ประเทศศรีลังกา ไข่มุกแห่งมหาสมุทรอินเดียที่ไม่ได้มีแค่ไข่มุก แต่เป็น เกาะแห่งอัญมณีล้ำค่า (The Gem Island)

        ศรีลังกา หรือชื่ออย่างเป็นทางการว่า สาธารณรัฐสังคมนิยมประชาธิปไตยศรีลังกา เป็นประเทศเกาะในเอเชียใต้ ตั้งอยู่ในมหาสมุทรอินเดีย ทางตะวันตกเฉียงใต้ของอ่าวเบงกอลและทางตะวันออกเฉียงใต้ของทะเลอาหรับ โดยมีอ่าวมันนาร์และช่องแคบพอล์กคั่นเกาะออกจากอนุทวีปอินเดีย ศรีลังกามีพรมแดนทางทะเลร่วมกับอินเดียและมัลดีฟส์ ศรีชยวรรธนปุระโกฏเฏเป็นเมืองหลวงทางกฎหมาย ส่วนโคลัมโบเป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดและศูนย์กลางทางการเงิน

            ศรีลังกามีจำนวนประชากรประมาณ 22 ล้านคน (ค.ศ. 2020) และเป็นรัฐหลายชนชาติซึ่งเป็นถิ่นฐานของวัฒนธรรม ภาษา และชาติพันธุ์ที่หลากหลาย ชาวสิงหลเป็นประชากรส่วนใหญ่ของประเทศ ชาวทมิฬซึ่งเป็นชนกลุ่มน้อยขนาดใหญ่ก็มีบทบาทสำคัญในประวัติศาสตร์ของเกาะเช่นกัน กลุ่มชาติพันธุ์อื่น ๆ ที่ปักหลักอยู่ที่นี่มาอย่างยาวนาน ได้แก่ ชาวมัวร์ ชาวเบอร์เกอร์ (Burgher) ชาวมลายู ชาวจีน และชนพื้นเมืองแว็ททา

            ประวัติศาสตร์ที่มีการบันทึกไว้ของศรีลังกามีอายุย้อนไปถึง 3,000 ปี โดยปรากฏหลักฐานการตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ยุคก่อนประวัติศาสตร์ที่มีอายุอย่างน้อย 125,000 ปี งานเขียนทางศาสนาพุทธที่เก่าแก่ที่สุดของศรีลังกาซึ่งมีชื่อเรียกโดยรวมว่าพระไตรปิฎกภาษาบาลีมีอายุย้อนไปถึงการสังคายนาครั้งที่ 4 ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อ 29 ปีก่อนคริสต์ศักราช ศรีลังกายังได้รับสมญานามว่า "หยดน้ำตาของอินเดีย" และ "ยุ้งฉางตะวันออก" โดยทำเลที่ตั้งทางภูมิศาสตร์และท่าเรือน้ำลึกของศรีลังกาทำให้เกาะนี้มีความสำคัญทางยุทธศาสตร์อย่างมากตั้งแต่สมัยแรกเริ่มของเส้นทางสายไหมโบราณมาจนถึงเส้นทางสายไหมทางทะเลในปัจจุบัน

            เนื่องจากทำเลที่ตั้งได้ส่งผลให้ศรีลังกากลายเป็นศูนย์กลางการค้าที่สำคัญ ทั้งชาวตะวันออกไกลและชาวยุโรปจึงรู้จักเกาะแห่งนี้มานานแล้วตั้งแต่สมัยอาณาจักรอนุราธปุระ (377 ปีก่อนคริสต์ศักราช–ค.ศ. 1017) ในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเมืองครั้งใหญ่ในอาณาจักรโกฏเฏ โปรตุเกสได้เดินทางมาถึงศรีลังกาและพยายามที่จะควบคุมการค้าทางทะเลของเกาะ โดยส่วนหนึ่งของศรีลังกาตกอยู่ในความครอบครองของโปรตุเกสในเวลาต่อมา ภายหลังสงครามสิงหล–โปรตุเกส เนเธอร์แลนด์และอาณาจักรกัณฏิได้เข้าควบคุมพื้นที่ดังกล่าว จากนั้นดินแดนในความครอบครองของเนเธอร์แลนด์ก็ตกไปอยู่ในมือของบริเตนซึ่งต่อมาขยายอำนาจควบคุมไปทั่วทั้งเกาะและตั้งเป็นอาณานิคมซีลอนตั้งแต่ ค.ศ. 1815 ถึง ค.ศ. 1948 ขบวนการเรียกร้องเอกราชทางการเมืองระดับชาติเกิดขึ้นในช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 และใน ค.ศ. 1948 ซีลอนก็กลายเป็นประเทศในเครือจักรภพ ประเทศในเครือจักรภพนี้มีรัฐสืบเนื่องต่อมาคือสาธารณรัฐนามว่าศรีลังกาตั้งแต่ ค.ศ. 1972 ประวัติศาสตร์ศรีลังกาในสมัยหลังมานี้แปดเปื้อนไปด้วยสงครามกลางเมืองซึ่งกินเวลานาน 26 ปี โดยเริ่มขึ้นใน ค.ศ. 1983 และสิ้นสุดลงอย่างเด็ดขาดเมื่อกองทัพศรีลังกาเอาชนะกองทัพพยัคฆ์ปลดปล่อยทมิฬอีแลมได้ใน ค.ศ. 2009

