การจัดการความปลอดภัยและวิธีการเก็บรักษาอาหารอย่างถูกวิธี

ความสดใหม่ของวัตถุดิบคือหัวใจสำคัญของรสชาติและคุณค่าทางโภชนาการ อย่างไรก็ตามอาหารทุกชนิดมีกระบวนการเน่าเสียของอาหารตามธรรมชาติจากทั้งจุลินทรีย์ เอนไซม์ และสภาพแวดล้อม บทความนี้จะพาไปทำความเข้าใจเกี่ยวกับกลไกการเก็บรักษาอาหาร ตั้งแต่การควบคุมอุณหภูมิไปจนถึงการเลือกบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสม วิธีการเก็บรักษาเพื่อยืดอายุการใช้งานและคงความปลอดภัยสูงสุดก่อนส่งต่อถึงจานอาหาร

การเก็บรักษาอาหารปรุงสำเร็จทำอย่างไรบ้าง?

การเก็บรักษาอาหารปรุงสำเร็จ (Cooked Food) มีความเสี่ยงเรื่องการปนเปื้อนของแบคทีเรียสูงกว่าของสด เพราะอาหารที่ผ่านความร้อนมาแล้วการจัดอาหารวางทิ้งไว้ในอุณหภูมิที่ไม่เหมาะสมจะกลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อชั้นดี อย่าทิ้งไว้ข้างนอกนานเกินไป ไม่ควรเอาอาหารที่ร้อนจัดควันฉุยเข้าตู้เย็นทันที เพราะจะทำให้ความร้อนในตู้เย็นพุ่งสูงขึ้น กระทบต่ออาหารอื่นรอบข้าง รวมถึงควรใช้กล่องที่มีฝาปิดสนิท เพื่อป้องกันกลิ่นอาหารในตู้เย็นตีกัน และเป็นการเก็บรักษาอาหารไม่ให้อาหารแห้งแข็ง

หลักการเก็บรักษาอาหารในตู้เย็นทำอย่างไรให้อาหารอยู่ได้นาน

การบริหารจัดการตู้เย็นอย่างถูกวิธีไม่ได้เป็นเพียงการจัดระเบียบให้ดูสะอาดตาเท่านั้น แต่ยังเป็นหัวใจสำคัญในการคงคุณค่าทางโภชนาการและยืดอายุวัตถุดิบให้นานที่สุด หากเข้าใจหลักการเก็บรักษาอาหารที่ถูกต้อง ก็จะช่วยลดปัญหาอาหารเน่าเสียและประหยัดค่าใช้จ่ายในครัวเรือนได้อย่างยั่งยืน

หลักการเก็บรักษาอาหาร FIFO และ FEFO

พื้นฐานสำคัญของการเก็บรักษาอาหาร คือการใช้หลักการ FIFO (First-In, First-Out) หรือ "มาก่อน ไปก่อน" โดยการวางวัตถุดิบที่ซื้อมานานแล้วไว้ด้านหน้าสุดเพื่อให้นำมาใช้ก่อน และหลัก FEFO (First-Expired, First-Out) หรือ "หมดอายุก่อน ไปก่อน" ซึ่งเน้นดูวันที่หมดอายุบนฉลากเป็นหลัก การทำเช่นนี้จะช่วยป้องกันไม่ให้ลืมวัตถุดิบที่หมกอยู่ด้านในจนอาหารเน่าเสียไปอย่างน่าเสียดาย

เลือกบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมกับการเก็บในตู้เย็น

บรรจุภัณฑ์เป็นเกราะป้องกันชั้นยอดสำหรับการเก็บรักษาอาหาร ควรเลือกใช้กล่องสุญญากาศหรือภาชนะที่มีฝาปิดมิดชิดเพื่อป้องกันอากาศและความชื้นเข้า-ออก รวมถึงช่วยป้องกันกลิ่นอาหารในตู้เย็นไม่ให้ปนกัน สำหรับผักผลไม้ควรห่อด้วยกระดาษอเนกประสงค์ก่อนใส่ถุงซิปล็อกเพื่อช่วยดูดซับความชื้นส่วนเกิน ส่วนเนื้อสัตว์สดหากยังไม่ใช้ทันที ควรเก็บในกล่องที่ปิดสนิทเพื่อป้องกันน้ำจากเนื้อหยดไปปนเปื้อนกับอาหารชนิดอื่น

รักษาอุณหภูมิให้เหมาะสม

การเก็บอาหารในตู้เย็นเพื่อยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย ควรตั้งอุณหภูมิช่องธรรมดาไว้ที่ ต่ำกว่า 4 องศาเซลเซียส และช่องแช่แข็งควรต่ำกว่า -18 องศาเซลเซียส นอกจากนี้การเก็บรักษาอาหารไม่ควรแช่ของจนแน่นตู้เย็นเกินไป เพราะจะขัดขวางการไหลเวียนของลมเย็น และควรหลีกเลี่ยงการเปิดตู้เย็นค้างไว้นาน ๆ เพื่อรักษาอุณหภูมิภายในให้คงที่สม่ำเสมอ

