ทำไมการเล่าเรื่องของตัวเองให้คนที่ไม่สนิทฟัง ถึงสบายใจกว่า การเล่าให้คนสนิทฟัง เมื่อคนแปลกหน้าอาจเป็นเซฟโซนมากกว่าคนใกล้ตัว

ทำไมเราถึงไว้ใจคนไม่สนิท หรือ คนแปลกหน้าขนาดนั้น มาริโอ หลุยส์ สมอล (Mario Luis Small) นักสังคมวิทยาจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด เคยทำงานวิจัยทำไมคนเราจึงไว้ใจคนแปลกหน้า เขาพบว่า เมื่อผู้คนถูกถามว่า คุณแชร์ความกังวลกับใครครั้งล่าสุด ผู้เข้าร่วมงานวิจัยจะตอบว่า ช่างทำผม คนแปลกหน้าในห้องนั่งรอ หรือ คนที่นั่งข้าง ๆ บนเครื่องบิน ชี้ให้เห็นว่าเกือบครึ่งของคนที่เราคุยเรื่องสำคัญด้วย มักไม่ใช่คนเดียวกับคนที่เราบอกกับสังคมว่า “นี่คือคนสนิทของฉัน” ถ้าเป็นแง่ของเพื่อน คนที่สนับสนุนเมื่อเราอ่อนแอมักเป็น เพื่อนร่วมงาน หรือ เพื่อนทั่ว ๆ ไปที่ไม่ได้สนิทที่สุด

สำหรับบางคนการจะเปิดเผยความรู้สึกที่อยู่ในใจให้ใครสักคนฟังไม่ใช่เรื่องง่าย และ ครอบครัว เพื่อนสนิท หรือ คนรัก ไม่ได้จะเป็นเซฟโซนให้เราได้เสมอ เพราะบางครั้งยิ่งสนิท ยิ่งใกล้ชิด ยิ่งกลัวว่าอีกฝ่ายจะไม่เข้าใจ ตัดสิน หรือ มองเรื่องที่เรารู้สึกเป็นเรื่องเล็กน้อย กลัวว่าตัวเองจะรู้สึกแย่กับอีกฝ่ายที่ขึ้นชื่อว่าเป็นคนสนิท เมื่อเราพูดความลับของเราออกไป แม้กระทั่งกลัวอีกฝ่ายรู้สึกแย่กับเรา จนไม่อยากจะสนทนากันอย่างลึกซึ้ง เหมือนกับการที่เรากลัวที่จะผิดหวังกับคำตอบที่ได้รับมาหลังการเปิดใจ และ กลัวจะต้องออกจากชีวิตเขาไปเลย

งานวิจัยของมาริโอ หลุยส์ สมอล (Mario Luis Small) นักสังคมวิทยาจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ทำการสำรวจความคิดเห็นของชาวอเมริกัน 1,200 คนทั่วประเทศ หนึ่งในสามกล่าวว่า ในยามอ่อนไหวเขาพึ่งพาเพื่อนสนิท คู่สมรส และครอบครัว ส่วนคนที่เหลือกล่าวว่า เขาพยายามจะหลีกเลี่ยงมัน และ เขายังเขียนไว้ในหนังสือ Somebody to Talk To ของเขา อธิบายกรณีศึกษาเชิงลึกของนักศึกษาระดับบัณฑิตศึกษา 38 คน แล้วก็พบว่า “กลุ่มคนที่สนิทที่แท้จริงของผู้คนคือ ทุกคนที่พวกเขาพบเจอ” และ สมอลยังสำรวจผู้ใหญ่มากกว่า 2,000 คน ที่คำตอบส่วนมากก็เทไปที่การวางใจกับคนที่ไม่ได้สนิทกันขนาดนั้น