            ศรีลังกาเป็นประเทศกำลังพัฒนาโดยอยู่อันดับที่ 72 ในดัชนีการพัฒนามนุษย์ เป็นประเทศในเอเชียใต้ที่มีอันดับสูงสุดในแง่การพัฒนาและมีรายได้ต่อหัวที่สูงเป็นอันดับที่ 2 ในเอเชียใต้ อย่างไรก็ตาม วิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องได้ส่งผลให้เกิดการล่มสลายของสกุลเงิน อัตราเงินเฟ้อที่เพิ่มขึ้น และวิกฤตการณ์ทางมนุษยธรรมอันเนื่องมาจากการขาดแคลนสิ่งของจำเป็นอย่างรุนแรง วิกฤตการณ์ทางเศรษฐกิจยังนำไปสู่การปะทุของการประท้วงตามท้องถนน โดยประชาชนได้เรียกร้องให้ประธานาธิบดีและรัฐบาลลาออกจากตำแหน่งจนเป็นผลสำเร็จ เกาะนี้มีประวัติศาสตร์อันยาวนานในการมีส่วนร่วมกับกลุ่มความร่วมมือระหว่างประเทศในสมัยใหม่ โดยเป็นสมาชิกผู้ก่อตั้งสมาคมเอเชียใต้เพื่อความร่วมมือระดับภูมิภาค (ซาร์ก) และเป็นสมาชิกสหประชาชาติ เครือจักรภพแห่งประชาชาติ กลุ่ม 77 และขบวนการไม่ฝักใฝ่ฝ่ายใด

            แต่วันนี้ผู้เขียนไม่ได้จะเล่าถึงประวัติศาสตรืของประเทศศรีลังกาเท่าไหร่นัก เอามาแค่น้ำจิ้มพอสังเขป แต่เรื่องที่จะกล่าวต่อไปนี้ คือ หัวใจของบทความนี้เลย นั่นคือ “ศรีลังกา” เกาะแห่งอัญมณีล้ำค่า (The Gem Island)

             ศรีลังกา ดินแดนที่รู้จักกันในนาม "ไข่มุกแห่งมหาสมุทรอินเดีย" ไม่เพียงแต่จะงดงามด้วยธรรมชาติและวัฒนธรรมอันรุ่มรวย แต่ในโลกแห่งอัญมณีแล้ว เกาะแห่งนี้คือแหล่งกำเนิดอัญมณีคุณภาพสูงที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลกมานานนับพันปี จนได้รับสมญานามแต่โบราณว่า "รัตนทวีป" (Ratna-Dweepa) หมายถึง "เกาะแห่งอัญมณี" ความพิเศษของศรีลังกาคือความหลากหลายของอัญมณีที่ขุดพบได้ ซึ่งล้วนแต่มีคุณภาพและความงามเป็นที่ยอมรับในระดับสากล ประกอบด้วย

 ราชาและราชินีแห่งอัญมณี: ตระกูลคอรันดัม (Corundum)

            อัญมณีที่สร้างชื่อเสียงให้กับศรีลังกามากที่สุดคือแร่ในตระกูลคอรันดัม ซึ่งมีสูตรเคมีคือ อะลูมิเนียมออกไซด์ (Al2O3) มีความแข็งถึงระดับ 9 ตามมาตรวัดของโมห์ส

