มารู้จักการค้นพบอายุ 100 ปีที่ยังช่วยให้นักวิทยาศาสตร์คว้ารางวัลโนเบลถึงปัจจุบัน

เมื่อสักครู่ดิฉันได้อ่านข่าวจาก คุณคริส บารานิอุค ทางบีบีซี เวิลด์ เซอร์วิส เห็นว่าน่าสนใจเลยอยากมาเล่าแบ่งปันค่ะ

เรื่องมีอยู่ว่า… ย้อนกลับไปเมื่อปี 1915 นักวิทยาศาสตร์สองพ่อลูก วิลเลียม และ ลอว์เรนซ์ แบรกก์ ได้รับรางวัลโนเบลสาขาฟิสิกส์ จากการคิดค้นวิธี วิเคราะห์โครงสร้างผลึกด้วยรังสีเอกซ์ หรือที่เรียกกันว่า X-ray crystallography ซึ่งวิธีนี้ทำให้เราสามารถรู้ได้ว่า วัสดุต่าง ๆ ตั้งแต่โลหะไปจนถึงโปรตีน มีโครงสร้างระดับอะตอมและโมเลกุลอย่างไร

กว่า 100 ปีต่อมา เทคนิคนี้ยังถูกใช้งานอย่างกว้างขวาง ไม่ว่าจะเป็น

การวิเคราะห์แร่ธาตุบนดาวอังคารโดยยาน Curiosity Rover ของนาซาเมื่อปี 2012

การศึกษาดีเอ็นเอ อินซูลิน และโปรตีนต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับการรักษาโรค

การพัฒนาแบตเตอรีลิเธียมไออนให้มีอายุการใช้งานนานขึ้น

และยังเกี่ยวข้องกับผลงานที่ได้รับรางวัลโนเบลอีกหลายครั้ง รวมถึงเทคโนโลยีการตัดต่อยีนในปี 2020

สิ่งที่ดิฉันประทับใจคือ นักวิทยาศาสตร์หญิงหลายท่านก็มีบทบาทสำคัญในเรื่องนี้ เช่น ดอโรธี ฮอดจ์กิน ผู้ใช้เวลากว่า 30 ปี ศึกษาโครงสร้างอินซูลิน จนทำให้การผลิตอินซูลินเพื่อรักษาโรคเบาหวานง่ายขึ้นมาก และ โรซาลินด์ แฟรงคลิน ผู้มีผลงานสำคัญด้านการถ่ายภาพดีเอ็นเอด้วยรังสีเอกซ์

แม้ปัจจุบันจะมีปัญญาประดิษฐ์ที่ช่วยทำนายโครงสร้างโมเลกุลได้ แต่ผู้เชี่ยวชาญก็ย้ำว่ายังไม่อาจแทนที่การวิเคราะห์ด้วยผลึกศาสตร์รังสีเอกซ์ได้ในเร็ววัน

อ่านแล้วรู้สึกทึ่งมากค่ะว่า การค้นพบเมื่อกว่าศตวรรษก่อน ยังคงสร้างคุณประโยชน์และเป็นพื้นฐานให้งานวิทยาศาสตร์ก้าวหน้าไปได้จนถึงทุกวันนี้