ทำไมบางคนชอบกลิ่นหนังสือ พฤติกรรมชอบดมหนังสือ กลิ่นหนังสือกลายเป็นความสุขที่เสพติดได้

Bibliosmia คือ คำว่า Bibliosmia มาจากรากศัพท์ 2 ส่วน ได้แก่

• Biblio- หมายถึง หนังสือ

• -osmia หมายถึง การดมกลิ่น

เมื่อรวมกันจึงหมายถึง “ความสุขจากการดมกลิ่นหนังสือ” ไม่ว่าจะเป็นหนังสือใหม่ที่เพิ่งพิมพ์ออกมา หรือหนังสือเก่าที่ผ่านกาลเวลาและมีกลิ่นกระดาษเฉพาะตัว

Bibliosmia ไม่ได้ถูกจัดเป็นโรคหรือความผิดปกติทางจิต แต่ถือเป็นพฤติกรรมทางประสาทสัมผัส (sensory preference) ที่เชื่อมโยงกับอารมณ์ ความทรงจำ และ ความรู้สึกปลอดภัย

ทำไมบางคนถึงชอบกลิ่นหนังสือ?

1.กลิ่นคือประตูสู่ความทรงจำ ในเชิงจิตวิทยา “กลิ่น” เป็นประสาทสัมผัสที่เชื่อมโยงกับสมองส่วนลิมบิก (limbic system) ซึ่งเป็นศูนย์กลางของความทรงจำและอารมณ์ ดังนั้นกลิ่นหนังสือจึงสามารถกระตุ้นความทรงจำได้อย่างลึกซึ้ง เช่น

• ช่วงวัยเด็กที่อ่านนิทาน

• บรรยากาศห้องสมุดโรงเรียน

• ช่วงเวลาอ่านหนังสือเตรียมสอบ

กลิ่นหนังสือจึงไม่ใช่เพียง “กลิ่น” แต่คือ “ความรู้สึก” ที่ย้อนคืนมา

2.หนังสือคือสัญลักษณ์ของความสงบ สำหรับหลายคน การอ่านหนังสือคือกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับความเงียบ การอยู่กับตัวเอง และ ความปลอดภัย กลิ่นหนังสือจึงกลายเป็นเหมือน “เครื่องหมายของความสงบ” คล้ายกับกลิ่นกาแฟตอนเช้า หรือกลิ่นฝนที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย

3.สารเคมีและกลิ่นเฉพาะของกระดาษ กลิ่นหนังสือใหม่มักมาจากสารประกอบระเหย เช่น หมึกพิมพ์ กาว และ กระดาษ ส่วนหนังสือเก่ามีกลิ่นจากการย่อยสลายของเซลลูโลสและลิกนิน ทำให้เกิดสารบางชนิด เช่น vanillin ซึ่งให้กลิ่นคล้ายวานิลลาอ่อน ๆ จึงไม่น่าแปลกที่หลายคนรู้สึกว่า “หนังสือเก่ากลิ่นหอม” อย่างมีเอกลักษณ์

Bibliosmia เป็นการเสพติดจริงหรือไม่?

แม้หลายคนจะพูดติดตลกว่า “ติดกลิ่นหนังสือมาก” แต่ในความเป็นจริง Bibliosmia ไม่ถือเป็นการเสพติดแบบสารเสพติด แต่ใกล้เคียงกับ

• ความผูกพันทางอารมณ์

• ความเคยชินเชิงประสาทสัมผัส

• ความสุขเล็ก ๆ ที่สมองสร้างเป็นรางวัล

ตราบใดที่ไม่กระทบชีวิตหรือสุขภาพ เช่น ดมหนังสือจนเกิดอาการแพ้ฝุ่นหรือเชื้อรา ก็ถือว่าเป็นพฤติกรรมปกติ