ความปรารถนาในชีวิตก่อนตาย

          หลังจากที่ผมอ่านเรื่องราวความรู้สึกของคนไข้ที่มีหลายเรื่องเสียดายที่ไม่ได้ลงมือทำ หรือยังไม่บรรลุเป้าหมายอยู่หลายเรื่อง พอถึงคราวจะต้องตายจริงๆกลับรู้สึกไม่พร้อมที่จะตาย อีกทั้งกลัวว่าหลังจากตนเองตายไปแล้ว ถือเป็นการสูญหายจากภพชาตินี้ การไม่มีตัวตนในทางคนเป็นนับว่าทรมานมากแล้ว แต่กับคนไข้ที่อยู่ในสภาวะใกล้ตายด้วยโรคภัยนั้น ผมไม่ทราบเลยว่าเขาจะรู้สึกอย่างไร แต่สิ่งที่คนก่อนตายนึกบ่นเสียดายกลับเกี่ยวข้องกับความต้องการ 5 ข้อขั้นพื้นฐานทั้งสิ้น นั่นคือ ความต้องการขั้นพื้นฐาน 5 ระดับของมาสโลว์

ขั้นแรกคือปัจจัยสี่ อาหาร  ที่อยู่อาศัย เครื่องนุ่งห่ม ยารักษาโรค รวมทั้งการเข้าถึงระบบน้ำประปา อากาศ สภาพความเป็นอยู่ที่ดี การเข้าถึงอินเทอร์เน็ตเพื่อไม่ให้หลงยุค การศึกษา สิ่งเหล่านี้ส่งผลต่อร่างกายและประสิทธิภาพในการทำงานเพื่อหาเลี้ยงชีพ ซึ่งต้องยอมรับว่า แค่ขั้นแรกก็จะพบเห็นคนที่ขสดความต้องการในส่วนนี้มากอยู่พอสมควร

ขั้นที่สองคือความมั่งคงปลอดภัย มักจะเกี่ยวข้องกับเรื่องหน้าที่การงาน มีรายได้เป็นประจำมั่นคง เพื่อรองรับความเป็นอยู่ให้เป็นปกติสุขได้ การมีเพื่อน มีสังคม ที่ไว้ใจได้ สามารถคบหาและเข้ากันกับพวกเขาได้เป็นอย่างดี จากวิกฤติโควิด-19 การหางานทำสำหรับบัณฑิตจบใหม่และคนตกงานมีความท้าทายมากกว่าทุกครั้ง มีความเป็นไปได้ว่าอาจจะต้องเป็นแบบนี้ไปนาน 2-3 ปี จนมีวัคซีนออกมาให้ใช้ได้อย่างปลอดภัยและมีประสิทธิภาพมากพอ ทุกอย่างอาจจะกลับมาเกือบเป็นปกติได้ ถึงกระนั้นก็เปล่าประโยชน์ เพราะช่วงปกติก็หางานได้ยากอยู่แล้ว แต่ก็ยังมีหวัง หากมีการกระตุ้นเศรษฐกิจ นักลงทุนมีความเชื่อมั่นในสถานการณ์ การจ้างงานอาจเพิ่มสูงขึ้น

ขั้นที่สามการได้รัก ได้เป็นที่รักและได้เป็นเจ้าของ

ขั้นนี้จะเกี่ยวข้องกับความสัมพันธ์ ความรักกับคนในบ้าน กับคู่รัก กับเพื่อน ความต้องการในส่วนนี้มีคนจำนวนมากที่สับสนและไม่สมหวัง เพราะเป็นปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้ บางครั้งเราอาจเป็นต้นเหตุ บางครั้งก็ไม่ใช่แต่เป็นเพียงเพราะเรื่องของปรบมือข้างเดียวไม่ดัง

