ทำไมคนตัวเล็กอาจอายุยืนกว่า นักวิทยาศาสตร์อธิบายปัจจับสำคัญ

9 มีนาคม 2569 (07:11) เนื้อหาโดย หนึ่งล้านเรื่องเล่า

เมื่อครู่นี้ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่งจากสื่อต่างประเทศแล้วต้องยอมรับว่าเป็นเรื่องที่น่าสนใจไม่น้อย เพราะเป็นคำถามธรรมดาที่หลายคนอาจเคยสงสัยผ่าน ๆ แต่ไม่เคยคิดว่าจะมีคำตอบทางวิทยาศาสตร์รองรับอย่างจริงจัง นั่นก็คือ ระหว่างคนตัวสูงกับคนตัวเล็ก ใครกันแน่ที่มีโอกาสอายุยืนกว่ากัน

โดยสัญชาตญาณ หลายคนมักคิดว่าคนตัวสูงน่าจะได้เปรียบกว่า เพราะดูแข็งแรง ร่างกายใหญ่โต แต่ข้อมูลจากงานวิจัยทางระบาดวิทยาหลายชิ้นในช่วงหลายปีที่ผ่านมา กลับพบแนวโน้มที่น่าสนใจว่า คนที่มีส่วนสูงน้อยกว่ามักมีโอกาสอายุยืนกว่าเล็กน้อย

หนึ่งในงานวิจัยที่ถูกพูดถึงมาก เป็นการศึกษาชายชาวอเมริกันเชื้อสายญี่ปุ่นกว่าแปดพันคน โดยติดตามข้อมูลด้านสุขภาพของพวกเขาเป็นเวลาหลายสิบปี ผลลัพธ์ที่ได้สร้างความประหลาดใจให้กับนักวิทยาศาสตร์ไม่น้อย เพราะพบว่ากลุ่มผู้ชายที่มีส่วนสูงต่ำกว่าประมาณหนึ่งร้อยห้าสิบเจ็ดเซนติเมตร มีแนวโน้มมีอายุยืนมากกว่ากลุ่มที่สูงกว่า

นักวิจัยอธิบายว่า เรื่องนี้อาจเกี่ยวข้องกับยีนชนิดหนึ่งที่มีชื่อว่า FOXO3 ซึ่งเป็นยีนที่พบได้บ่อยในคนที่มีอายุยืน ยีนชนิดนี้มีบทบาทสำคัญต่อการควบคุมการทำงานของเซลล์ในร่างกาย ส่งผลให้ระดับอินซูลินในเลือดต่ำกว่า และยังช่วยลดความเสี่ยงต่อการเกิดโรคมะเร็งอีกด้วย

เมื่อมีการนำข้อมูลจากวงการกีฬามาศึกษาเพิ่มเติม ผลลัพธ์ก็ยิ่งน่าสนใจมากขึ้น เพราะนักกีฬาเป็นกลุ่มคนที่มีข้อมูลด้านร่างกายค่อนข้างชัดเจน ตัวอย่างที่ถูกหยิบยกมาศึกษา คืออดีตนักบาสเกตบอลในลีก NBA กว่า 3,900 คน ซึ่งถือเป็นกลุ่มคนที่มีส่วนสูงมากกว่าค่าเฉลี่ยของประชากรทั่วไปอย่างเห็นได้ชัด

ผลการวิเคราะห์พบว่า กลุ่มนักกีฬาที่มีส่วนสูงมากที่สุดประมาณห้าเปอร์เซ็นต์แรก มีแนวโน้มเสียชีวิตเร็วกว่ากลุ่มที่ตัวเล็กที่สุดในลีก ขณะเดียวกัน เมื่อนำไปเปรียบเทียบกับนักกีฬาประเภทอื่น เช่น นักสกีจากประเทศฟินแลนด์ ซึ่งโดยทั่วไปไม่ได้มีรูปร่างสูงใหญ่มากนัก ก็พบว่านักสกีกลุ่มนี้มีอายุขัยเฉลี่ยมากกว่านักบาสเกตบอลอยู่ราว ๆ เจ็ดปี

คำอธิบายของนักวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเรื่องนี้มีอยู่หลายประเด็น หนึ่งในนั้นคือเรื่องของการทำงานของเซลล์ คนที่มีร่างกายใหญ่ย่อมมีจำนวนเซลล์มากกว่า และเซลล์เหล่านั้นต้องทำงานหนักมากขึ้นเพื่อรักษาการทำงานของอวัยวะต่าง ๆ ในร่างกาย เมื่อเวลาผ่านไป การทำงานที่หนักขึ้นก็อาจทำให้ร่างกายเกิดความสึกหรอเร็วขึ้นตามไปด้วย

อีกเหตุผลหนึ่งคือเรื่องของความเสี่ยงต่อโรคมะเร็ง เพราะคนตัวสูงมีจำนวนเซลล์มากกว่าคนตัวเล็กมหาศาล ยิ่งมีเซลล์มาก โอกาสที่เซลล์บางส่วนจะเกิดการกลายพันธุ์ก็อาจเพิ่มขึ้นตามไปด้วย งานวิจัยบางชิ้นถึงกับระบุว่า ทุก ๆ ส่วนสูงที่เพิ่มขึ้นสิบเซนติเมตร ความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งในผู้หญิงอาจเพิ่มขึ้นประมาณสิบสามเปอร์เซ็นต์

นอกจากนี้ยังมีเรื่องของระบบหัวใจและหลอดเลือด คนที่มีร่างกายสูงใหญ่มักมีหลอดเลือดที่ยาวกว่า ทำให้หัวใจต้องทำงานหนักขึ้นเพื่อสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงทั่วร่างกาย โดยเฉพาะเมื่ออายุมากขึ้น ภาระที่เพิ่มขึ้นนี้ก็อาจส่งผลต่อความเสี่ยงของโรคหัวใจหรือหลอดเลือดสมองได้

อย่างไรก็ตาม นักวิทยาศาสตร์ก็ย้ำว่า ความสูงไม่ได้เป็นตัวกำหนดทุกอย่าง เพราะในอีกด้านหนึ่ง งานวิจัยบางชิ้นก็พบว่าคนตัวสูงมีความเสี่ยงต่ำกว่าในบางโรค เช่น โรคเบาหวานชนิดที่สอง หรือแม้แต่โรคอัลไซเมอร์

เมื่อมองภาพรวมแล้ว ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่เห็นตรงกันว่า ส่วนสูงเป็นเพียงหนึ่งในหลายปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับอายุขัยของมนุษย์เท่านั้น สิ่งที่มีผลต่อการมีอายุยืนจริง ๆ ยังเป็นเรื่องพื้นฐานที่เราควบคุมได้มากกว่า ไม่ว่าจะเป็นการเลือกรับประทานอาหารที่เหมาะสม การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ การพักผ่อนให้เพียงพอ และการดูแลสุขภาพอย่างต่อเนื่อง

พูดให้เข้าใจง่ายที่สุดก็คือ ไม่ว่าคุณจะเป็นคนตัวสูงหรือคนตัวเล็ก สิ่งที่สำคัญที่สุดไม่ได้อยู่ที่ความสูงของร่างกาย แต่อยู่ที่วิธีใช้ชีวิตของเราในแต่ละวันมากกว่า

เพราะท้ายที่สุดแล้ว อายุที่ยืนยาวไม่ได้ขึ้นอยู่กับว่าเราสูงกี่เซนติเมตร แต่อยู่ที่ว่าเราดูแลร่างกายของตัวเองดีแค่ไหนต่างหาก

แม้ว่างานวิจัยหลายชิ้นจะชี้ให้เห็นว่า คนตัวเล็กอาจมีแนวโน้มอายุยืนกว่าเล็กน้อย แต่ในวงการวิทยาศาสตร์ยังไม่ได้สรุปว่า “ความสูง” เป็นปัจจัยกำหนดอายุขัยโดยตรง เพราะในความเป็นจริง อายุยืนของมนุษย์เกิดจาก ปัจจัยหลายด้านที่ซับซ้อนมากกว่านั้น

1. ความสูงเกี่ยวข้องกับฮอร์โมนการเจริญเติบโต

นักวิทยาศาสตร์พบว่า ฮอร์โมนที่ควบคุมการเติบโตของร่างกาย โดยเฉพาะ