รู้หรือไม่ ? ว่า “ละม่อม” คือใคร ทำไมตำรวจเวลาจับผู้ร้ายได้ จะบอกว่าจับได้โดย "ละม่อม"

        หลายคนคงคุ้นตากับวลีในข่าวอาชญากรรมที่ว่า “จับกุมได้โดยละม่อม” จนเกิดเป็นมุกขำ ๆ ในโลกออนไลน์ว่า “ละม่อม” น่าจะเป็นตำรวจมือปราบที่เก่งที่สุดในประเทศไทย เพราะไม่ว่าจะคดีไหน ข่าวใด ก็มักจะเห็นชื่อ “ละม่อม” ปรากฏอยู่เสมอ ราวกับเป็นเจ้าหน้าที่ผู้ตามจับผู้ร้ายได้แทบทุกวัน แต่ความจริงแล้ว “ละม่อม” ไม่ใช่ชื่อของบุคคล และไม่เคยมีตำรวจชื่อดังในตำนานคนนี้อยู่จริงแต่อย่างใด

        คำว่า “ละม่อม” ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน จัดเป็นคำวิเศษณ์ มีความหมายว่า สุภาพ อ่อนโยน และเรียบร้อย เมื่อนำมาใช้ในสำนวนข่าวหรือภาษากฎหมาย เช่นคำว่า “จับกุมได้โดยละม่อม” จึงไม่ได้หมายถึงการถูกจับโดยเจ้าหน้าที่คนหนึ่งชื่อ “ละม่อม” แต่หมายถึงการจับกุมที่เป็นไปอย่างสงบ เรียบร้อย ผู้ต้องหาไม่ขัดขืน ไม่มีการต่อสู้ยื้อยุด และไม่มีเหตุรุนแรงจนเกิดการบาดเจ็บหรือสูญเสีย

        สาเหตุที่คำนี้ฝังแน่นอยู่ในความทรงจำของผู้คน ส่วนหนึ่งมาจากรูปแบบการเขียนข่าวในอดีต โดยเฉพาะข่าวอาชญากรรมซึ่งนิยมใช้ถ้อยคำทางการ กระชับ และมีลักษณะเฉพาะตัว วลี “โดยละม่อม” จึงถูกใช้ซ้ำอยู่บ่อยครั้งในหน้าหนังสือพิมพ์ จนกลายเป็นถ้อยคำติดหูคนอ่านมาหลายยุคหลายสมัย ครั้นเมื่อเข้าสู่ยุคอินเทอร์เน็ต ผู้คนก็หยิบคำนี้ไปเล่นต่อในเชิงอารมณ์ขัน ด้วยการแกล้งตีความว่า “ละม่อม” เป็นชื่อเจ้าหน้าที่ตำรวจจริง ๆ มีทั้งภาพตัดต่อ เรื่องเล่าล้อเลียน หรือฉายาอย่าง “หมวดละม่อม” และ “จ่าละม่อม” จนกลายเป็นมีมยอดนิยมในวัฒนธรรมออนไลน์ไทย

        หากพิจารณาในแง่ภาษา คำว่า “ละม่อม” ยังมีความใกล้เคียงกับคำที่คนไทยคุ้นหูอีกคำหนึ่งคือ “ละมุนละม่อม” ซึ่งเป็นคำซ้อนที่ใช้เพื่อเน้นความหมายให้ชัดขึ้น โดย “ละมุน” สื่อถึงความนุ่มนวล อ่อนละไม ส่วน “ละม่อม” สื่อถึงความสุภาพ เรียบร้อย เมื่อนำมารวมกันจึงหมายถึงการกระทำที่นุ่มนวล สุภาพ และไม่รุนแรง นี่เองที่ทำให้คำว่า “จับกุมได้โดยละม่อม” มีนัยถึงการควบคุมตัวผู้ต้องหาอย่างสงบ ปราศจากความโกลาหล

        ท้ายที่สุดแล้ว ตำนาน “ละม่อม” ที่หลายคนพูดถึงด้วยรอยยิ้ม จึงเป็นผลลัพธ์ของการเล่นคำระหว่างภาษาข่าวกับอารมณ์ขันของคนในโลกออนไลน์ มากกว่าจะเป็นเรื่องจริงในหน้าประวัติศาสตร์ตำรวจไทย คำคำนี้ไม่ได้เป็นชื่อคน แต่เป็นคำที่ใช้อธิบายลักษณะของการจับกุมว่าดำเนินไปอย่างเรียบร้อย ไม่มีการปะทะหรือใช้ความรุนแรง และบางที ครั้งต่อไปที่เราอ่านเจอคำว่า “จับได้โดยละม่อม” เราอาจเผลอยิ้มเล็ก ๆ พร้อมนึกถึง “นายตำรวจในตำนาน” ที่ไม่มีตัวตนจริงคนนี้ขึ้นมาก็ได้