‘สบู่ซันไลต์’ ของดีประจำบ้านไทย สมัยร.5 ใช้ได้ตั้งแต่ซักผ้าจนถึงฟอกตัว

เมื่อครู่นี้ ดิฉันเพิ่งได้อ่านบทความหนึ่งของคุณ สุทธาสินี จิตรกรรมไทย เจียจันทร์พงษ์
ซึ่งเผยแพร่เมื่อวันที่ 9 ธันวาคม 2568
อ่านแล้วต้องบอกตามตรงว่า ทั้งสนุก ทั้งได้ความรู้ จนอดไม่ได้ที่จะนำมาเล่าให้เพื่อน ๆ ฟังค่ะ

ใครจะเชื่อว่าสบู่ที่เราคุ้นตาในรูปแบบ “น้ำยาล้างจาน” ทุกวันนี้
เคยเป็น สบู่ก้อนในตำนาน ที่อยู่คู่สังคมไทยมายาวนานกว่า 140 ปี

ตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 5
เมื่อสยามเริ่มรับวัฒนธรรมตะวันตกเข้ามามากขึ้น
ของใช้จากอังกฤษ รวมถึง “สบู่ซันไลต์” ของบริษัท Lever Brothers ก็เลยกลายเป็นของฮิตในหมู่เจ้านายและชนชั้นสูง

และเมื่อเข้าสู่รัชกาลที่ 6 ก็ยิ่งได้รับความนิยมมากขึ้น
ถึงขั้นมีคำโฆษณาที่หนังสือพิมพ์พิมพ์ไทยลงไว้ตั้งแต่ พ.ศ. 2455 ว่า

“ไปป่าอย่าลืมพร้า ซักผ้าอย่าลืมสบู่ซันไลท์ ถึงผ้าจะแสนเปรอะเปื้อน สบู่นี้อาจะเกลือนให้ขาวผ่องได้”

อ่านแล้วต้องบอกเลยว่า ครีเอทีฟไม่แพ้สมัยนี้จริง ๆ ค่ะ!

ใช้ซักผ้า? ใช้ฟอกตัว? ใช้ฟอกหมาฝรั่งก็ยังมี!

ดิฉันอ่านแล้วแทบวางโทรศัพท์ไม่ลง
เพราะ “สบู่ซันไลต์” ในสมัยก่อนใช้งานได้ สารพัดประโยชน์กว่าที่คิด

ประวัติเล่าจากคุณ ลาวัณย์ โชตามระ และ กาญจนาคพันธุ์ ทำให้เห็นภาพชัดมากว่า

สบู่ซันไลต์เป็นก้อนสี่เหลี่ยมใหญ่ ห่อกระดาษแก้ว

ใช้ซักผ้าสะอาดเอี่ยม เป็นที่เลื่องลือ

แม้คนสมัยนั้น ไม่นิยมใช้สบู่ฟอกตัว เพราะส่วนใหญ่ใช้ขมิ้น และมะกรูดสระผม

แต่กาญจนาคพันธุ์ก็เล่าว่า ตัวเขาเองก็เคยใช้ฟอกตัวเหมือนกัน!

นอกจากนี้ยังมี “สบู่กรด” สำหรับซักล้างคราบหนัก
และ “สบู่คาร์บอลิก” สีดำ ๆ กลิ่นแรง ๆ ที่ใช้ฟอก “หมาฝรั่ง”

อ่านแล้วทั้งขำ ทั้งทึ่ง
สะท้อนชีวิตคนเมืองกรุงกว่า 100 ปีที่แล้วได้ดีเหลือเกินค่ะ

ทุกวันนี้ แม้เราไม่ได้เห็น “สบู่ก้อนซันไลต์” กันบ่อยนัก
แต่ชื่อ “ซันไลต์” ก็ยังคงอยู่
แค่ถูกเปลี่ยนบทบาทมาเป็นผลิตภัณฑ์ล้างจานที่ทุกบ้านต้องมี

สรุป

บทความนี้ทำให้ดิฉันเห็นว่า
ของใช้ในบ้านธรรมดา ๆ อย่างสบู่หนึ่งก้อน
มีประวัติยาวนานและเชื่อมโยงกับวิถีชีวิตคนไทยมากกว่าที่คิด

ทั้งเรื่องซักผ้า ฟอกตัว ไล่กลิ่น และแม้แต่ฟอกหมาฝรั่ง
อ่านแล้วได้ทั้งสาระ ทั้งรสชาติของชีวิตยุคเก่า
ต้องขอชมผู้เขียนว่าเล่าได้ “เห็นภาพและสนุกมาก” ค่ะ

อ้างอิง
ญาณี กลิ่นเมือง. ประวัติศาสตร์ที่เราสวย. กรุงเทพฯ: มติชน, 2568.

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 9 ธันวาคม 2568