เลือก ไม้โครง ยังไงให้ถูกต้อง! คู่มือที่เจ้าของบ้านต้องรู้ก่อนโดนหลอก

 

สวัสดีค่ะ ขออนุญาตมาแชร์ประสบการณ์ตรง ในฐานะ “เจ้าของบ้าน” ที่เคยผ่านการสร้างบ้านเองตั้งแต่ศูนย์ และบอกเลยว่า หนึ่งในจุดที่เรามองข้ามมากที่สุด (แต่ควรใส่ใจสุด ๆ) ก็คือ ไม้โครง ค่ะ ตอนแรกก็คิดเหมือนหลายคนว่า “ไม้โครงก็แค่โครงข้างใน ใครจะไปสนใจ?” จนกระทั่งบ้านเสร็จได้ไม่ถึงปี ตู้บิวท์อินเริ่มบวม ประตูตู้เบี้ยว ผิวลามิเนตหลุด ช่างก็หายต๋อม... ถึงได้รู้ว่า การเลือกไม้โครงผิด มันคือหายนะของงานบิวท์อินทั้งระบบ เลยอยากเขียนบทความนี้ขึ้นมาค่ะ เผื่อใครกำลังจะบิวท์อินบ้าน รีโนเวทห้อง หรือคุยกับช่าง จะได้เข้าใจว่า “ไม้โครง” คืออะไร ใช้ยังไงให้ถูกต้อง และที่สำคัญ...ต้องดูยังไงถึงจะไม่โดนหลอกอีก!

1. ไม้โครง คืออะไร (สำหรับมือใหม่แบบเรา)

ไม้โครง ก็คือ “ไม้ที่ใช้ทำเป็นโครงสร้างภายใน” ของเฟอร์นิเจอร์หรือผนังบิวท์อิน ไม่ว่าจะเป็นตู้เสื้อผ้า โต๊ะเครื่องแป้ง เคาน์เตอร์ครัว หรือแม้แต่บานประตูที่เราเปิดปิดทุกวัน ล้วนมีโครงไม้ซ่อนอยู่ด้านใน ซึ่งไม้โครงนี่เองจะเป็นตัวกำหนดว่า งานชิ้นนั้นจะแข็งแรง อยู่ได้นาน หรือพังเร็ว

พอเริ่มศึกษา เราก็พบว่าไม้โครงมีหลายชนิดมาก และแต่ละชนิดก็มีคุณสมบัติแตกต่างกัน เหมาะกับงานที่ไม่เหมือนกันเลย วันนี้เราเลยรวมแบบสรุปให้แบบเข้าใจง่าย ตามที่ได้คุยกับช่างหลายคน และจากประสบการณ์ตรงของเราเองค่ะ ประเภทไม้โครงที่ควรรู้จัก (แบบเข้าใจง่าย)

1.1 ไม้โครงสัก

เป็นไม้โครงที่ขึ้นชื่อเรื่อง ทนปลวก ทนชื้น และมีอายุการใช้งานยาวนาน เหมาะกับงานที่ต้องการความแข็งแรง เช่น บานประตู เคาน์เตอร์ครัว หรือเฟอร์นิเจอร์ที่ใกล้พื้นหรือมีโอกาสสัมผัสน้ำ เรียกได้ว่า “ของมันต้องมี” สำหรับคนที่ต้องการคุณภาพระดับพรีเมียม

1.2 ไม้โครงสะเดา

แม้จะไม่ดังเท่าสัก แต่ไม้โครงสะเดาก็ แข็งแรง ทนทาน และราคาประหยัดกว่าไม้สัก ใช้งานได้ดีในโครงสร้างที่ไม่ต้องโชว์ลายไม้ เหมาะกับตู้ลอย ผนังตกแต่ง หรือโครงชั้นวางที่ต้องรับน้ำหนักมาก

1.3 ไม้โครงสยา

ไม้โครงจากไม้สยา (Syzygium) มีความ แข็งพอประมาณ เนื้อแน่น แต่ยังให้ความยืดหยุ่น ใช้งานได้ดีในงานทั่วไปอย่างโครงตู้ ชั้นวางของ หรือบานเลื่อน เหมาะสำหรับใครที่อยากได้คุณภาพกลาง ๆ ในราคาสบายกระเป๋า

1.4 ไม้โครงสนยุโรป

สไตล์สแกนดิเนเวียนต้องมา! ไม้โครงสนยุโรปมีความพิเศษตรงที่ ลายไม้สวย น้ำหนักเบา และเนื้อไม้ตรง เหมาะกับงานโชว์ลายไม้ งานบิวท์อินที่ต้องการความเนี้ยบ หรือเฟอร์นิเจอร์แบบมินิมอลที่เน้นงานไม้โทนธรรมชาติ

1.5 ไม้โครงทุเรียน

ใช่ค่ะ...ฟังไม่ผิด! ไม้ทุเรียนสามารถนำมาใช้เป็นไม้โครงได้จริง โดยมีจุดเด่นคือ น้ำหนักเบา ราคาไม่แพง และหาได้ในท้องถิ่น เหมาะกับงานที่ไม่ได้รับน้ำหนักมาก เช่น ตู้เสื้อผ้า หรือชั้นวางของขนาดกลาง แต่อาจไม่เหมาะกับพื้นที่เปียกหรือชื้น

1.6 ไม้โครงยางพารา

ไม้โครงยอดนิยมของช่างหลายเจ้า เพราะ ราคาถูก หาง่าย ทำงานง่าย เหมาะกับงานบิวท์อินทั่วไป เช่น ตู้ลอย ชั้นวางของ หรืองานที่ไม่เจอความชื้น แต่มีข้อแม้ว่า “ต้องเป็นไม้ที่ผ่านการอบแห้ง” เท่านั้น ไม่งั้นมีโอกาสบวมและขึ้นราเร็วมาก (เราโดนมาแล้วค่ะ!)

