รู้หรือไม่..."คนตาบอด" ฝันหรือเปล่า ถ้าเขาฝันนั้น เขาจะฝันอย่างไร ?

        เคยมีคนถามเล่นๆ ว่าในเมื่อความฝันของพวกเรามันเต็มไปด้วยภาพ เต็มไปด้วยฉาก สี หน้า คน และสถานที่ แล้วถ้าเป็นคนตาบอดล่ะ เขาจะฝันกันไหม คำตอบคือฝันเหมือนกัน แต่รูปแบบของความฝันจะไม่เหมือนกับคนที่มองเห็น และมันขึ้นอยู่กับว่าคนนั้นตาบอดตั้งแต่เมื่อไหร่ ถ้าเป็นคนที่ตาบอดตั้งแต่กำเนิด สมองของเขาไม่เคยมีประสบการณ์เกี่ยวกับ “ภาพ” มาก่อนเลย ไม่เคยรู้ว่ารูปร่าง สี หรือหน้าตาของสิ่งต่างๆ เป็นอย่างไร เพราะฉะนั้นในความฝันจึงไม่มีภาพ ไม่มีฉาก ไม่มีสีแบบที่เราคุ้นเคย ความฝันของเขาจะเต็มไปด้วยเสียง กลิ่น สัมผัส และอารมณ์ เช่น เสียงคนพูด เสียงฝีเท้า กลิ่นฝน กลิ่นอาหาร ความรู้สึกอุ่น เย็น เจ็บ เบา หนัก หรือความรู้สึกกลัว ดีใจ สงบ หรืออบอุ่น มันเป็นความฝันที่รับรู้โลกผ่านประสาทสัมผัสอื่นแทนสายตา เหมือนกับการใช้หัวใจและร่างกายทั้งตัวในการมองโลกแทนดวงตานั่นเอง

        แต่ถ้าเป็นคนที่ตาบอดภายหลัง เรื่องราวจะต่างออกไป เพราะสมองของเขาเคยเห็นภาพมาก่อน เคยเห็นสี เห็นหน้า เห็นสถานที่ สมองจึงสามารถดึงภาพเหล่านั้นกลับมาใช้ในความฝันได้ ซึ่งจะเห็นมากน้อยแค่ไหนก็ขึ้นอยู่กับอายุที่ตาบอด ถ้าตาบอดก่อนอายุประมาณ 5 ขวบ ส่วนใหญ่จะไม่ค่อยเห็นภาพในฝัน เพราะสมองยังเก็บข้อมูลภาพไว้ไม่ชัดพอ ถ้าตาบอดช่วงอายุประมาณ 5 ถึง 7 ขวบ จะเริ่มมีโอกาสเห็นภาพในฝันได้บ้าง แต่อาจไม่ชัดหรือไม่ต่อเนื่อง เป็นเหมือนเศษเสี้ยวของความทรงจำ แต่ถ้าตาบอดหลังอายุ 7 ขวบขึ้นไป ส่วนใหญ่จะสามารถเห็นภาพในฝันได้ค่อนข้างชัด เห็นคน เห็นสถานที่ เห็นสี และฉากต่างๆ คล้ายกับตอนที่ยังมองเห็นอยู่

        และยิ่งตาบอดในช่วงอายุที่มากขึ้นเท่าไร ความฝันก็จะยิ่งมีภาพที่ชัดเจน มีรายละเอียด และมีความหลากหลายมากขึ้น เพราะสมองมีคลังความทรงจำด้านภาพสะสมอยู่มากกว่า เรื่องนี้ทำให้เราเห็นว่าความฝันไม่ใช่เรื่องของดวงตาเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของสมองและความทรงจำ คนตาบอดแต่กำเนิดอาจไม่มีความฝันที่เป็นภาพ แต่มีความฝันที่เต็มไปด้วยความรู้สึก เสียง และสัมผัส ส่วนคนที่ตาบอดภายหลังอาจยังคงฝันเห็นภาพได้จากสิ่งที่เคยเห็นมาก่อน มันสะท้อนให้เห็นว่ามนุษย์เราไม่ได้รับรู้โลกผ่านสายตาอย่างเดียว แต่รับรู้ผ่านทุกประสาทสัมผัสและจิตใจ และบางทีความฝันของคนตาบอดอาจไม่สวยงามในแบบภาพ แต่ลึกซึ้งและเข้มข้นในแบบของความรู้สึกมากกว่าที่เราคิดก็ได้