค่าเดินทาง และค่าคอร์สเสริมเข้ามาด้วย สำหรับบางบ้าน ตัวเลขต่อเดือนอาจไม่ได้สูงเท่าโรงเรียนนานาชาติในกรุงเทพฯ หรือภูเก็ต แต่ถ้าวัดตามรายได้เฉลี่ยของครอบครัวในพื้นที่ ถือว่าหนักไม่น้อยเลย

ภาพรวมของเรื่องนี้ชัดขึ้นเมื่อดูข้อมูลเศรษฐกิจครัวเรือน สำนักงานสถิติแห่งชาติรายงานว่า ช่วง 6 เดือนแรกของปี 2568 ครัวเรือนไทยมีค่าใช้จ่ายเฉลี่ยเดือนละ 21,984 บาท และหมวดค่าใช้จ่ายการศึกษาเฉลี่ยอยู่ที่ 288 บาทต่อเดือนต่อครัวเรือน ซึ่งตัวเลขเฉลี่ยนี้ต่ำมากเมื่อเทียบกับค่าใช้จ่ายจริงของครอบครัวที่ส่งลูกเรียนโรงเรียนเอกชนหรือโรงเรียนนานาชาติ

ตรงนี้แหละที่สะท้อนช่องว่างของระบบการศึกษาไทยได้แรงมาก เด็กบางคนใช้เงินด้านการศึกษาเดือนละไม่กี่ร้อยหรือไม่กี่พันบาท ขณะที่เด็กอีกกลุ่มใช้เงินเดือนละหลายหมื่นถึงหลักแสนบาท เพื่อซื้อทั้งหลักสูตร ภาษา สังคม โอกาส และเส้นทางเรียนต่อต่างประเทศ

ถ้าถามผม จังหวัดที่แพงที่สุดไม่ได้แพงเพราะ “โรงเรียนดี” อย่างเดียว แต่แพงเพราะระบบรอบตัวเด็กถูกผูกกับการแข่งขัน ตั้งแต่สอบเข้า เรียนภาษา ทำพอร์ต ไปจนถึงกิจกรรมสร้างโปรไฟล์ พ่อแม่ไม่ได้ซื้อแค่การเรียน แต่กำลังซื้อความมั่นใจว่า ลูกจะไม่เสียเปรียบคนอื่น

คำถามที่น่าคิดต่อคือ ถ้าต้องวางแผนการเงินให้ลูกตั้งแต่ยังเล็ก เราควรทุ่มเงินกับโรงเรียนระดับแพงที่สุดเท่าที่จ่ายไหว หรือเลือกโรงเรียนที่เหมาะพอดี แล้วกันเงินอีกก้อนให้ลูกใช้ต่อยอดชีวิตในอนาคตแทน?