ขั้นที่สี่เป็นเรื่องของเกียรติยศชื่อเสียง ความภาคภูมิใจ ขั้นนี้เป็นขั้นที่น้อยคนจะมาถึงได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นนักแสดงหรือศิลปินที่มีชื่อเสียงก็ได้ หากได้เป็นบุคคลผู้ทรงคุณวุฒิในทักษะ ความรู้ความชำนาญ ในตำแหน่งระดับสูงก็จะมีคนให้ความเคารพ ให้เกียรติในความสามารถที่คนทั่วไปไม่มี และการมาถึงจุดนี้ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย ดังจะสังเกตได้ในนักธุรกิจที่ประสบความสำเร็จมั่งคั่งในทุกสถานการณ์สามารถผ่านวิกฤติแก้ปัญหาไปได้ ก็ย่อมมีสื่อเข้าสัมภาษณ์เพื่อขอความรู้จากเขา ศาสตราจารย์นายแพทย์ที่เกษียณอายุแต่ยังเลือกทำงานต่อ เพราะเขารู้สึกเป็นที่ต้องการ รู้สึกมีคุณค่า และงานก็ไม่ได้เหนื่อยมากจนเกินไปด้วยงานที่เขาเคยผ่านประสบการณ์มาเกือบทั้งชีวิตแล้ว อุปสรรคปัญหาก็ล้วนแต่มีคนมาขอคำปรึกษา นี่คือตัวอย่างของความภาคภูมิใจ เกียรติยศ ชื่อเสียง อาจจะไม่ได้ดังถึงระดับประเทศ แต่ก็เป็นชื่อเสียงในระดับสังคมเล็กๆของเขา ขอแค่เราเป็นที่ยอมรับในสังคม เรารู้สึกมีคุณค่า มีตัวตน เพียงเท่านี้ก็เราสามารถมีความสุขได้แล้ว

ขั้นที่ห้า ความสมบูรณ์ของชีวิต กรณีที่เรามีทุกอย่างสมบูรณ์ครบทุกข้อแล้วก็ไม่ได้หมายความว่าเรามีความสุขเสมอไป หากเราต้องสูญเสียคนรักด้วยโรคภัย ด้วยเหตุสุดวิสัยจากอุบัติเหตุหรือภัยธรรมชาติ หากเราต้องสูญเสียทรัพย์ เสียตำแหน่งหน้าที่การงาน เสียสุขภาพที่เคยแข็งแรง เพราะทุกสิ่งล้วนไม่จีรัง หากเรารักษามันได้ไม่ยั่งยืน ความเปลี่ยนแปลงย่อมเกิดขึ้น ถ้าไม่ทำให้มีได้มากขึ้นก็ย่อมค่อยๆลดลงจนสูญเสียมันไป ในทางพุทธเรียกว่าการบรรลุธรรมระดับนิพพาน เป็นความสุขที่ไม่สามารถรับรู้ได้ในระดับโลก ไม่ใช่ความสุขที่เราเคยรู้จัก แต่เป็นความสุขที่เที่ยงแท้และคุ้มค่าที่ได้เจริญสติภาวนามาถึงระดับนั้น นี่ก็นับว่าเป็นความสมบูรณ์ของชีวิตเช่นกัน

           ความสุขระดับโลกไม่เคยจีรัง ต่อให้เราเก่งแค่ไหนที่สร้างตนให้ร่ำรวย ตำแหน่งการงานดี ผู้คนยกย่องสรรเสริญ สุขภาพแข็งแรง ความสัมพันธ์อบอุ่นแน่นแฟ้น แต่มันก็มีวันหมดอายุ เพราะชีวิตคนเราไม่ได้เป็นอมตะ เรามีวันตาย และเวลาชีวิตก็ช่างสั้นนัก

          บางครั้งการที่เราไม่สามารถทำตามความปรารถนาของตัวเองได้อาจเกิดจากความเกียจคร้าน เกิดจากความไร้สามารถฝันไกลเกินตัว เกิดจากความจำเป็นต้องทำงานประจำเพื่อหารายได้หาเลี้ยงครอบครัวจึงตัดสินใจละทิ้งความฝันของตน โดยมองว่าการทำตามความฝันของตนเป็นเรื่องที่เสียเวลา หรือเกิดจากการทำตามความฝันไม่สามารถหาเลี้ยงชีพได้ทันที จึงเลือกทำสิ่งที่จำเป็นเพื่อหารายได้เลี้ยงชีพ

          ด้วยเหตุผลใดก็แล้วแต่ เราอาจต้องชั่งใจให้ดี เมื่อเวลาผ่านไปแล้วเราย้อนกลับมาแก้ไขไม่ได้ หากเราทำการณ์ใดๆเต็มที่แล้ว หากล้มเหลวจะได้ไม่ต้องเสียใจภายหลังว่าเรายังไม่เคยลองลงมือทำ