ลิงออนเซ็น : เหตุว่าทำไมลิงหิมะญี่ปุ่นถึงชอบแช่น้ำพุ

เราอาจจะเคยเห็นภาพ ลิงแก้มแดงแช่น้ำพุร้อนธรรมชาติในประเทศญี่ปุ่น เราเลยสงสัยเหมือนกันว่านอกจากลิงมันหนาวแล้ว ทำไมลิงญี่ปุ่นถึงชอบแช่น้ำพุร้อนเหมือนคน อืมหรือเป็นเพราะวัฒนธรรมการออนเซน เพื่อคลายความตึงเครียดกันนะ เรามาคำตอบกัน

            ลิงแสมญี่ปุ่น หรือ "ลิงหิมะ" ถูกพบเห็นอาบน้ำในบ่อน้ำพุร้อนที่มนุษย์สร้างขึ้นในช่วงฤดูหนาวมานานหลายทศวรรษแล้ว บัดนี้ นักวิจัยได้ค้นพบสาเหตุที่แน่ชัดของลิงเหล่านี้ ผลลัพธ์ที่ได้นั้นไม่ได้เลวร้ายอะไรมากนัก ลิงก็รู้สึกหนาวสั่น แต่บรรดานักวิจัยยังพบอีกว่าการแช่น้ำพุร้อนอาจช่วยลดระดับความเครียดทางชีวภาพของลิงได้

            “สิ่งนี้บ่งชี้ว่า เช่นเดียวกับในมนุษย์ น้ำพุร้อนมีผลในการลดความเครียดในลิงหิมะ” ราฟาเอลา ทาเคชิตะ หัวหน้าทีมวิจัยจากมหาวิทยาลัยเกียวโต ประเทศญี่ปุ่นกล่าวในแถลงการณ์ “นิสัยการอาบน้ำพุร้อนของลิงหิมะที่มีลักษณะเฉพาะนี้แสดงให้เห็นว่าความยืดหยุ่นทางพฤติกรรมสามารถช่วยรับมือกับความเครียดจากอากาศหนาวเย็นได้อย่างไร” ทาเคชิตะ ผู้วิจัยกล่าวว่า การศึกษาดังกล่าวได้รับการตีพิมพ์ในวารสาร Primates

            ลิงแสมญี่ปุ่น ( Macaca fuscata ) เป็นลิงที่มีถิ่นกำเนิดทางตอนเหนือสุดของทวีปแอฟริกา พวกมันปรับตัวให้เข้ากับสภาพอากาศหนาวเย็นได้ดีเป็นพิเศษ ขนของพวกมันจะหนาและยาวขึ้นในฤดูหนาว แต่ในปี พ.ศ. 2506 ลิงแสมญี่ปุ่นเพศเมียที่อาศัยอยู่ในสวนลิงจิโกกุดานิ ในเมืองนากาโน ประเทศญี่ปุ่น ถูกพบเห็นกำลังแช่น้ำพุร้อนกลางแจ้งของโรงแรมใกล้เคียง และในไม่ช้าลิงตัวอื่นๆ ก็เลียนแบบพฤติกรรมนี้

             นักวิจัยกล่าว อย่างที่คุณอาจจินตนาการได้ การที่ลิงจำนวนมากแช่น้ำพุร้อนที่มีไว้สำหรับมนุษย์ อาจจะไม่ถูกสุขลักษณะนัก ดังนั้นฝ่ายบริหารของสวนจึงได้สร้างน้ำพุร้อนแห่งใหม่ขึ้นสำหรับลิงเหล่านี้โดยเฉพาะ ในปี พ.ศ. 2546 ลิงแสมญี่ปุ่นประมาณหนึ่งในสามที่อาศัยอยู่ในสวนแห่งนี้ได้แช่น้ำพุร้อนเป็นประจำในฤดูหนาว ปัจจุบันลิงที่แช่น้ำกลายเป็นแหล่งท่องเที่ยวยอดนิยม ลิงที่อาบน้ำดูเหมือนว่ากำลังอาบน้ำเพื่อให้ร่างกายอบอุ่น

            แต่ในทางนักวิทยาศาสตร์ไม่มีข้อมูลทางสรีรวิทยามาสนับสนุนสมมติฐานนี้ พวกเขากล่าวว่า ในการศึกษาใหม่นี้ นักวิจัยได้รวบรวมข้อมูลจากลิงเพศเมียโตเต็มวัย 12 ตัวในสวนลิงจิโกกุดานิ ระหว่างเดือนเมษายนถึงมิถุนายน และอีกครั้งในช่วงเดือนตุลาคมถึงธันวาคม พวกเขาตรวจสอบระยะเวลาที่ลิงเหล่านี้อยู่ในบ่อน้ำพุร้อน และวิเคราะห์ตัวอย่างอุจจาระเพื่อหา “กลูโคคอร์ติคอยด์ในอุจจาระ” ซึ่งเป็นสารเมตาบอไลต์ที่เชื่อมโยงกับระดับความเครียดทางชีวภาพในลิง

            นอกจากนี้นักวิจัยพบว่าลิงหิมะตัวเมียใช้น้ำพุร้อนบ่อยกว่าในฤดูหนาวมากกว่าในฤดูใบไม้ผลิ โดยเฉพาะในช่วงสัปดาห์ที่อากาศหนาวเย็น เพราะในช่วงฤดูหนาว ลิงจะมีระดับกลูโคคอร์ติคอยด์ ในอุจจาระลดลง ในช่วงสัปดาห์ที่อาบน้ำ เมื่อเปรียบเทียบกับสัปดาห์ที่ไม่ได้อาบน้ำ

            ดังนั้นนักวิจัยยังพบว่าตัวเมียที่มีอำนาจเหนือกว่าใช้เวลาอาบน้ำมากที่สุด ซึ่งเป็นผลดีต่อสถานะของตน แต่พวกมันก็มีส่วนร่วมในความขัดแย้งที่ก้าวร้าวมากกว่า ส่งผลให้มีการใช้พลังงานและระดับความเครียดสูงกว่าตัวเมียที่มีตำแหน่งต่ำกว่า ดังนั้น นักวิจัยกล่าวว่าตัวเมียที่มีอำนาจเหนือกว่าจึงต้องเผชิญกับการแลกเปลี่ยนระหว่างต้นทุนของตำแหน่งที่สูงกับผลประโยชน์ของน้ำพุร้อน โดยผลงานวิจัยนี้จึงสรุปว่าการอาบน้ำพุร้อนเป็น “ประเพณีฉวยโอกาสที่ให้ประโยชน์ทางสรีรวิทยาแก่ลิง” ขณะนี้ นักวิจัยต้องการศึกษาตัวอย่างเลือดหรือน้ำลายจากลิงเพื่อดูว่าตัวอย่างเหล่านี้แสดงการเปลี่ยนแปลงระยะสั้นอื่นๆ ในระดับความเครียดที่เกี่ยวข้องกับการอาบน้ำหรือไม่

            อย่างไรก็ตามหากดูในมุมมองความน่ารักที่ลิงลงอาบน้ำพุร้อนแล้วดูเป็นความน่ารักแบบหนึ่งที่เป็นเหมือนพฤติกรรมการเลียนแบบมนุษย์ ในการแช่น้ำร้อนคลายเครียด หากมองลงลึกไปมันก็ยังมีการช่วงชิงทางพื้นที่อยู่ด้วย กล่าวคือ ลิงตัวเมียจะมีสิทธิ มีอำนาจในการอาบน้ำพุร้อนก่อนตัวผู้

*****************