            แซปไฟร์ (Sapphire): ศรีลังกาเป็นแหล่งของไพลินซีลอน (Ceylon Blue Sapphire)ที่ดีที่สุดในโลก มีสีน้ำเงินสดใสเจิดจ้าเป็นเอกลักษณ์

            นอกจากนี้ยังพบ "แฟนซีแซปไฟร์" (Fancy Sapphire) สีสันงดงามอีกมากมาย เช่น แซปไฟร์สีชมพู, สีเหลือง, สีส้ม, และสีขาว แต่ที่พิเศษและมีราคาสูงที่สุดคือ พัดพารัดชา (Padparadscha Sapphire)ซึ่งมีสีชมพูอมส้มอันเป็นเอกลักษณ์คล้ายสีของดอกบัว

            ทับทิม (Ruby) : แม้จะไม่ได้มีชื่อเสียงเท่าทับทิมพม่า แต่ทับทิมจากศรีลังกาก็มีความสวยงามเฉพาะตัว โดยมักจะมีโทนสีแดงอมชมพูหรืออมม่วงเล็กน้อย

            พลอยสตาร์ (Star Sapphire & Star Ruby): อัญมณีคอรันดัมจากศรีลังกามักมีมลทินแร่รูไทล์ (Rutile) ที่เรียงตัวกันเป็นระเบียบ ทำให้เมื่อเจียระไนเป็นทรงหลังเบี้ยจะเกิดปรากฏการณ์ "สาแหรก" หรือ "สตาร์" (Asterism) เป็นขา 6 แฉกที่คมชัดและสวยงามมาก

            อัญมณีเปลี่ยนสีและตาแมว: ตระกูลคริโซเบริล (Chrysoberyl) คริโซเบริล (สูตรเคมี: BeAl2O4) เป็นแร่อีกตระกูลหนึ่งที่พบในศรีลังกาและมีปรากฏการณ์ทางแสงที่น่าอัศจรรย์ ,อเล็กซานไดรต์(Alexandrite):  ได้รับการยกย่องว่าเป็น "มรกตในเวลากลางวัน ทับทิมในเวลากลางคืน"

            ไพฑูรย์ หรือ ตาแมว (Chrysoberyl Cat's Eye):  เป็นคริโซเบริลที่มีมลทินลักษณะคล้ายเข็มเรียงตัวกันเป็นแนวยาว เมื่อเจียระไนเป็นทรงหลังเบี้ยจะเกิดเส้นแสงสีขาวพาดผ่านกลางเม็ดพลอย คล้ายนัยน์ตาของแมว (Chatoyancy)

            นอกจาก อัญมณีตระกูล คอรันดัมและคริโซเบริลแล้ว ศรีลังกายังเป็นแหล่งของอัญมณีล้ำค่าอีกมากมายหลายชนิด อาทิ

            ตระกูลโกเมน (Garnet Family): เฮสโซไนต์ (Hessonite) สีส้มอมน้ำตาล, สเปสซาร์ไทต์ (Spessartite) สีส้มสด, โรโดไลต์ (Rhodolite) สีชมพูอมม่วง, ไปจนถึง ไพโรป (Pyrope) และ อัลมานดีน (Almandine) ที่มีสีแดงเข้ม

            สปิเนล (Spinel): อัญมณีที่มีสีสันหลากหลาย โดยเฉพาะสีแดงและสีชมพู ซึ่งในอดีตมักถูกเข้าใจผิดว่าเป็นทับทิม

            มูนสโตน หรือ จันทรกานต์ หรือมุกดาหาร (Moonstone):  มีชื่อเสียงด้านความสวยงามของปรากฏการณ์เหลือบแสงสีฟ้า (Adularescence) ที่นวลตาดุจแสงจันทร์

            อัญมณีอื่นๆ: โทแพซ (Topaz)** สีฟ้าและสีใส, เซอร์คอน (Zircon) ที่มีประกายงดงาม, ทัวร์มาลีน (Tourmaline หลากสีสัน, เบริล (Beryl) เช่น อะความารีนสีฟ้า, และควอตซ์ (Quartz) ชนิดต่างๆ เช่น ซิทริน และ แอเมทิสต์

            ด้วยประวัติศาสตร์ของประเทศศรีลังกามีมายาวนานและความอุดมสมบูรณ์ทางธรณีวิทยา ศรีลังกาจึงยังคงยืนหยัดในฐานะ "เกาะแห่งอัญมณี" ที่มอบความงดงามล้ำค่าให้กับโลกใบนี้อย่างไม่เสื่อมคลาย

**********