เจ้าจอมมารดาทับทิม ในรัชกาลที่ 5 ผู้มีอัธยาศัยงดงาม สมเป็นที่รักของทั้งวัง

เมื่อครู่นี้ ดิฉันได้ไปเจอบทความหนึ่งที่น่าสนใจมากค่ะ จัดพิมพ์โดย กองบรรณาธิการศิลปวัฒนธรรม เมื่อวันที่ 11 กันยายน พ.ศ. 2568 เล่าเรื่องราวของ เจ้าจอมมารดาทับทิม ในรัชกาลที่ 5 ซึ่งเป็นสตรีอีกท่านหนึ่งที่มีความสำคัญและน่าศึกษาในประวัติศาสตร์ไทย

ท่านเป็นธิดาของพระยาอัพภันตริกามาตย์ (ดิศ โรจนดิศ) กับขรัวยายอิ่ม เกิดเมื่อวันที่ 9 ธันวาคม พ.ศ. 2400 ได้ถวายตัวเข้ารับราชการฝ่ายในตั้งแต่อายุเพียง 6 ขวบ และได้รับการอบรมสั่งสอนกิริยามารยาท รวมถึงวิชาการความรู้ต่าง ๆ ตามแบบกุลสตรีในวัง ต่อมาจึงได้เรียนละครกับครูผู้ใหญ่ในราชสำนักหลายท่าน จนมีฝีมือโดดเด่นและเป็นที่เลื่องลือในพระบรมมหาราชวังว่า “รำได้อ่อนช้อยงดงามเหนือใคร”

ภายหลังเมื่อถึงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 5 เจ้าจอมทับทิมก็ได้ถวายตัวเป็นเจ้าจอม และมีพระราชโอรสธิดาด้วยกัน 3 พระองค์ อันได้แก่

พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าจิรประวัติวรเดช

พระเจ้าลูกเธอ พระองค์เจ้าประเวศวรสมัย

พระเจ้าลูกยาเธอ พระองค์เจ้าวุฒิไชยเฉลิมลาภ

ซึ่งต่อมาพระราชโอรสทั้งสองพระองค์ได้ทรงเป็นต้นราชสกุล “จิรประวัติ” และ “วุฒิชัย” อันสืบเนื่องมาถึงปัจจุบัน

สิ่งที่ดิฉันอ่านแล้วซาบซึ้งใจ คือ พระนิพนธ์ของ สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ ที่ได้ทรงกล่าวยกย่องท่านไว้ว่า

“ได้ยินแต่คนชมอยู่เสมอ ว่าท่านเป็นผู้มีอัธยาศัยดี ไม่มีใครเกลียดชัง มีแต่คนชอบทั้งวัง...”

นับเป็นคำรับรองถึงความอ่อนน้อม สุภาพ เรียบง่าย และมีความจงรักภักดีต่อใต้ฝ่าละอองธุลีพระบาทอย่างแท้จริง อีกทั้งยังเลื่องชื่อในฝีมือการครัว โดยเฉพาะ “ขนมปั้นสิบ” ที่ว่ากันว่าอร่อยเลิศเหนือผู้ใด

บั้นปลายชีวิตของท่าน เจ้าจอมมารดาทับทิมเลือกดำเนินชีวิตด้วยความสงบ เรียบง่าย รักการทำบุญ ถือศีล และชอบไปพักผ่อนตามสถานที่ต่าง ๆ อย่างเป็นกันเอง ไม่เอิกเกริกใหญ่โต

จนถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 24 พฤษภาคม พ.ศ. 2481 สิริอายุได้ 80 ปี ท่านจึงเป็นตัวอย่างสตรีฝ่ายในที่มีทั้งความงดงามด้านศิลปะ อัธยาศัยอ่อนโยน และดำเนินชีวิตด้วยความพอเพียงน่าเคารพยิ่งค่ะ

อ้างอิง :

สำนักวรรณกรรมและประวัติศาสตร์. สตรีคนสำคัญในประวัติศาสตร์ไทย. กรมศิลปากร, 2557

เผยแพร่ในระบบออนไลน์ครั้งแรกเมื่อ 11 กันยายน 2568 โดย ศิลปวัฒนธรรม