ปรากฏการณ์ 'แม่น้ำในชั้นบรรยากาศ' อาจเป็นปัจจัย น้ำท่วมหาดใหญ่ได้

เมื่อครู่นี้ ดิฉันได้อ่านบทความหนึ่งเกี่ยวกับเหตุการณ์น้ำท่วมหาดใหญ่ แล้วรู้สึกว่าน่าศึกษาและน่าคิดอย่างยิ่ง

บทความดังกล่าวอธิบายถึงปรากฏการณ์ที่เรียกว่า “แม่น้ำในชั้นบรรยากาศ” (Atmospheric Rivers: ARs) ซึ่งนักวิจัยบางส่วนเชื่อว่าอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยที่ทำให้ฝนตกหนักผิดปกติในพื้นที่ภาคใต้ช่วงที่ผ่านมา โดยเฉพาะในอำเภอหาดใหญ่ที่ได้รับผลกระทบอย่างหนัก

จากที่ดิฉันอ่านมา “แม่น้ำในชั้นบรรยากาศ” คือแนวลำเลียงความชื้นยาวและแคบในท้องฟ้า ที่พาไอน้ำจำนวนมหาศาลจากทะเลเข้าสู่แผ่นดิน เมื่อกระทบภูเขาหรือฝั่ง ไอน้ำเหล่านี้จะเปลี่ยนเป็นฝนจำนวนมากในเวลาสั้น ๆ คล้ายกับที่รัฐแคลิฟอร์เนียในสหรัฐอเมริกากำลังเผชิญ ซึ่งกว่า 90% ของความเสียหายจากน้ำท่วมที่นั่นก็เกี่ยวข้องกับปรากฏการณ์นี้เช่นกัน

ข้อมูลวิชาการหลายแห่ง ทั้งจาก Nature, USGS และ MDPI ระบุว่า ภาวะอากาศที่เปลี่ยนไปทำให้บรรยากาศโลกกักเก็บความชื้นได้มากขึ้น เมื่อมีพายุหรือกระแสลมเหมาะสม ความชื้นก็จะถูกระบายออกมาเป็นฝนในปริมาณสูงกว่าปกติ ซึ่งเพิ่มโอกาสเกิดฝนหนัก น้ำท่วม และดินถล่มในหลายพื้นที่ทั่วโลก

สิ่งที่ทำให้ดิฉันสะดุดใจ คือข้อมูลจากสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติที่บอกว่า ฝนสะสมในหาดใหญ่ช่วง 19–21 พฤศจิกายน สูงถึง 630 มิลลิเมตร สูงกว่าปี 2553 อย่างชัดเจน และเป็น “ฝนตกหนักรอบหลายสิบปี” ประกอบกับพื้นที่ลุ่มน้ำอู่ตะเภาที่เป็นเหมือนแอ่งรับน้ำตามธรรมชาติ ยิ่งทำให้มวลน้ำไหลลงสู่เขตเมืองอย่างรวดเร็ว เมื่อระบบระบายน้ำรองรับไม่ทัน จึงเกิดสถานการณ์อย่างที่เห็น

อ่านไปแล้วก็ทำให้ดิฉันรู้สึกว่า ปัจจุบันเรากำลังเผชิญความเปลี่ยนแปลงทางสภาพอากาศที่ซับซ้อนขึ้นกว่าเดิมมาก ไม่ใช่แค่เรื่องฝนมากหรือฝนน้อย แต่เป็นระบบใหญ่ที่ต้องจัดการทั้งด้านข้อมูล เตือนภัย และโครงสร้างพื้นฐานของเมืองในระยะยาว

ดิฉันไม่ใช่ผู้เชี่ยวชาญ แต่คิดว่าเรื่องนี้เป็นสัญญาณเตือนให้เราทุกคน รวมทั้งหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ต้องให้ความสำคัญกับการ “เตรียมตัวรับมืออนาคต” มากขึ้น ไม่ว่าจะเป็นน้ำท่วมฉับพลันหรือสภาพอากาศสุดขั้วที่อาจเกิดขึ้นบ่อยขึ้นในบ้านเรา

อ้างอิง : Nature, USGS, MDPI