กัมพูชาร้องทูตทหารนานาชาติ ปมกล่าวหาไทยตั้งตู้คอนเทนเนอร์ปิดแนวเขต

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านข่าวหนึ่งซึ่งกำลังถูกพูดถึงอย่างกว้างขวางในแวดวงความมั่นคงและการทูต ระหว่างประเทศไทยกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างกัมพูชา

หลังมีรายงานว่าฝ่ายกัมพูชาได้ร้องเรียนต่อคณะทูตทหารนานาชาติ พร้อมกล่าวหาว่าประเทศไทยได้นำ “ตู้คอนเทนเนอร์” ไปวางตามแนวชายแดนในหลายพื้นที่ เพื่อใช้เป็นแนวควบคุมพื้นที่และแสดงอธิปไตย ซึ่งฝ่ายกัมพูชามองว่าเป็นการเปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่ชายแดนอย่างฝ่ายเดียว

สถานการณ์ดังกล่าวเกิดขึ้นท่ามกลางบรรยากาศความตึงเครียดที่ค่อย ๆ สะสมมาตลอดช่วงที่ผ่านมา โดยเฉพาะบริเวณแนวชายแดนไทย–กัมพูชาหลายจังหวัด ซึ่งมีประวัติข้อพิพาทเรื่องเส้นเขตแดนและการใช้พื้นที่ทับซ้อนกันอยู่ก่อนแล้ว

รายงานข่าวระบุว่า หนึ่งในพื้นที่สำคัญที่มีการนำตู้คอนเทนเนอร์ไปวางคือบริเวณ บ้านหนองจาน และบ้านหนองหญ้าแก้ว จังหวัดสระแก้ว ซึ่งถือเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญของชายแดนด้านตะวันออก โดยมีการนำตู้คอนเทนเนอร์ไปวางมากกว่า 60 ตู้ เพื่อใช้เป็นแนวกั้นพื้นที่และควบคุมการเข้าออก หลังเกิดข้อพิพาทเกี่ยวกับการรุกล้ำพื้นที่ รวมทั้งกรณีที่กัมพูชาประกาศระงับการกู้ทุ่นระเบิดในพื้นที่บางส่วน

อีกจุดหนึ่งที่มีการเคลื่อนไหวเช่นกันคือบริเวณ บ้านท่าเส้น จังหวัดตราด ซึ่งเป็นแนวชายแดนติดกับพื้นที่ฝั่งกัมพูชาที่เรียกว่า “ทมอดา” รายงานระบุว่ามีการนำตู้คอนเทนเนอร์ประมาณ 50 ตู้ไปวางตามแนวรอยต่อ เพื่อปิดช่องทางที่เคยมีการรุกล้ำเข้ามาในอดีต พร้อมทั้งใช้เป็นสัญลักษณ์แสดงแนวเขตอธิปไตยของไทยอย่างชัดเจน

นอกจากนี้ บริเวณ ช่องจอม จังหวัดสุรินทร์ ซึ่งเป็นด่านการค้าชายแดนสำคัญ ก็มีการใช้ตู้คอนเทนเนอร์เข้ามาช่วยจัดระเบียบพื้นที่และเพิ่มความเข้มงวดในการเฝ้าระวังความเคลื่อนไหวบริเวณแนวเขตแดนเช่นกัน

ความเคลื่อนไหวดังกล่าวทำให้บรรยากาศตามแนวชายแดนเริ่มตึงเครียดมากขึ้น มีรายงานว่าบางพื้นที่เกิดการเผชิญหน้าระหว่างเจ้าหน้าที่ในระดับท้องถิ่น โดยฝ่ายกัมพูชาพยายามเข้ามาขัดขวางการวางตู้คอนเทนเนอร์ หรือมีการขุดคูดินประชิดแนวตู้คอนเทนเนอร์เพื่อตอบโต้การดำเนินการของฝ่ายไทย

ผลกระทบไม่ได้จำกัดอยู่เพียงด้านความมั่นคงเท่านั้น แต่ยังลามไปถึงชีวิตความเป็นอยู่ของชาวบ้านตามแนวชายแดน โดยเฉพาะบริเวณพื้นที่ทับซ้อนอย่างบ้านหนองจาน ซึ่งมีรายงานว่าชาวกัมพูชาบางส่วนที่อาศัยอยู่ในพื้นที่พิพาท ไม่สามารถเข้าออกที่พักอาศัยได้ตามปกติ เนื่องจากพื้นที่บางส่วนถูกปิดกั้น

