เปิดรายชื่อ 13 จังหวัดในประเทศไทยที่ “ไม่ค่อยเล่นน้ำสงกรานต์”

เมื่อครู่นี้ผู้เขียนได้อ่านบทความและข้อมูลเกี่ยวกับบรรยากาศเทศกาลสงกรานต์ในประเทศไทย จึงพบข้อสังเกตอย่างหนึ่งที่น่าสนใจไม่น้อย เพราะแม้ภาพจำของหลายคนจะคิดว่าสงกรานต์คือการเล่นน้ำอย่างสนุกสนานตามถนนสายใหญ่ แต่ความจริงแล้วประเทศไทยยังมีอีกหลายจังหวัดที่บรรยากาศสงกรานต์ค่อนข้างเงียบกว่าที่คิด

ต้องทำความเข้าใจก่อนว่า “เงียบ” ในที่นี้ไม่ได้หมายความว่าคนในพื้นที่ไม่เล่นสงกรานต์เลย เพียงแต่ไม่ได้มีถนนเล่นน้ำขนาดใหญ่หรือกิจกรรมสาดน้ำครึกครื้นแบบเมืองท่องเที่ยวหลัก หลายพื้นที่ยังคงให้ความสำคัญกับพิธีกรรมดั้งเดิม เช่น การทำบุญตักบาตร การสรงน้ำพระ และการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่ มากกว่าการเล่นน้ำกันบนท้องถนน

จากการรวบรวมข้อมูลด้านวัฒนธรรมและรูปแบบการจัดงานสงกรานต์ในแต่ละพื้นที่ พบว่ามีหลายจังหวัดที่มักถูกพูดถึงว่าเป็นพื้นที่ที่บรรยากาศค่อนข้างสงบ ตัวอย่างเช่น จังหวัดสิงห์บุรี, จังหวัดอ่างทอง, จังหวัดอุทัยธานี, จังหวัดชัยนาท, จังหวัดหนองบัวลำภู, จังหวัดมุกดาหาร, จังหวัดน่าน, จังหวัดแม่ฮ่องสอน, จังหวัดตาก, จังหวัดระนอง, จังหวัดสตูล, จังหวัดปัตตานี และ จังหวัดนราธิวาส

จังหวัดเหล่านี้ส่วนใหญ่ไม่ได้เป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวขนาดใหญ่ หรือบางพื้นที่ก็ยังคงรักษาวิถีชีวิตชุมชนที่เรียบง่าย ทำให้เทศกาลสงกรานต์ยังคงมีลักษณะเป็นงานบุญของครอบครัวมากกว่างานรื่นเริงขนาดใหญ่ หลายบ้านจะพากันไปทำบุญที่วัดในตอนเช้า จากนั้นก็กลับมารวมญาติรับประทานอาหารร่วมกัน บางแห่งมีการรดน้ำขอพรผู้ใหญ่หน้าบ้านหรือในวัดอย่างอบอุ่น

โดยเฉพาะในบางจังหวัดทางภาคใต้ เช่น จังหวัดสตูล, จังหวัดปัตตานี และ จังหวัดนราธิวาส ที่มีประชากรชาวมุสลิมจำนวนมาก รูปแบบการเฉลิมฉลองก็จะแตกต่างจากจังหวัดอื่น ทำให้ไม่ได้มีการเล่นน้ำกันอย่างแพร่หลายเหมือนในเมืองท่องเที่ยวชื่อดัง

ในขณะที่บางจังหวัดทางภาคเหนือหรือภาคกลาง เช่น จังหวัดน่าน หรือ จังหวัดอุทัยธานี ก็ยังคงเน้นประเพณีท้องถิ่น เช่น การสรงน้ำพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมือง หรือขบวนแห่แบบพื้นบ้านมากกว่าการสาดน้ำกันตามถนน

ในมุมมองของผู้เขียนเห็นว่า เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นเสน่ห์อีกด้านหนึ่งของประเทศไทย เพราะแม้สงกรานต์จะกลายเป็นเทศกาลท่องเที่ยวระดับโลกไปแล้ว แต่ในหลายพื้นที่ของประเทศ ประเพณีปีใหม่ไทยก็ยังคงมีความหมายดั้งเดิมอยู่เสมอ บางครั้งภาพของชาวบ้านที่แต่งตัวเรียบร้อย พากันไปทำบุญที่วัดในตอนเช้า หรือการที่ลูกหลานกลับบ้านไปรดน้ำขอพรพ่อแม่ ก็อาจให้ความรู้สึกอบอุ่นและงดงามไม่แพ้ภาพการเล่นน้ำอย่างครึกครื้นตามเมืองใหญ่

พูดง่าย ๆ ว่า สงกรานต์ของไทยนั้นมีหลายบรรยากาศ บางเมืองเต็มไปด้วยเสียงหัวเราะและสายน้ำ แต่บางเมืองก็ยังคงเงียบสงบและอบอุ่นในแบบของตัวเอง ซึ่งทั้งสองแบบล้วนเป็นส่วนหนึ่งของวัฒนธรรมไทยที่สืบทอดกันมายาวนาน

แหล่งที่มาของข้อมูล :

ข้อมูลประเพณีสงกรานต์จาก กระทรวงวัฒนธรรม

บทความเกี่ยวกับเทศกาลสงกรานต์จาก การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย

รายงานและบทวิเคราะห์เทศกาลสงกรานต์จาก Thai PBS และสื่อข่าวไทยหลายสำนักเกี่ยวกับรูปแบบการจัดงานในแต่ละจังหวัด