ตำนานเรื่องราวที่แสนเจ็บปวด ที่คนที่นี่นั้นไม่อยากนึกถึง

กรงที่เรานั้นมองเห็นในเบื้องหน้า  ที่เรานั้นเดินทางออกมาจากพนมเปญมากถึงสี่สิบกิโล

ระหว่างทางนั้นผ่านเส้นทางหลากหลายรูปแบบ ดินแดงบ้าง คอนกรีตจนมาถึง

แต่พอเรานั้นลงจากรถเพื่อที่จะเดินขึ้น ตาได้สะดุดจึงเดินเข้าไปหา 

เขาเล่าว่าทั้งหมดนี้เป็นส่วนหนึ่งของที่เรานั้นเก็บได้มา 

 อีกมากกว่าที่ไม่เจอนั้นเรานั้นไม่อยากจะนึกเรื่องราวเลย 

   เรานั้นหากว่ามีการศึกษาในเรื่องราวของประวัติศาสตร์ที่คนกัมพูชานั้น ไม่อยากจะนึกถึงในเรื่องของการฆ่าล้างเผ่าพันธุ์ของตนเอง ในตอนนั้นหากว่านับแล้วจำไม่ผิดเสียชีวิตมากกว่าเจ็ดล้านได้ การทำลายจนเหลือคนในประเทศนั้นไม่กี่ล้าน ฆ่ากันยิ่งกว่าผักปลา แต่พอเรานั้นเดินมาเจอที่นี่นั้นเป็นในส่วนของหัวและส่วนของกระดูกใหญ่นั้นไม่มีชื่อ 

   รอยร้าวในหัวกะโหลกนั้นเจ้าของนั้นคงจะต้องเสียชีวิตอย่างทรมานมาก รอยแตกรอยยุบ หรือว่าแตกกระจายไปเลย ตอนนั้นคงหากว่าเรานั้นนึกในสภาพแล้ว แผ่นดินนั้นคงนองไปด้วยกลิ่นคาวเลือด ผู้นำเท่านั้นที่จะมาทำได้แบบนี้ คนที่สั่งนั้นจิตใจเขานั้นเห็นว่าอย่างไรถึงทำร้ายเพื่อนมนุษย์ของตนเองได้ เรื่องราวนี้เรานั้นได้ไปเรียนรู้บ้างในสถานที่ แต่ว่าเรานั้นเดินทางออกมานอกเมืองทำไมยังเห็นสิ่งเหล่านี้ 

     หากว่าเรานั้นมองสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด บางหัวนั้นไม่เต็มมีแตกหักในส่วนของหน้าของตา หรือว่ามีกระดูกนั้นเต็มไปหมด มีคนเล่าให้ฟังว่า ในส่วนของตรงนี้นั้นก่อนที่จะมีการสร้างบันไดหรือว่าสร้างวัดแห่งนี้ขึ้น ตอนเก็บกวาดหลังจากที่พ้นในยุคเขมรแดงนั้น มีกระดูกและเศษของคนเสียชีวิตจำนวนมากวางเกลื่อนอยู่จึงทำให้ได้มีการสร้างสถานที่ในการเก็บกระดูกของมนุษย์ไว้ ในที่ที่เหมาะสม เพื่อว่ามองแล้วจะเป็นในส่วนของการระลึกว่า ที่ผ่านมานั้นเราเจออะไรกันมาบ้าง ขอให้อย่าได้มีอีกในการสูญเสีย ทั้งชีวิตและครอบครัว ในบางครอบครัวนั้นไม่เหลือใครเลย เพราะว่าเสียไปกับการฆ่าของคนใจโหดเหี้ยม   

     ตอนที่เรานั้นเดินเข้าไปดูเราก็มองเหมือนกันว่า เยอะเหมือนกันนะ หากเป็นที่บ้านเกิดของเรานั้นผีจะเยอะไหมในสมัยนั้น นอกจากการฆ่าในสถานที่ที่นำคนไปรวมกันแล้ว ในตามภูเขานั้นยังมีในส่วนของคนที่หนีเพื่อที่จะเอาตัวรอด บางคนนั้นก็หนีจนไม่มีอาหารการกินโดนลอบทำร้าย สุดท้ายแล้วก็ต้องจบชีวิต เสียชีวิตกันทั้งหมดจนไม่มีใครที่จะมาในส่วนของการเผา  กระดูกจึงมีความอยู่ครบ เกิดจากการที่อยู่นานจนเนื้อในส่วนของตัวนั้นหายไป คงเหลือไว้แต่กระดูก ที่ขาวโพลน แต่หากว่าเรามามองในตอนนี้ ไม่ค่อยที่จะมีในส่วนของกระดูกขาว เพราะว่าตอนนี้คือสีน้ำตาลเข้ม 

    ตอนที่เรานั้นถามนักเรียนที่พาเรานั้นมา เขาบอกว่าผมนั้นไม่อยากที่จะนึกถึงเรื่องเหล่านี้ เพราะว่าเขาบอกว่ายายของเขาตาของเขานั้นก็หายไปกับเหตุการณ์นี้เหมือนกัน ทุกวันนี้ยังไม่รู้ว่ากระดูกหรือว่าศพนั้นอยู่ที่ไหน เขาบอกว่าตอนนั้นแม่ของเขานั้นยายและตาได้ส่งมาเรียนที่ไทย และบอกว่าไม่ต้องกลับมานะไม่ต้องห่วงพ่อและแม่  หากว่าไปได้แล้วอย่าหวนกลับมาจนกว่าทุกอย่างจะดีขึ้นและปลอดภ้ย แม่บอกกับเขาว่าแม่ชวนตากับยายมาด้วยกัน แต่เขาบอกว่าหากว่าไปกันทั้งหมดเขานั้นจะตามล่า เราก็บอกไปว่าไม่มีลูกมีเพียงสองคนเท่านั้นพอ 

   เขานั้นพูดกับเรานั้นทั้งน้ำตา เราเลยบอกว่าเรานั้นขึ้นไปบนวัดดีกว่าเรื่องนั้นมันผ่านมานานแล้วเนอะ อย่าไปนึกถึงมันให้เจ็บปวดใจเลยไม่อยากรู้แล้ว