ผลสำรวจเผยชาวญี่ปุ่นเลิกใช้คำว่า “ซาโยนาระ” ไปแล้วกว่า 70% เหตุเพราะให้ความรู้สึกลาจากตลอดกาล

เป็นที่น่าสนใจอย่างยิ่งเมื่อผลสำรวจล่าสุดได้สะท้อนให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงทางภาษาและวัฒนธรรมของประเทศญี่ปุ่น โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของการใช้ถ้อยคำในการกล่าวลา ซึ่งถือเป็นอีกหนึ่งรายละเอียดเล็กน้อยที่สะท้อนทัศนคติของสังคมในแต่ละยุคสมัยได้เป็นอย่างดี

จากการสอบถามประชาชนชาวญี่ปุ่นในเขตมินามิ เมืองโอซากา จำนวน 30 คน ซึ่งมีช่วงอายุตั้งแต่ 20 ถึง 70 ปี เกี่ยวกับการใช้คำว่า “ซาโยนาระ” (さようなら) หรือในภาษาคันไซคือ “ไซนาระ” ผลปรากฏว่ากว่า 70% ของผู้ตอบแบบสอบถามระบุว่า “ไม่ใช้” หรือ “ไม่คิดว่าจะได้ใช้” คำกล่าวลานี้ในชีวิตประจำวัน

โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่อายุระหว่าง 20-30 ปี ยิ่งพบแนวโน้มการเลิกใช้ที่ชัดเจนยิ่งขึ้น กล่าวคือ มีผู้ตอบเพียง 3 คนจาก 14 คนเท่านั้นที่ยังใช้คำว่า “ซาโยนาระ” อยู่ ขณะที่อีก 11 คนระบุว่าเลิกใช้ไปแล้ว เนื่องจากคำดังกล่าวให้ความรู้สึกลึกซึ้งราวกับการจากลาอย่างถาวร และบางรายถึงกับกล่าวว่า คำนี้ให้ความรู้สึก “เย็นชา” หรือ “ไม่มีความต่อเนื่อง” ในความสัมพันธ์ระหว่างผู้พูดและผู้ฟัง

ในทางกลับกัน คำกล่าวลาที่ได้รับความนิยมแทน “ซาโยนาระ” ในปัจจุบันมีความหลากหลายมากขึ้น เช่น

“จ้า” (じゃあ) ที่มีความหมายว่า “แล้วพบกันใหม่”

“มาตะเนะ” (またね) แปลว่า “เจอกันใหม่”

“โอสึคาเระซามะ” (おつかれさま) ใช้กล่าวขอบคุณในความเหนื่อยยาก

หรือแม้แต่คำทับศัพท์อย่าง “บายบาย” (バイバイ) ก็เป็นที่นิยมในชีวิตประจำวัน

ผู้ตอบแบบสอบถามหลายท่านได้อธิบายอย่างน่าสนใจว่า การใช้ถ้อยคำกล่าวลาในบริบทสังคมญี่ปุ่นปัจจุบัน ไม่เพียงเป็นเรื่องของภาษาศัพท์เท่านั้น แต่ยังสะท้อนถึงความตั้งใจในการรักษาความสัมพันธ์ เช่น การใช้คำว่า “มาตะ อะชิตะ” (またあした = ไว้เจอกันพรุ่งนี้) หรือ “มาตะ ไรชู” (また来週 = ไว้เจอกันสัปดาห์หน้า) ล้วนเป็นคำกล่าวลาที่แฝงไปด้วยความหวังว่าจะได้พบกันใหม่อีกครั้ง

แม้คำว่า “ซาโยนาระ” จะมีรากฐานมายาวนานตั้งแต่ยุคเอโดะ โดยมีความหมายดั้งเดิมในลักษณะสุภาพและให้เกียรติผู้ฟัง หากแต่ในปัจจุบัน ความหมายแฝงที่สื่อถึงการจากลาอย่างถาวรกลับทำให้ผู้คนรู้สึกห่างเหินมากขึ้น และอาจไม่เหมาะสมกับการใช้ในบริบทที่ต้องการความใกล้ชิดและการพบปะต่อเนื่องในอนาคต

นับเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของพลวัตทางภาษา ที่เปลี่ยนแปลงตามบริบททางสังคม วัฒนธรรม และความรู้สึกของผู้ใช้ภาษาเอง

ท่านผู้อ่านคิดเห็นอย่างไรเกี่ยวกับการเลิกใช้คำว่า “ซาโยนาระ” นี้? ในสังคมไทย เรามีคำใดที่อาจถูกลดบทบาทไปด้วยเหตุผลใกล้เคียงกันหรือไม่?