สหภาพแอฟริกา รณรงค์ยุติใช้แผนที่เมอร์เคเตอร์ ชี้เป็น “การบิดเบือนข้อมูลครั้งใหญ่ในประวัติศาสตร์”

วันนี้ดิฉันเจอข่าวที่น่าสนใจ เลยอยากมาเล่าสู่กันฟังนะคะ เรื่องนี้เกี่ยวกับ “แผนที่โลก” ที่เราใช้กันมานานนับร้อยปีค่ะ

เมื่อวันที่ 18 สิงหาคมที่ผ่านมา สหภาพแอฟริกา (African Union) ได้เข้าร่วมแคมเปญที่ชื่อว่า Correct The Map เพื่อเรียกร้องให้เลิกใช้แผนที่โลกแบบ เมอร์เคเตอร์ (Mercator projection) ซึ่งจริง ๆ แล้วถูกสร้างขึ้นตั้งแต่ศตวรรษที่ 16 โดยชาวยุโรป เพื่อใช้ในการเดินเรือ

ปัญหาคือ แผนที่แบบนี้ทำให้ทวีปที่อยู่ใกล้ขั้วโลก เช่น ยุโรป อเมริกาเหนือ ดูมีขนาดใหญ่เกินจริง แต่ทวีปที่อยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตร เช่น แอฟริกา และอเมริกาใต้ กลับถูกทำให้เล็กกว่าความจริงมาก ๆ จนทำให้ภาพจำของผู้คนทั่วโลกผิดเพี้ยนไปโดยไม่รู้ตัว

ยกตัวอย่างเช่น

บนแผนที่เมอร์เคเตอร์ “กรีนแลนด์” ดูมีขนาดใกล้เคียงกับ “แอฟริกา” ทั้ง ๆ ที่ในความจริง แอฟริกาใหญ่กว่าถึง 14 เท่า

“บราซิล” ก็ดูพอ ๆ กับ “อะแลสกา” แต่ในความจริงใหญ่กว่าถึง 5 เท่า

แคมเปญนี้เลยเสนอให้หันมาใช้แผนที่แบบใหม่ชื่อว่า Equal Earth (โลกที่เสมอภาคกัน) ซึ่งสะท้อนขนาดของทวีปต่าง ๆ ได้ตรงกับความจริงมากกว่า

ฝ่ายที่สนับสนุนบอกว่า ปัญหานี้ไม่ใช่เรื่องเล็ก ๆ ของการทำแผนที่เท่านั้น แต่ยังเกี่ยวข้องกับ “อำนาจและการรับรู้” เพราะตลอดกว่า 450 ปีที่ผ่านมา โลกเรามองแอฟริกาเล็กกว่าความจริงมาตลอด ทั้ง ๆ ที่เป็นทวีปที่ใหญ่และอุดมสมบูรณ์มาก

ดิฉันอ่านแล้วก็คิดว่า เรื่องแผนที่นี่ดูเหมือนเล็ก แต่จริง ๆ มีผลต่อวิธีที่ผู้คนมองโลกจริง ๆ นะคะ เป็นอีกตัวอย่างที่ทำให้เห็นว่า ความรู้หรือภาพที่เราเชื่อมานาน อาจไม่ได้ถูกต้องเสมอไป