คนดวงซวย ‘เกิดแต่กับกู’ จิตวิทยาความโชคร้าย โลกไม่รักเราจริง ๆ หรือแค่จิตปรุงแต่ง

จิตปรุงแต่ง คิดว่าซวยก็ทำให้ซวย

Murphy’s Law หรือ กฎของเมอร์ฟี่ มาจาก เอ็ดเวิร์ด เมอร์ฟี่ (Edward Murphy) วิศวกรผู้เคยประจำการอยู่ที่กองทัพอากาศสหรัฐอเมริกา  “Anything that can go wrong, will go wrong” สิ่งใดที่สามารถผิดพลาดได้ มันจะผิดพลาดได้เสมอ  

กฎของเมอร์ฟี่ เริ่มจาก ย้อนกลับไปตอนหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 ในปี 1949  ยุคทองของเทคโนโลยีทางการบิน กองทัพอากาศสหรัฐกำลังทำการทดลองเกี่ยวกับแรงจี (G-Force) เพื่อหาความทนทานที่ผิวหนังของมนุษย์มีต่อแรงโน้มถ่วงของโลก แต่ในการทดลองนั้นเอ็ดเวิร์ดและลูกทีมพบกับความผิดพลาดอย่างต่อเนื่องแบบไม่มีท่าทีที่จะสำเร็จ ทุกส่วนเกิดปัญหา จนเอ็ดเวิร์ดคิดขึ้นมาได้ว่า ทุกจุดในการทดลองของเขาสามารถเกิดความผิดปกติได้จริงไม่เกี่ยวกับพระเจ้าลงโทษหรือความซวยแต่อย่างใด

สุดท้ายพวกเขาก็สามารถทำการทดลองได้สำเร็จและต่อยอดจนเกิดนวัตกรรมทางการบินมากมาย  กุญแจสำคัญในการประสบความสำเร็จ คือ “Anything that can go wrong, will go wrong” ทำให้ทุกคนช่วยอุดช่องโหว่ทั้งหมดเท่าที่จะทำได้ จนการทดลองมันสำเร็จจริง ๆ 

กฎของเมอร์ฟี่ ตั้งใจจะเตือนว่า ความผิดพลาดและเรื่องไม่คาดฝันเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้กับทุกคน เราจึงควรเตรียมตัวรับมือให้ดีที่สุดและอย่าวางใจว่าทุกสิ่งจะเป็นไปดั่งที่ใจหวัง

แนวคิดเรื่องจิตวิทยาย้อนกลับด้วย พฤติกรรมย้อนกลับทางจิตวิทยา Psychological reversal คือ ความรู้สึกลึก ๆ ในจิตใจ แรงจูงใจ หรือพฤติกรรมต่าง ๆ ของเราสวนทางกับสิ่งที่เราคิด จนมีพฤติกรรมบ่อนเซาะตัวเอง (self-sabotage) 

พฤติกรรมจิตใจย้อนกลับเป็นอีกหนึ่งพฤติกรรมประหลาดของจิตใจ เป็นลักษณะของคนที่รู้สึกว่า ชีวิตตัวเองดี กำลังมีความสุขในแง่มุมสำคัญ ๆ อย่างเช่น ความรัก การงาน ชีวิต การเงิน จนสุดท้ายในจิตใจของเราจะเลือกทำอะไรต่าง ๆ ที่ทำให้เหตุการณ์ที่มีความสุข หรือไปได้ดีนั้นสะดุดลง-บ้าง 

ลักษณะทางจิตวิทยานี้เป็นพฤติกรรมที่ซับซ้อนและน่าสนใจ แง่หนึ่งอาจสัมพันธ์กับความรู้สึกลึก ๆ ว่าเราไม่สมควรได้รับ หรือมีความสุขมากเกินไป อย่างเช่น ถ้าเรามีการเงินดี เราก็มักหาทางเอาเงินไปทิ้งให้มันเปลือง ๆ หรือถ้ามีความรักดี ๆ ก็คิดไปไกล หรือเคยรักคนท็อกซิกมาก ๆ ก็จะหาคนใหม่ที่แย่ ๆ แบบเดิม

ความรู้สึกว่าเราเป็นคนโชคร้าย  เป็นอีกหนึ่งมุมมองต่อโลกและการนิยามตัวเอง ซึ่งสัมพันธ์อย่างสลับซับซ้อนกับจิตใจ และการตีความสิ่งต่าง ๆ  ความรู้สึกโชคร้ายอาจเป็นกระบวนการที่ทำให้เราผ่านเรื่องร้าย ๆ ได้ บางครั้งการเกิดโชคร้ายอาจเป็นความตั้งใจของจิตใจเรา หรือบางกรณีก็เป็นความรู้สึกที่กลับมาบ่อนเซาะมุมมองต่อโลกของเรา จนนำไปสู่พฤติกรรมที่อาจทำให้เราจัดการ หรือก้าวไปสู่เป้าหมายได้ยากขึ้น เพราะความไม่มั่นใจที่เกิดจากความรู้สึกต่อโชคของตัวเอง