การใช้ ChatGPT ต่อเนื่องอาจบั่นทอนการทำงานของสมอง

ในยุคที่เครื่องมือ AI อย่าง ChatGPT แทรกซึมเข้าสู่ชีวิตประจำวันมากขึ้น นักวิจัยเริ่มตั้งคำถามถึงผลกระทบของเทคโนโลยีนี้ต่อสมองมนุษย์ งานศึกษาล่าสุดจากสถาบันเทคโนโลยีแมสซาชูเซตส์ (MIT) เผยหลักฐานว่า การพึ่งพา AI มากเกินไปอาจบั่นทอนกระบวนการรับรู้สำคัญ เช่น ความจำ และ ความคิดสร้างสรรค์

ข้อค้นพบจากงานวิจัยของ MIT งานวิจัยได้ติดตามกลุ่มตัวอย่าง 54 คนตลอดระยะเวลา 4 เดือน ในการทำภารกิจเขียนเรียงความ โดยแบ่งออกเป็น 3 กลุ่ม ได้แก่ กลุ่มที่ใช้ ChatGPT กลุ่มที่ใช้ Google Search แบบดั้งเดิม และ กลุ่มที่เขียนด้วยปากกาและกระดาษ ข้อค้นพบจากงานวิจัยที่น่าสนใจ มีดังนี้

1.ความจำลดลง ผลลัพธ์สะท้อนความแตกต่างอย่างชัดเจนในระดับการทำงานของสมอง (Cognitive Engagement) ว่าความจำลดลงอย่างชัดเจน โดยพบว่า 83% ของผู้ที่ใช้ ChatGPT สามารถจำเนื้อหาที่ตนเองเขียนได้ลดลงหลังจากเขียนเสร็จ ขณะที่กลุ่มที่ไม่ใช้ AI มีเพียง 11% ที่เกิดปัญหานี้

2.การเชื่อมต่อทางประสาทลดลง เมื่อวัดด้วยเครื่อง EEG พบว่าผู้ใช้ ChatGPT มีการเชื่อมต่อของเส้นทางประสาทสมองเพียงครึ่งหนึ่งเมื่อเทียบกับผู้ที่เขียนด้วยตนเอง โดยกลุ่มที่ใช้ ChatGPT มีการเชื่อมต่อทางประสาท เฉลี่ย 40 เส้นทาง ขณะที่กลุ่มที่ใช้สมองมนุษย์อย่างเดียวมีการเชื่อมต่อทางประสาทประมาณ 80 เส้นทาง

3.ความคิดสร้างสรรค์ถดถอย เรียงความที่ได้รับการสนับสนุนจาก AI ถูกประเมินว่าเนื้อหามีความแปลกใหม่และความคิดสร้างสรรค์น้อยกว่ากลุ่มอื่นอย่างมีนัยสำคัญ

งานวิจัยยังชี้ให้เห็นความย้อนแย้งสำคัญ คือ ChatGPT ช่วยให้ผู้ใช้ทำงานเสร็จเร็วขึ้นราว 60% แต่ในขณะเดียวกันกลับลดความพยายามทางสมองที่จำเป็นต่อการเรียนรู้ลงถึง 32%

แม้ผลการวิจัยของ MIT จะพบผลกระทบต่อสมองของมนุษย์จากการพึ่งพา AI มากเกินไป แต่มีข้อสังเกตว่า ขนาดกลุ่มตัวอย่างค่อนข้างน้อยในการเป็นตัวแทนประชากร อย่างไรก็ตาม หลักฐานการวิจัยดังกล่าวจุดประเด็นที่พึงตระหนักรู้ และ ควรมีแนวทางการรับมือ งานวิจัยไม่ใช่การหลีกเลี่ยง AI แต่คือ การใช้อย่างมีสติ ใช้เป็นเครื่องมือช่วยเสริม ไม่ใช่เครื่องมือทดแทนความคิด เพื่อสร้างความแข็งแรงทางปัญญา ไม่ใช่การพึ่งพา