เจาะที่มา "กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง" เกราะคุ้มกันราคาน้ำมันไทยที่มีมานานกว่า 40 ปี

        ท่ามกลางวิกฤตการณ์โลกและความผันผวนของราคาน้ำมันที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง "กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง" กลายเป็นชื่อที่ถูกพูดถึงหนาหูที่สุดในฐานะเครื่องมือหลักที่รัฐบาลใช้ประคับประคองไม่ให้คนไทยต้องเผชิญกับสภาวะ "ช็อกราคา" แต่ทราบหรือไม่ว่า กลไกนี้ไม่ได้เพิ่งถูกสร้างขึ้นเพื่อแก้ปัญหาเฉพาะหน้าในปัจจุบัน ทว่ามีรากฐานมาตั้งแต่ยุค 2520 เพื่อรับมือกับวิกฤตพลังงานโลกในอดีตที่เคยเกือบทำให้เศรษฐกิจไทยหยุดชะงัก

        จุดเริ่มต้นจากวิกฤตน้ำมันโลกยุค 2520 ย้อนกลับไปใน พ.ศ. 2520 ภายใต้การบริหารของรัฐบาลพลเอกเกรียงศักดิ์ ชมะนันทน์ ประเทศไทยต้องเผชิญกับสถานการณ์น้ำมันแพงอย่างรุนแรง ซึ่งเป็นผลกระทบจากความขัดแย้งภายในกลุ่มโอเปก (OPEC) และความวุ่นวายทางการเมืองในตะวันออกกลาง เพื่อป้องกันไม่ให้ราคาขายปลีกในประเทศพุ่งสูงจนกระทบต่อค่าครองชีพ รัฐบาลจึงตัดสินใจก่อตั้ง “กองทุนรักษาระดับน้ำมันเชื้อเพลิง” ขึ้นในเดือนกันยายน พ.ศ. 2520 โดยกำหนดให้โรงกลั่นและผู้นำเข้าน้ำมันส่งเงินเข้ากองทุนเพื่อนำมาใช้ "ตรึงราคา" ให้เกิดความเสถียร

        การควบรวมสู่ "กองทุนน้ำมัน" หนึ่งเดียว ในเวลาต่อมา พ.ศ. 2521 รัฐบาลได้จัดตั้งอีกหนึ่งกองทุนคือ “กองทุนรักษาระดับราคาน้ำมันเชื้อเพลิง (เงินตราต่างประเทศ)” เพื่อดึงกำไรส่วนเกินจากผู้นำเข้าน้ำมันที่ได้รับอานิสงส์จากการปรับค่าเงินบาทบาทร้อยละ 1 นำมาเก็บสะสมไว้เป็นเงินสำรอง จนกระทั่งใน พ.ศ. 2522 รัฐบาลได้ตัดสินใจควบรวมทั้งสองกองทุนเข้าด้วยกัน ภายใต้ชื่อ “กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิง” อย่างที่เราคุ้นเคยมาจนถึงปัจจุบัน

        กลไกการทำงานและข้อจำกัด หน้าที่หลักของกองทุนน้ำมันคือการเป็น "กันชน" (Buffer) ทางเศรษฐกิจ เมื่อราคาน้ำมันโลกสูงขึ้น รัฐจะนำเงินจากกองทุนไปจ่ายชดเชยเพื่อไม่ให้ราคาขายปลีกขยับตัวเร็วเกินไป และเมื่อราคาน้ำมันโลกลดต่ำลง รัฐจะเรียกเก็บเงินจากผู้ใช้น้ำมันคืนเข้าสู่กองทุนเพื่อสะสมไว้ใช้ในยามวิกฤตครั้งต่อไป

        แม้กองทุนน้ำมันเชื้อเพลิงจะเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยบรรเทาความเดือดร้อนเฉพาะหน้าและรักษาสมดุลทางเศรษฐกิจไม่ให้ประชาชนแตกตื่น แต่ในความเป็นจริงนี่คือการแก้ปัญหาที่ปลายเหตุและเป็นเพียงการดึงเงินในอนาคตมาใช้พยุงสถานการณ์ชั่วคราวเท่านั้น การสร้างความมั่นคงทางพลังงานในระยะยาวจึงยังคงเป็นโจทย์ใหญ่ที่ประเทศไทยต้องเร่งหาทางออกนอกเหนือจากการพึ่งพิงเพียงหยดเงินในกองทุนนี้

#กองทุนน้ำมัน #ราคาน้ำมัน #ประวัติศาสตร์พลังงาน #เศรษฐกิจไทย #น้ำมันแพง #วิกฤตการณ์โลก