ในขณะเดียวกัน การค้าชายแดนก็ได้รับผลกระทบไม่น้อย เนื่องจากด่านบางแห่งต้องเพิ่มมาตรการตรวจตราอย่างเข้มงวด หรือมีการปิดด่านชั่วคราวในบางช่วงเวลา ทำให้การขนส่งสินค้าและการค้าระหว่างสองประเทศชะลอตัวลงอย่างเห็นได้ชัด

ด้านรัฐบาลกัมพูชาได้ออกมาเคลื่อนไหวอย่างต่อเนื่อง โดยมีการส่งหนังสือประท้วงทางการทูต หรือที่เรียกว่า Protest Note ไปยังรัฐบาลไทย พร้อมกล่าวหาว่าการวางตู้คอนเทนเนอร์ดังกล่าวเป็นการละเมิดอธิปไตยของกัมพูชา และขัดต่อข้อตกลงเดิมเกี่ยวกับการหยุดยิงและการควบคุมพื้นที่ชายแดน

ไม่เพียงเท่านั้น ทางการกัมพูชายังได้เชิญคณะทูตานุทูตและผู้ช่วยทูตทหารจากหลายประเทศ ทั้งจากมหาอำนาจอย่างสหรัฐอเมริกา จีน รวมถึงประเทศสมาชิกอาเซียนบางส่วน ลงพื้นที่ฝั่งกัมพูชา เพื่อพยายามแสดงหลักฐานว่าฝ่ายไทยเป็นผู้เปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่ชายแดน และอาจเข้าข่ายการรุกล้ำดินแดน

โฆษกรัฐบาลกัมพูชาอย่าง เพ็ญ โบนา ยังออกมาแถลงข่าวอย่างต่อเนื่อง โดยใช้ถ้อยคำค่อนข้างรุนแรง กล่าวหาว่าประเทศไทยกำลังใช้สิ่งปลูกสร้างชั่วคราวเพื่อยึดครองพื้นที่อย่างผิดกฎหมาย พร้อมเรียกร้องให้ประชาคมโลกจับตาสถานการณ์ดังกล่าวอย่างใกล้ชิด

อย่างไรก็ตาม ฝ่ายไทยโดยกองทัพบกและกระทรวงการต่างประเทศ ได้ออกมายืนยันอย่างชัดเจนว่า การวางตู้คอนเทนเนอร์ทั้งหมดดำเนินการอยู่ในเขตอธิปไตยของประเทศไทย และเป็นมาตรการป้องกันพื้นที่ หลังพบความเคลื่อนไหวที่อาจละเมิดข้อตกลงเดิม รวมทั้งกรณีที่มีรายงานว่าฝ่ายกัมพูชาพยายามนำทุ่นระเบิดใหม่เข้ามาวางในพื้นที่บางส่วน

นอกจากนี้ ฝ่ายไทยยังได้เชิญคณะผู้ช่วยทูตทหารจากหลายประเทศรวมประมาณ 17–23 ประเทศ ลงพื้นที่ฝั่งไทยเช่นกัน เพื่อชี้แจงข้อเท็จจริงและแสดงความโปร่งใสในการดำเนินมาตรการด้านความมั่นคง

จนถึงขณะนี้ สถานการณ์ตามแนวชายแดนไทย–กัมพูชายังคงอยู่ในภาวะ “คุมเชิงกันอย่างใกล้ชิด” ทั้งสองฝ่ายต่างใช้ข้อมูล ภาพถ่ายทางอากาศ และการเคลื่อนไหวทางการทูตเป็นเครื่องมือในการอ้างสิทธิ์บนเวทีระหว่างประเทศ

แม้จะยังไม่มีสัญญาณของการปะทะทางทหาร แต่ผู้เชี่ยวชาญหลายฝ่ายมองว่า หากการสื่อสารและการเจรจาระหว่างสองประเทศไม่สามารถคลี่คลายความเข้าใจที่แตกต่างกันได้ ความตึงเครียดตามแนวชายแดนอาจยืดเยื้อและส่งผลกระทบต่อความสัมพันธ์ในระยะยาว

สำหรับประชาชนทั่วไป สิ่งที่หลายคนคงหวังมากที่สุดก็คือให้สถานการณ์คลี่คลายลงด้วยสันติวิธี เพราะพื้นที่ชายแดนไม่ใช่เพียงเส้นแบ่งของแผนที่เท่านั้น แต่ยังเป็นบ้านของผู้คนจำนวนมากที่ต้องใช้ชีวิตอยู่ท่ามกลางความเปราะบางของความขัดแย้งระหว่างรัฐเสมอมา.