ทฤษฎีใหม่ชี้ชัด! การปะทุของภูเขาไฟในปี 1345 อาจเป็นชนวนเหตุ "กาฬโรคระบาด" ที่คร่าชีวิตชาวยุโรปเกือบครึ่งทวีป

        การระบาดของ "กาฬโรค" (Black Death) ในยุคกลาง ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงปี ค.ศ. 1348-1349 และได้คร่าชีวิตประชากรทั่วยุโรปไปเกือบครึ่งหนึ่ง ยังคงเป็นโศกนาฏกรรมครั้งใหญ่ที่นักวิชาการให้ความสนใจ และล่าสุดมีงานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ที่น่าสนใจได้เผยเบาะแสใหม่ โดยชี้ว่า การปะทุของภูเขาไฟในช่วงปี ค.ศ. 1345 อาจเป็นจุดเริ่มต้นของปฏิกิริยาลูกโซ่ที่นำไปสู่โรคระบาดร้ายแรงที่สุดครั้งนี้

        นักวิจัยจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ และสถาบันไลบ์นิซเพื่อประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งยุโรปตะวันออก (GWZO) ได้ใช้หลักฐานจาก วงปีของต้นไม้และแกนน้ำแข็ง เพื่อศึกษาและจำลองสภาพภูมิอากาศในช่วงเวลาดังกล่าว หลักฐานเหล่านี้บ่งชี้ว่า การปะทุของภูเขาไฟอย่างรุนแรงเมื่อประมาณปี ค.ศ. 1345 ได้ปลดปล่อยเถ้าถ่านและก๊าซจำนวนมหาศาลขึ้นสู่ชั้นบรรยากาศ จนบดบังแสงอาทิตย์ และทำให้อุณหภูมิโลกโดยเฉพาะในภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียน ลดลงอย่างรวดเร็ว เป็นเวลาหลายปีติดต่อกัน

        ภาวะช็อกจากสภาพภูมิอากาศนี้ส่งผลให้ ผลผลิตทางการเกษตรลดลงอย่างรุนแรง นำไปสู่ความกังวลเรื่องภาวะอดอยาก ซึ่งเป็นจุดที่เหตุการณ์เริ่มเชื่อมโยงเข้ากับกาฬโรค เพื่อป้องกันการขาดแคลนอาหาร นครรัฐที่มีประชากรหนาแน่นของอิตาลีจึงถูกบีบให้ต้อง นำเข้าธัญพืชจากพื้นที่รอบทะเลดำ และนี่เองคือเส้นทางที่ทำให้ หมัดที่เป็นพาหะของแบคทีเรีย Yersinia Pestis ต้นเหตุของกาฬโรค สามารถแพร่กระจายเข้ามาตั้งถิ่นฐานในทวีปยุโรปได้

ดร.มาร์ติน บอช นักประวัติศาสตร์ด้านสภาพภูมิอากาศระบุว่า เมื่อเหตุการณ์ทางภูมิอากาศที่ไม่คาดคิด ได้มาบรรจบกับ "ระบบความมั่นคงทางอาหารที่ซับซ้อน" ผ่านเส้นทางการค้าระยะไกล ก็ได้กลายเป็น "หายนะอันสมบูรณ์แบบ" ที่ทำให้โรคระบาดแพร่ไปทั่วยุโรปได้อย่างรวดเร็ว

        ดร.อุลฟ์ บุนท์เกน จากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ ได้เสริมว่า แม้ปัจจัยที่ทำให้เกิดกาฬโรคครั้งนั้นจะเกิดขึ้นได้ยาก แต่เหตุการณ์นี้เป็นเครื่องเตือนใจที่สำคัญว่า ในโลกยุคโลกาภิวัตน์และโลกที่มีการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศที่รวดเร็วนี้ โอกาสที่โรคติดต่อจากสัตว์สู่คน (Zoonotic Disease) จะเกิดขึ้นและนำไปสู่การระบาดใหญ่มีแนวโน้มที่จะเพิ่มสูงขึ้น ซึ่งเป็นสิ่งที่มีความสำคัญอย่างยิ่งเมื่อพิจารณาจากประสบการณ์ร่วมกันของโลกกับโรคโควิด-19 ที่ผ่านมา

        งานวิจัยชิ้นนี้ได้เติมเต็มส่วนที่ขาดหายไปของปริศนาทางประวัติศาสตร์ โดยเสนอว่า การปะทุของภูเขาไฟได้ก่อให้เกิดภาวะช็อกทางภูมิอากาศ ซึ่งนำไปสู่การพึ่งพาเส้นทางการค้าธัญพืชรอบทะเลดำ และทำให้เชื้อกาฬโรคสามารถเข้ามาตั้งรกรากในยุโรปได้สำเร็จ การค้นพบนี้เน้นย้ำถึงความเชื่อมโยงที่น่ากลัวระหว่างการเปลี่ยนแปลงทางธรรมชาติ การค้าขาย และการระบาดใหญ่ของโรค ซึ่งเป็นบทเรียนสำคัญสำหรับโลกในปัจจุบันที่ต้องเผชิญกับความท้าทายด้านสภาพภูมิอากาศและการแพร่กระจายของโรคติดเชื้อ

ผลการวิจัยนี้ได้รับการรายงานในวารสารวิชาการ Communications Earth & Environment

#กาฬโรค #BlackDeath #ภูเขาไฟปะทุ #YersiniaPestis #โลกาภิวัตน์ #การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