วงการโบราณคดี! พบ “กระดูกช้างศึก” ใต้แผ่นดินสเปน อาจโยงตำนานฮันนิบาลข้ามเทือกเขาแอลป์

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านข่าวหนึ่งแล้วต้องย้อนนึกถึงภาพในตำราประวัติศาสตร์สมัยเรียน เรื่องแม่ทัพผู้ยิ่งใหญ่ที่นำกองทัพพร้อม “ช้างศึก” ฝ่าหิมะข้ามเทือกเขาสูงตระหง่านของยุโรป ภาพนั้นเคยถูกมองว่าเป็นตำนานกึ่งจริงกึ่งเล่า แต่วันนี้ดูเหมือนว่าเรื่องเล่าจะเริ่มมี “หลักฐานจับต้องได้” ปรากฏขึ้นมาแล้ว

นักโบราณคดีค้นพบกระดูกเท้าช้างขนาดประมาณ 10 เซนติเมตร ระหว่างการขุดค้นทางตอนใต้ของ สเปน ใกล้เมืองคอร์โดบา ภายในแหล่งโบราณคดียุคเหล็กที่ชื่อว่า Colina de los Quemados กระดูกดังกล่าวถูกพบอยู่ใต้กำแพงที่พังทลาย ราวกับถูกฝังซ่อนอยู่ใต้ประวัติศาสตร์อันยาวนานนับพันปี

งานวิจัยนี้ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of Archaeological Science โดยทีมนักวิชาการที่นำโดยศาสตราจารย์ราฟาเอล เอ็ม. มาร์ติเนซ ซานเชซ พวกเขาใช้เทคนิคการหาอายุด้วยคาร์บอน และผลการวิเคราะห์ชี้ว่า กระดูกชิ้นนี้มีอายุสอดคล้องกับช่วงสงครามปุนิกครั้งที่สอง ราวปี 218 ก่อนคริสต์ศักราช

ช่วงเวลานั้นเองที่ชื่อของ ฮันนิบาล แม่ทัพแห่ง คาร์เธจ ถูกจารึกในหน้าประวัติศาสตร์โลก เขานำกองทัพพร้อมช้างศึกจำนวน 37 ตัว เดินทางผ่านสเปนและฝรั่งเศส มุ่งหน้าสู่อิตาลี พร้อมตัดสินใจเสี่ยงชีวิตข้าม เทือกเขาแอลป์ เพื่อเปิดศึกกับโรมันอย่างไม่เกรงกลัว

ที่ผ่านมา เรื่องช้างศึกของฮันนิบาลมักปรากฏในภาพวาดและบันทึกโบราณ แต่แทบไม่เคยมีซากโครงกระดูกที่ยืนยันชัดเจน นักวิชาการระบุว่า นอกจากงาช้างแล้ว การพบซากช้างในแหล่งโบราณคดียุโรปถือว่าหายากอย่างยิ่ง การค้นพบครั้งนี้จึงอาจเป็น “ชิ้นส่วนปริศนา” ที่ช่วยต่อภาพประวัติศาสตร์ให้ชัดขึ้น

ทีมวิจัยยังเปรียบเทียบโครงสร้างกระดูกกับช้างปัจจุบันและแมมมอธสเตปป์ เพื่อแยกแยะสายพันธุ์ แม้จะยังไม่สามารถยืนยันได้แน่ชัดว่าเป็นช้างสายพันธุ์ใด แต่บริบทของพื้นที่ซึ่งพบทั้งเหรียญ ปืนใหญ่ และเครื่องปั้นดินเผา บ่งชี้ว่าเคยเป็นสมรภูมิการสู้รบในยุคนั้น

นักวิทยาศาสตร์ตั้งข้อสังเกตด้วยว่า ช้างเป็นสัตว์ต่างถิ่นในยุโรป และเป็นสัตว์บกขนาดใหญ่ที่สุด การขนย้ายจำเป็นต้องใช้เรือ จึงมีความเป็นไปได้น้อยมากที่กระดูกจะถูกเคลื่อนย้ายมาภายหลัง อีกทั้งสภาพกระดูกที่ไม่สวยงามยังแสดงว่าไม่ได้ถูกนำมาใช้ประดับหรือทำงานศิลป์

แม้ทีมวิจัยจะยอมรับว่า การระบุให้แน่ชัดว่ากระดูกชิ้นนี้เป็นของช้างศึกที่ฮันนิบาลนำข้ามเทือกเขาแอลป์หรือไม่นั้น ยังต้องอาศัยหลักฐานเพิ่มเติม แต่พวกเขาก็ระบุอย่างมีน้ำหนักว่า หากไม่ใช่ “ช้างในตำนาน” อย่างน้อยก็อาจเป็นหลักฐานโบราณวัตถุชิ้นแรกที่สะท้อนการใช้ช้างในสงครามระหว่างโรมันกับคาร์เธจ เพื่อแย่งชิงอำนาจเหนือทะเลเมดิเตอร์เรเนียน