เมียนมาบอกว่าจะกวาดล้างเมืองสแกมเมอร์…แต่พวกเขากำลังทำอย่างที่พูดจริงหรือ?

เมื่อครู่นี้ดิฉันได้อ่านข่าวหนึ่ง

ดิฉันอ่านจนจบแล้วต้องถอนหายใจยาว ๆ เพราะเรื่องที่เกิดขึ้นบริเวณชายแดนไทย–เมียนมานั้น ทั้งซับซ้อน ทั้งสะเทือนใจ และมีมุมที่ทำให้ดิฉันอดตั้งคำถามไม่ได้จริง ๆ ว่า “กองทัพเมียนมาทำเพื่อกวาดล้างสแกมเมอร์…หรือเพื่อสร้างภาพก่อนเลือกตั้งกันแน่”

บรรยากาศรมณีน้ำเมยในยามบ่ายที่ควรสงบ กลับถูกทำลายด้วยเสียงระเบิดสามครั้ง ชาวกะเหรี่ยงที่กำลังลงเล่นน้ำต้องแตกฮือขึ้นมาด้วยความตกใจ ดิฉันเห็นภาพที่นักข่าวบรรยายแล้วใจหาย เพราะเหตุการณ์เช่นนี้เกิดขึ้นซ้ำแล้วซ้ำเล่าตลอดหลายปีหลังรัฐประหารในเมียนมา

ทว่าคราวนี้ ความสู้รบกลับโยงใยกับ “เมืองสแกมเมอร์” ที่ดำเนินการโดยแก๊งอาชญากรรมจีน ซึ่งผุดขึ้นเรียงรายตามชายแดนรัฐกะเหรี่ยงในช่วงสองปีมานี้ กองทัพเมียนมาประกาศเสียงแข็งว่าจะ “กวาดล้างให้หมดจากรากเหง้า” แต่ดิฉันอ่านลึกลงไปแล้วพบว่าเรื่องนี้มีมุมที่น่าคิดอยู่ไม่น้อย

เพราะที่ผ่านมา เมืองเหล่านี้เติบโตภายใต้การคุ้มครองของขุนศึกท้องถิ่นที่เป็นพันธมิตรกองทัพเมียนมาเอง และธุรกิจสแกมมูลค่ามหาศาลนี้ ก็เคยมีเงินไหลเข้ากระเป๋านายพลมาโดยตลอด แต่พอแรงกดดันจากจีนและนานาชาติเพิ่มขึ้น กองทัพจึงเริ่ม “แอ็คชั่นใหญ่” โดยเฉพาะกับเมืองเคเค พาร์ค ที่ครั้งนี้ถึงขั้นมีภาพทหารยึดโทรศัพท์ คอมพิวเตอร์ รวมถึงจานสตาร์ลิงก์ จากนั้นก็ระเบิดอาคารจนกลายเป็นข่าวครึกโครม

แต่สิ่งที่ดิฉันสะดุดคือ…
แม้จะทำลายไปหลายแห่ง แต่โครงสร้างเมืองสแกมเมอร์จำนวนมากก็ยังอยู่เหมือนเดิม และหลายเมืองที่เหลือก็กระจายตัวอยู่ทั่วแนวชายแดนแบบแทบไม่ได้โดนแตะต้อง

และแทนที่ปฏิบัติการจะเป็นการ “กวาดล้างอย่างแท้จริง” ดิฉันกลับอ่านเจอว่า คนงานหลายพันคนหนีข้ามน้ำมาฝั่งไทย อีกหลายส่วนก็ย้ายไปยังเมืองใหม่ที่อยู่ลึกและลับตากว่าเดิม เหมือนการ “รื้อบ้านหลังเก่า แล้วพาย้ายไปสร้างใหม่ในที่แอบซ่อนไม่เจอ”

อีกจุดที่ดิฉันอ่านแล้วรู้สึกใจหาย คือกรณีศูนย์สแกมเมอร์ที่ KNU ยึดได้สองแห่ง นักรบ KNU กลับเปิดพื้นที่ให้นักข่าวเข้าไปตรวจสอบ ให้เห็นหลักฐานชัด ๆ ไม่ใช่ทุบทำลายเหมือนกองทัพเมียนมา แต่กลับไม่มีนานาชาติสนใจมากนัก เพียงไม่นานก็ถูกยิงปืนใหญ่ใส่เพื่อยึดคืน

ภาพคนงานหลายร้อยชีวิตที่ต้องไปกางผ้าใบอยู่ริมแม่น้ำเมย หวังเพียงว่าจะพ้นจากปืนใหญ่ ดิฉันอ่านแล้วใจหวิว ไม่อยากเชื่อว่าใกล้บ้านเรานิดเดียวจะเกิดภาพเช่นนี้

ทั้งหมดนี้ทำให้ดิฉันอดคิดไม่ได้ว่า ปฏิบัติการของกองทัพเมียนมาอาจไม่ได้ทำเพื่อ “กำจัดสแกมเมอร์” จริง ๆ แต่อาจเป็นแค่การโชว์ผลงานครั้งใหญ่ก่อนการเลือกตั้งที่ถูกตั้งคำถามเรื่องความชอบธรรมอยู่ทุกด้าน เพราะต้องการสร้างภาพดีต่อจีน ซึ่งเป็นพันธมิตรสำคัญ

ที่น่าตกใจยิ่งกว่าคือ…
แม้เคเค พาร์ค หรือเมืองชเวโก๊กโก่บางส่วนจะพังลงไปแล้ว แต่ยังมีอีกหลายแห่งที่ควันไม่ทันจาง ก็มีเมืองใหม่ผุดขึ้นไกลออกไปทางใต้ และยังคงดำเนินการอยู่เงียบ ๆ

ดิฉันจึงอยากนำเรื่องนี้มาแลกเปลี่ยน เพราะมันเกี่ยวข้องกับความมั่นคงของภูมิภาคเราโดยตรง ไม่ใช่แค่เรื่องการหลอกลวงออนไลน์ แต่โยงกับการเมือง การทหาร การค้ามนุษย์ และความเป็นอยู่ของคนริมชายแดน

สุดท้ายนี้ ดิฉันขอชื่นชมการรายงานข่าวเจาะลึกของคุณโจนาธาน เฮด และคุณลูลู่ ลัว ที่ทำให้เราเห็นภาพเต็ม ๆ ซึ่งอ่านแล้วทั้งหดหู่ ทั้งตั้งคำถามหลายอย่างในใจค่ะ