ย้อนรอยหน้าประวัติศาสตร์!...สุสานพระเจ้าตากสิน ณ เมืองซัวเถา สายสัมพันธ์ไทย-จีนที่ไม่เคยเลือนหาย

        ท่ามกลางหมู่บ้านที่เงียบสงบในเขตเถ่งไฮ้ เมืองซัวเถา ประเทศจีน กลับมีสถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์ที่เชื่อมโยงหัวใจของชาวไทยและชาวจีนไว้อย่างเหนียวแน่น นั่นคือ "สุสานฉลองพระองค์และพระมาลาของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช" สถานที่แห่งนี้ไม่ได้เป็นเพียงอนุสรณ์สถาน แต่ยังเป็นหลักฐานที่สะท้อนถึงรากเหง้าและสายเลือดนักสู้ที่สืบทอดมาจากบรรพบุรุษชาวจีนแต้จิ๋วผู้กอบกู้เอกราชให้แก่แผ่นดินสยาม

        สุสานแห่งนี้ตั้งอยู่ที่อำเภอเถ่งไฮ้ ซึ่งตามประวัติศาสตร์เชื่อว่าเป็นบ้านเกิดของ "นายหยง แซ่แต้" หรือ "นายไหฮ่อง" พระราชบิดาของพระองค์ท่าน สถานที่แห่งนี้มีความพิเศษคือเป็น "สุสานเสื้อผ้า" หรือที่ภาษาจีนเรียกว่า "อีกวานมู่" (衣冠墓) ตามความเชื่อโบราณของชาวจีนที่ว่า หากบุคคลสำคัญเสียชีวิตในต่างแดน วิญญาณอาจเร่ร่อนหาทางกลับบ้านไม่ได้ การนำฉลองพระองค์และพระมาลามาฝังไว้ที่แผ่นดินแม่จึงเป็นการเชิญดวงวิญญาณให้กลับคืนสู่รากเหง้าตามคติ "ใบไม้ร่วงกลับคืนสู่โคนต้น"

        จากการบอกเล่าและบันทึกท้องถิ่นระบุว่า หลังจากสมเด็จพระเจ้าตากสินเสด็จสวรรคตได้ประมาณ 2 ปี ข้าราชบริพารเชื้อสายจีนได้นำฉลองพระองค์และพระมาลาจำนวน 2 ชุด ทั้งแบบไทยและแบบจีน นั่งเรือสำเภากลับมามอบให้แก่พระญาติที่เมืองจีนเพื่อจัดสร้างสุสานแห่งนี้ขึ้น แม้ในอดีตสุสานจะเคยทรุดโทรมไปตามกาลเวลา แต่ด้วยความศรัทธาของชาวไทยเชื้อสายจีน จึงได้มีการรวบรวมทุนทรัพย์เพื่อบูรณะให้กลับมาสง่างามสมพระเกียรติ โดยมีการประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ในท่าประทับบนบัลลังก์อย่างสงบนิ่ง ต่างจากภาพจำในเมืองไทยที่มักทรงม้าศึก

        นอกจากเรื่องของสุสานแล้ว ประวัติศาสตร์ยังจารึกถึงความมุ่งมั่นของพระองค์ในการเจริญสัมพันธไมตรีกับราชสำนักชิง แม้ในช่วงแรกจักรพรรดิเฉียนหลงจะยังไม่ยอมรับสถานะกษัตริย์เนื่องจากมองว่าเป็นสามัญชน แต่ด้วยความพยายามส่งเครื่องบรรณาการและคณะทูตไปถึง 4 ครั้ง ในที่สุดทางจีนก็ได้ให้การยอมรับอย่างเป็นทางการในปี พ.ศ. 2324 และเรียกพระนามของพระองค์ในพงศาวดารชิงสือลู่ว่า "เจิ้งเจา" (郑昭) ซึ่งหมายถึงพระเจ้าแผ่นดินสยาม

        การได้มาเยือนสุสานแห่งนี้ที่ซัวเถา จึงไม่ใช่เพียงแค่การมาเที่ยวชมสถานที่แปลกตา แต่เป็นการมาซึมซับจิตวิญญาณแห่งความกตัญญูและสายสัมพันธ์ข้ามพรมแดนที่ยิ่งใหญ่ บทสรุปของสถานที่แห่งนี้คือเครื่องเตือนใจว่า ไม่ว่ากาลเวลาจะผ่านไปนานเพียงใด หรือจะอยู่ห่างไกลกันคนละซีกโลก แต่เกียรติประวัติและความเสียสละของสมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราชจะยังคงได้รับการเคารพและจดจำ ทั้งในฐานะมหาราชของคนไทย และในฐานะความภาคภูมิใจของตระกูลแซ่แต้บนแผ่นดินมังกร