“ปลาน้ำเงิน” ดาวรุ่งตัวใหม่ เพาะพันธุ์สำเร็จ เตรียมดันสู่สัตว์น้ำเศรษฐกิจ

เมื่อครู่นี้ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับความก้าวหน้าของงานวิจัยด้านการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำของไทยแล้วต้องยอมรับว่าเป็นข่าวดีไม่น้อยสำหรับวงการประมงบ้านเรา เพราะขณะนี้นักวิจัยสามารถพัฒนาเทคนิคการเพาะพันธุ์ “ปลาน้ำเงิน” ได้สำเร็จ และกำลังเดินหน้าผลักดันให้ปลาชนิดนี้กลายเป็นสัตว์น้ำเศรษฐกิจตัวใหม่ที่มีมูลค่าสูงในอนาคต

ปลาน้ำเงินจัดอยู่ในกลุ่มปลาเนื้ออ่อน มีลักษณะลำตัวยาว แบนด้านข้าง ไม่มีครีบหลัง ลำตัวมีสีเงินแวววาว ดูสะอาดตาและสวยงาม สามารถเจริญเติบโตได้ยาวประมาณ 70 เซนติเมตร
ในประเทศไทยปลาชนิดนี้พบได้ตามแหล่งน้ำธรรมชาติหลายแห่ง เช่น แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำน่าน แม่น้ำยม แม่น้ำป่าสัก แม่น้ำแม่กลอง แม่น้ำบางปะกง แม่น้ำโขง รวมไปถึงบึงบอระเพ็ด

สาเหตุที่ปลาน้ำเงินได้รับความนิยมก็เพราะเนื้อปลามีคุณภาพดี รสชาติอร่อย และแทบไม่มีก้างฝอย จึงสามารถนำไปประกอบอาหารได้หลากหลายเมนู ทำให้มีราคาจำหน่ายค่อนข้างสูง โดยราคาปลาสดในตลาดอยู่ที่ประมาณ 300 – 600 บาทต่อกิโลกรัม

ขณะเดียวกัน ปลาน้ำเงินยังเป็นที่ต้องการในตลาดปลาสวยงามอีกด้วย บางขนาดสามารถจำหน่ายได้ตั้งแต่ 300 ไปจนถึงกว่า 1,200 บาทต่อตัว
ด้วยความต้องการที่เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง ทำให้ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา มีการจับปลาน้ำเงินจากธรรมชาติเป็นจำนวนมาก ส่งผลให้ปริมาณปลาชนิดนี้ในธรรมชาติลดลงอย่างเห็นได้ชัด
ด้วยเหตุนี้ กรมประมง จึงได้มอบหมายให้ ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดชัยนาท ทำการศึกษาและพัฒนาเทคนิคการเพาะพันธุ์ปลาน้ำเงินอย่างจริงจัง

ล่าสุดในปีงบประมาณ 2569 นักวิจัยสามารถพัฒนาเทคนิคการเพาะพันธุ์แบบใหม่ได้สำเร็จ ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญของวงการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำไทย เพราะเทคนิคนี้สามารถ ลดการสูญเสียพ่อแม่พันธุ์ได้ถึง 100 เปอร์เซ็นต์

ที่ผ่านมา การเพาะพันธุ์แบบเดิมมักต้องสูญเสียพ่อพันธุ์เพื่อเก็บถุงน้ำเชื้อ หรือเกิดความบอบช้ำจากการรีดน้ำเชื้อและรีดไข่ ทำให้พ่อแม่พันธุ์เสียหายจำนวนมาก

แต่เทคนิคใหม่ที่พัฒนาขึ้นนั้น ใช้วิธี กระตุ้นฮอร์โมนแล้วปล่อยให้พ่อแม่พันธุ์ผสมพันธุ์กันเองตามธรรมชาติ ภายในกระชังไนล่อนที่แขวนอยู่ในบ่อซีเมนต์

บ่อเพาะพันธุ์จะควบคุมระดับน้ำลึกประมาณ 50 เซนติเมตร มีระบบน้ำไหลผ่านตลอดเวลา พร้อมติดตั้งเครื่องให้อากาศเพื่อเพิ่มออกซิเจนในน้ำ ทำให้สภาพแวดล้อมใกล้เคียงธรรมชาติมากที่สุด

หลังจากปล่อยพ่อแม่พันธุ์ลงในกระชังประมาณ 8 – 12 ชั่วโมง ปลาเริ่มผสมพันธุ์และวางไข่ ไข่จะจมและเกาะติดกับวัสดุในกระชัง จากนั้นเจ้าหน้าที่จะนำพ่อแม่พันธุ์ออก แล้วเก็บไข่ไปฟักในตะแกรงฟักภายในบ่อซีเมนต์

ไข่ปลาน้ำเงินใช้เวลาประมาณ 22 – 24 ชั่วโมง ก็จะฟักออกมาเป็นตัว โดยแม่พันธุ์หนึ่งตัวสามารถให้ลูกปลาเฉลี่ยประมาณ 6,500 ตัว

เมื่อลูกปลามีอายุประมาณ 2 วัน จะเริ่มให้อาหารเป็นลูกไรแดง จากนั้นเมื่ออายุประมาณ 20 วัน จึงเริ่มให้อาหารไรแดงตัวเต็มวัยร่วมกับอาหารสำเร็จรูปสำหรับปลาวัยอ่อนที่มีโปรตีนสูง

เมื่อลูกปลาอายุประมาณ 50 วัน จะเริ่มให้อาหารเม็ดลอยน้ำ และเมื่ออายุเกิน 60 วัน ลูกปลาจะสามารถกินอาหารเม็ดสำเร็จรูปได้เต็มรูปแบบ

จากการทดลองพบว่าลูกปลามี อัตราการรอดสูงถึงประมาณ 85 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับวิธีการเลี้ยงในอดีต

ปัจจุบันกรมประมงได้เริ่มขยายผลความสำเร็จนี้ไปสู่การเลี้ยงเชิงพาณิชย์ โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำจืดชัยนาทได้เริ่มจำหน่าย ลูกพันธุ์ปลาน้ำเงิน ให้แก่เกษตรกรและผู้ประกอบการแล้ว

ราคาจำหน่ายแบ่งตามขนาด ได้แก่
ขนาด 3 – 5 เซนติเมตร ราคา 20 บาท
ขนาด 5 – 7 เซนติเมตร ราคา 30 บาท
ขนาด 7 – 10 เซนติเมตร ราคา 50 บาท

นับเป็นอีกหนึ่งก้าวสำคัญของงานวิจัยไทย ที่ไม่เพียงช่วยลดการจับปลาจากธรรมชาติ แต่ยังมีโอกาสสร้างรายได้ให้เกษตรกรในอนาคต

หากการเพาะเลี้ยงปลาน้ำเงินขยายตัวได้อย่างต่อเนื่อง ก็มีความเป็นไปได้ไม่น้อยที่ปลาชนิดนี้จะกลายเป็น สัตว์น้ำเศรษฐกิจดาวรุ่งของประเทศไทย และอาจกลายเป็นปลาทำเงินตัวใหม่ของวงการประมงไทยในอีกไม่กี่ปีข้างหน้า.