ทำไมถึงเรียกโจรปล้นทะเลว่า "โจรสลัด" ทั้งที่ไม่เกี่ยวกับผัก?

เมื่อพูดถึง "โจรสลัด" หลายคนมักนึกถึงภาพชายสวมผ้าปิดตา ถือดาบโค้ง แล่นเรือใบข้ามมหาสมุทร แต่เคยสงสัยไหมว่าทำไมเราถึงใช้คำว่า "สลัด" เรียกโจรกลุ่มนี้? ทั้งที่พฤติกรรมของพวกเขาดูจะไม่ใช่กลุ่มคนที่รักสุขภาพหรือชอบทานสลัดผักแต่อย่างใด ความจริงแล้วคำนี้มีรากเหง้าที่ลึกซึ้งและเกี่ยวพันกับประวัติศาสตร์การเดินเรือในเอเชียบ้านเรานี่เอง

ร่องรอยจากภาษา: ไม่ใช่ผักแต่คือ "ช่องแคบ"

ความเข้าใจผิดที่ใหญ่ที่สุดคือการเอาไปเชื่อมโยงกับอาหาร แท้จริงแล้วคำว่า "สลัด" ในภาษาไทยไม่ได้มาจากภาษาอังกฤษหรือยุโรป แต่มีที่มาจากคำในภาษา มลายู คือคำว่า "เซลัส" (Selat) หรือ "ซะลัต" ซึ่งมีความหมายตรงตัวว่า "ช่องแคบ"

เหตุผลที่คำว่า "ช่องแคบ" กลายมาเป็นชื่อโจร ก็เพราะในอดีต "ช่องแคบมะละกา" คือถนนสายไหมแห่งท้องทะเลที่สำคัญที่สุด เป็นจุดเชื่อมต่อระหว่างมหาสมุทรอินเดียและทะเลจีนใต้ เรือสินค้าล้ำค่าจากทั่วโลกต้องแล่นผ่านจุดนี้ และด้วยลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่เป็นช่องแคบ ยาว และเต็มไปด้วยเกาะแก่ง จึงกลายเป็นจุดยุทธศาสตร์ที่กลุ่มโจรพื้นเมืองใช้ในการซุ่มโจมตีเรือสินค้าที่เชื่องช้า

จาก "โจรเซลัส" สู่ "โจรสลัด" ของสยาม

ชาวมลายูท้องถิ่นเรียกกลุ่มโจรที่ดักปล้นอยู่ในช่องแคบนี้ว่า "โจรเซลัส" (Orang Laut Selat) ซึ่งหมายถึง "โจรแห่งช่องแคบ" เมื่อพ่อค้าและนักเดินเรือชาวไทยในสมัยโบราณมีการติดต่อค้าขายกับอาณาจักรในคาบสมุทรมลายู จึงได้รับคำศัพท์นี้มาใช้ และเกิดการปรับเสียงตามระบบภาษาไทย:

• จากคำว่า "เซลัส" หรือ "ซีลัด" ค่อยๆ เพี้ยนเสียงมาเป็น "สลัด"

• เมื่อนำมารวมกับคำว่า "โจร" จึงกลายเป็นคำว่า "โจรสลัด" เพื่อใช้เรียกโจรทางทะเลโดยรวม ไม่ว่าจะเป็นโจรในน่านน้ำแถบนี้หรือโจรที่อยู่ไกลออกไปถึงทะเลแคริบเบียนก็ตาม

คำว่า "โจรสลัด" จึงเป็นมรดกทางภาษาที่บันทึกประวัติศาสตร์การค้าขายและภูมิศาสตร์ของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้เอาไว้ มันคือคำที่บอกเราว่า ในอดีตช่องแคบมะละกาเคยเป็นศูนย์กลางที่อันตรายและมั่งคั่งเพียงใด ครั้งหน้าหากได้ยินคำนี้ อย่าเพิ่งนึกถึงแค่กัปตันแจ็ค สแปร์โรว์ แต่ขอให้นึกถึง "โจรช่องแคบ" ผู้เป็นเจ้าแห่งท้องทะเลในภูมิภาคบ้านเรานั่นเอง

#โจรสลัด #ที่มาของคำ #ประวัติศาสตร์ไทย #ช่องแคบมะละกา #ภาษามลายู #เกร็ดความรู้  #ภาษาไทยน่ารู้