ทำความสะอาดตู้เย็นอยู่เสมอ

ตู้เย็นที่สะอาดช่วยลดการสะสมของเชื้อราและแบคทีเรียที่อาจปนเปื้อนสู่อาหาร วิธีการดูแลรักษาตู้เย็นควรจัดตารางทำความสะอาดใหญ่อย่างน้อยเดือนละครั้ง และหมั่นเช็ดคราบอาหารที่หกเลอะเทอะทันที รวมถึงในการการเก็บรักษาอาหารควรตรวจเช็กเศษผักหรืออาหารที่เริ่มเน่าเสียเพื่อนำออกไปทิ้งก่อนที่ความเสียหายจะแพร่กระจายไปยังอาหารส่วนอื่น ๆ ในตู้เดียวกัน

วิธีการเก็บรักษาอาหารแต่ละประเภทอย่างเหมาะสม ทำอย่างไร?

การรู้วิธีจัดการเก็บรักษาอาหารกับวัตถุดิบแต่ละประเภทอย่างเจาะจงเป็นสิ่งสำคัญ เพราะอาหารแต่ละชนิดมีความไวต่ออุณหภูมิและความชื้นที่แตกต่างกัน การเลือกวิธีเก็บที่เหมาะสมกับธรรมชาติของอาหารจะช่วยรักษาทั้งรสชาติ สัมผัส และสารอาหารให้ยังคงอยู่ได้ดีที่สุด

การเก็บรักษาอาหารประเภทเนื้อสัตว์

เนื้อสัตว์เป็นอาหารที่เน่าเสียได้ง่ายที่สุด สาเหตุการเน่าเสียของเนื้อสัตว์เนื่องจากมีโปรตีนและความชื้นสูง หากซื้อมาแล้วยังไม่ได้ปรุงทันที ควรล้างให้สะอาด การเก็บรักษาเนื้อสัตว์โดยซับให้แห้ง แล้วแบ่งใส่ถุงซิปล็อกหรือกล่องแบ่งตามปริมาณการใช้งานในแต่ละมื้อ

การเก็บรักษาอาหารเพื่อหลีกเลี่ยงการนำเนื้อสัตว์ทั้งหมดออกมาละลายน้ำแข็งบ่อย ๆ จะทำให้เนื้อสัมผัสเสียและเชื้อโรคเติบโต หากจะทานภายใน 1-2 วัน สามารถเก็บใน ช่องแช่เย็นจัด (Chiller) แต่หากต้องการอาหารที่เก็บได้นานกว่านั้นควรแช่ใน ช่องแข็ง (Freezer) ทันที ซึ่งจะช่วยรักษาความสดได้นานหลายเดือน

การเก็บรักษาอาหารประเภทผักผลไม้

หัวใจสำคัญของผักและผลไม้คือการจัดการกับ "ความชื้น" สำหรับผักใบเขียวควรล้างและสะเด็ดน้ำให้แห้งสนิท ห่อที่เก็บอาหารด้วยกระดาษอเนกประสงค์เพื่อช่วยดูดซับความชื้นก่อนใส่ถุงพลาสติกเจาะรู 

การเก็บรักษาอาหารจะช่วยให้ผักไม่เน่าช้ำ ส่วนผลไม้บางชนิดเช่น กล้วย หรือมะเขือเทศ ไม่ควรเก็บในตู้เย็นจนกว่าจะสุกจัด เพราะความเย็นจะขัดขวางกระบวนการสุกและทำให้รสชาติเสียไป นอกจากนี้ ควรแยกเก็บผักและผลไม้จากกัน เนื่องจากผลไม้บางชนิดจะปล่อยก๊าซเอทิลีนที่ทำให้ผักใบเขียวที่อยู่ใกล้ ๆ เหี่ยวเร็วขึ้น

การเก็บรักษาอาหาร เคล็ดลับเพิ่มอายุวัตถุดิบอย่างมีประสิทธิภาพ

การเก็บรักษาอาหารอย่างถูกวิธีไม่ใช่เพียงแค่การยืดอายุวัตถุดิบให้ยาวนานขึ้นเท่านั้น แต่คือการดูแลสุขภาพของทุกคนในครอบครัวผ่านการรับรองความปลอดภัยและคุณค่าทางอาหารที่ครบถ้วน การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพียงเล็กน้อย ไม่ว่าจะเป็นการใช้หลักการจัดอาหาร FIFO/FEFO การเลือกบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสม หรือการจัดวางตามอุณหภูมิที่ถูกต้อง ล้วนส่งผลลัพธ์ที่ดีต่อการเก็บรักษาอาหารสด ทั้งในแง่การลดปริมาณขยะอาหาร (Food Waste) และการประหยัดค่าใช้จ่ายในระยะยาว