เปิดรายชื่อ 16 จังหวัดไทยที่แทบไม่มี “ต้นคูณ”

เมื่อครู่นี้ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับต้นไม้ประจำชาติไทยอย่าง “ต้นคูณ” หรือที่หลายคนรู้จักในชื่อ “ราชพฤกษ์” ทำให้เกิดความคิดขึ้นมาว่า แม้ต้นไม้ชนิดนี้จะเป็นสัญลักษณ์ของประเทศ แต่ความจริงแล้วในหลายพื้นที่ของประเทศไทยกลับไม่ได้พบเห็นปลูกกันอย่างแพร่หลายเหมือนบางจังหวัดในภาคอีสานหรือภาคเหนือ

ต้นคูณ หรือราชพฤกษ์ เป็นไม้ยืนต้นที่มีดอกสีเหลืองเป็นช่อย้อยสวยงาม และได้รับการยกย่องให้เป็นดอกไม้ประจำชาติไทย เนื่องจากสีเหลืองถือเป็นสีมงคลและเป็นสีประจำพระมหากษัตริย์ไทย อีกทั้งยังมีการรณรงค์ปลูกทั่วประเทศในโครงการเฉลิมพระเกียรติในอดีตอีกหลายครั้ง 

อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติแล้วการปลูกต้นไม้ชนิดใดในแต่ละพื้นที่มักขึ้นอยู่กับสภาพภูมิอากาศ ลักษณะดิน วิถีชีวิตของชุมชน และการนิยมปลูกไม้ประดับท้องถิ่น ทำให้บางจังหวัดไม่ได้มีการปลูกต้นคูณกันมากนัก โดยเฉพาะจังหวัดที่มีฝนตกชุกมากหรือมีพื้นที่ภูเขาและป่าดิบหนาแน่น

จากการรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับภูมิอากาศ ลักษณะพื้นที่ และการใช้ต้นไม้ประดับในแต่ละภูมิภาค พบว่ามีจังหวัดที่มักไม่ค่อยพบการปลูกต้นคูณอย่างแพร่หลาย เช่น จังหวัดระนอง, จังหวัดพังงา, จังหวัดภูเก็ต, จังหวัดตรัง, จังหวัดสตูล, จังหวัดปัตตานี, จังหวัดยะลา, จังหวัดนราธิวาส, จังหวัดแม่ฮ่องสอน, จังหวัดตาก, จังหวัดตราด, จังหวัดระยอง, จังหวัดสมุทรสงคราม, จังหวัดสมุทรสาคร, จังหวัดสมุทรปราการ และ จังหวัดชลบุรี

จังหวัดเหล่านี้ส่วนหนึ่งอยู่ในพื้นที่ที่มีฝนตกมากตลอดปีหรืออยู่ใกล้ทะเล ทำให้ต้นไม้บางชนิดที่ทนลมทะเลและความชื้นสูง เช่น มะพร้าว สนทะเล หรือไม้ประดับชนิดอื่น ได้รับความนิยมปลูกมากกว่า ขณะที่ต้นคูณมักเจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ที่มีฤดูแล้งชัดเจนและมีแสงแดดจัด จึงพบเห็นบ่อยในหลายจังหวัดของภาคอีสานหรือภาคเหนือมากกว่า 

อีกประเด็นหนึ่งคือวิถีวัฒนธรรมของแต่ละท้องถิ่น บางพื้นที่มีต้นไม้ประจำถิ่นที่ผู้คนนิยมปลูกอยู่แล้ว เช่น ต้นมะพร้าว ต้นตาล หรือต้นไม้ชายฝั่ง จึงทำให้ต้นคูณไม่ได้กลายเป็นต้นไม้หลักของภูมิทัศน์ในจังหวัดเหล่านั้น

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า เรื่องนี้ถือเป็นเรื่องธรรมดาของธรรมชาติและวัฒนธรรมท้องถิ่น เพราะแม้ต้นคูณจะเป็นต้นไม้ที่มีความหมายเชิงสัญลักษณ์ของประเทศ แต่ประเทศไทยก็มีความหลากหลายทางภูมิประเทศอย่างมาก ตั้งแต่ภูเขา ป่าดิบชื้น ไปจนถึงชายฝั่งทะเล การที่ต้นไม้บางชนิดจะโดดเด่นในบางพื้นที่จึงไม่ใช่เรื่องแปลก ตรงกันข้าม กลับทำให้เห็นว่าประเทศไทยยังคงมีความหลากหลายทางธรรมชาติและภูมิทัศน์ที่น่าสนใจไม่น้อย

บางจังหวัดอาจเต็มไปด้วยดอกคูณสีเหลืองในช่วงหน้าร้อน แต่บางจังหวัดก็มีต้นไม้ท้องถิ่นที่งดงามในแบบของตัวเอง ซึ่งล้วนเป็นเสน่ห์ของแต่ละพื้นที่ที่แตกต่างกันไป

แหล่งที่มาของข้อมูล :

ข้อมูลเกี่ยวกับต้นราชพฤกษ์จาก กรมป่าไม้ 

บทความเกี่ยวกับความสำคัญของราชพฤกษ์ในฐานะดอกไม้ประจำชาติไทย 

ข้อมูลลักษณะการปลูกและสภาพแวดล้อมที่เหมาะสมของต้นราชพฤกษ์