การศึกษาของ ดร.เอลิซาเบธ ดันน์ (Dr. Elizabeth Dunn) ศาสตราจารย์ในภาควิชาจิตวิทยาแห่งมหาวิทยาลัยบริติชโคลัมเบีย เชื่อว่า ‘ผู้คนมองหาเซฟโซนจากคนไม่รู้จักมากขึ้น และ นั่นมีประโยชน์มากกว่าที่หลายคนคิด เพราะหนึ่งเลยคือทำให้เรารู้สึกร่าเริงขึ้น มีท่าทีเป็นสุขมากขึ้น และ เชื่อว่าตัวเองยังเป็นส่วนหนึ่งของสังคม ไม่ได้รู้สึกโดดเดี่ยว ตัวคนเดียว’

เรากับคนแปลกหน้าไม่ได้มีส่วนได้ส่วนเสียทางความรู้สึกต่อกัน หลายครั้งที่เรามีปัญหาเดิม กับ เรื่องเดิม คอยฟังคำแนะนำจากคนที่สนิทกันจนชินชา ทำให้ไม่มีแรงบันดาลใจมากพอที่จะลุกขึ้นมาแก้ไข หรือ เปลี่ยนแปลงในสิ่งที่เป็นอยู่ แม้จะไม่ได้ชอบสถานการณ์นี้มากนักก็ตาม แต่พอได้ฟังคำแนะนำจากคนที่ไม่เคยคุยกันมาก่อน กลับรู้สึกเหมือนได้รับมุมมองแปลกใหม่ ราวกับได้รีเฟรช เห็นภาพของปัญหาชัดรอบด้าน มีแรงใจลุกขึ้นมาตัดสินใจอย่างเด็ดขาดกับปัญหาที่เจออยู่ได้เพราะ คนที่ไม่ได้สนิท ไม่ได้มีความผูกพันใด ๆ ทั้งไม่มีส่วนเกี่ยวข้องกับปัญหาของเรา ไม่มีส่วนได้ส่วนเสียกับเรา เรื่องราวของเราไม่ได้มีส่วนกระทบใจเขาทางตรง

เมื่อเราต้องเจอปัญหากับบางสิ่งที่ยากเหลือเกิน มักจะพูดคุยกับคนที่เคยผ่านเหตุการณ์นั้นมา เพื่อแสวงหาความเห็นอกเห็นใจ เพราะเขาต้องเข้าใจปัญหาของเราได้แน่ ซึ่งบางครั้งคนใกล้ตัวที่ไม่เคยรู้สึกแบบเดียวกัน อาจจะไม่เข้าใจเรา ทำให้เราไม่อยากจะพูดอะไรด้วย ยกตัวอย่างเช่น สมมติเราติดอยู่กับความสัมพันธ์ Toxic Relationship แต่ไปขอคำปรึกษาคนใกล้ตัวก็มักจะได้คำตอบว่า ‘แกก็แค่ออกมาสิ ทรมานตัวเองทำไม’ ยิ่งทำให้เรารู้สึกบั่นทอน แต่หากเราไปขอคำปรึกษากับคนที่เคยผ่านเส้นทางนี้มาก่อนที่ไม่สนิทด้วย อาจจะได้ข้อคิด หรือ สติเตือนใจให้เรากล้าจะออกมาจากความสัมพันธ์มากกว่า

ช่วงเวลาที่เราอ่อนแอ ความต้องการจะพูดคุยกับใครสักอาจจะมีมากกว่าความจำเป็นที่จะรู้สึกว่าต้องป้องกันตัวเอง เราอาจจะเล่ามันออกมากับใครที่อยู่กับเรา ณ เวลานั้น และ บอกตัวเองว่าอย่าไปคิดมากกับมันเลย ซึ่ง “แบบจำลองเชิงเหตุผลของพฤติกรรมมนุษย์บอกว่า เรามักจะหยุดคิดก่อนทำ แต่ความจริงแล้วหลายครั้งเราไม่ทำกันหรอก” มาริโอ หลุยส์ สมอล (Mario Luis Small) นักสังคมวิทยาจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด กล่าว ซึ่งอีกนัยหนึ่งหมายถึง ช่วงเวลาที่เรารู้สึกแย่ คนที่สนิทกับเราอาจจะไม่ได้อยู่ตรงนั้นให้พูดด้วย เราเลยเลือกจะพูดกับคนอื่นแทน