1.7 ไม้โครงเบญจพรรณ

กลุ่มไม้หลากชนิดรวมกัน เช่น ไม้แดง ไม้ตะแบก ไม้มะค่า ฯลฯ นิยมเรียกรวม ๆ ว่า “ไม้เบญจพรรณ” จุดเด่นคือ ความแข็งแรงดี ราคากลาง ๆ แต่คุณภาพขึ้นอยู่กับว่าไม้ที่ใช้เป็นไม้ชนิดไหนบ้างในชุดนั้น เหมาะกับงานที่ต้องการความทน แต่ไม่ซีเรียสเรื่องลายไม้

 

2. พื้นที่ในบ้านที่ใช้ไม้โครง (จากประสบการณ์ตรง)

จากที่เคยทำบ้านมา แทบทุกจุดที่มีเฟอร์นิเจอร์บิวท์อิน ล้วนใช้ไม้โครงเป็น “โครงภายใน” ทั้งหมดเลยค่ะ

ยกตัวอย่างพื้นที่ในบ้านที่ต้องใช้ไม้โครงแน่นอน:

• ตู้เสื้อผ้า – โดยเฉพาะแบบลอยติดผนัง น้ำหนักเสื้อผ้าเยอะ ต้องใช้ไม้โครงแน่น ๆ

• เคาน์เตอร์ครัว – โดนไอน้ำ โดนน้ำตลอด ถ้าใช้ไม้โครงยาง = บวมพังแน่นอน

• ชั้นวางของติดผนัง – ช่างบางคนแอบใช้ไม้โครงบาง ๆ พอวางของหนัก ๆ ไป ไม้แอ่น

• บานประตู / กรอบบานตู้ – ถ้าไม้โครงไม่ดี ประตูจะเบี้ยว ไม่ปิดสนิท

• หัวเตียงบิวท์อิน – อย่าคิดว่าใช้ไม้ธรรมดาก็ได้ เพราะบางคนพิงหัวเตียงแรง ๆ บ่อย

ตอนบ้านเราเอง ช่างไม่ได้บอกเลยว่าใช้ไม้โครงอะไร มาเจอทีหลังว่าใช้ “ไม้โครงจ๊อยไม่อบแห้ง” ทำตู้ใต้เคาน์เตอร์ล้างจาน...ผ่านไป 6 เดือน บวมแยกเลยค่ะ

3. ไม้โครงชนิดไหน เหมาะกับงานอะไร (จะได้รู้ว่าช่างใช้ถูกหรือมั่ว)

หลังจากที่เคยโดนปัญหาบ้านพังจากการเลือกไม้โครงผิดชนิด เราก็เริ่มศึกษาด้วยตัวเองว่า ไม้โครงแต่ละแบบควรใช้กับงานแบบไหนบ้าง เพื่อให้สามารถตรวจสอบกับช่างได้อย่างมั่นใจ ไม่ใช่แค่ปล่อยให้เขาเลือกให้ตามใจ เพราะสุดท้ายถ้าใช้ผิด ชีวิตคนอยู่บ้านต้องรับภาระเองค่ะ

เริ่มจาก ไม้โครงยางพารา ซึ่งเป็นชนิดที่ช่างชอบใช้กันมากที่สุด เพราะราคาประหยัด หาง่าย น้ำหนักเบา เหมาะกับงานทั่วไปที่ไม่ได้โดนความชื้น เช่น ตู้เสื้อผ้า ชั้นวางของในห้องนอน หรือชั้นโชว์ในห้องรับแขก แต่ข้อควรระวังคือ ต้องเลือกไม้โครงยางที่ผ่านการอบแห้งแล้วเท่านั้น เพราะถ้าเป็นไม้สดหรือไม่ได้อบดี ๆ พอเจออากาศชื้นในบ้าน เช่น แอร์ ความชื้นสะสม หรือแม้แต่ฝนตกบ่อย ๆ ไม้โครงแบบนี้ก็อาจบวม บิด หรือขึ้นราได้ง่าย

ส่วนใครที่ทำห้องครัว ห้องน้ำ หรือพื้นที่ชั้นล่างที่มีความชื้นสูง แนะนำเลยว่า ไม้โครงสัก คือคำตอบค่ะ เพราะนอกจากจะทนปลวกได้ดีมาก ยังไม่บวมง่ายเมื่อเจอไอน้ำหรือความชื้นสะสม และยังมีความแข็งแรงในระดับที่เหมาะกับการใช้งานหนัก ๆ อย่างเช่นการทำโครงตู้ใต้อ่างล้างจาน หรือทำหน้าบานที่เปิด-ปิดทุกวันตลอดปี

ถ้าต้องการความแข็งแรงแบบสุด ๆ เช่น โครงเตียง โครงบานประตู หรือชั้นวางของที่ต้องรับน้ำหนักสูงมาก ๆ เราแนะนำให้ใช้ ไม้โครงเต็ง ซึ่งมีความแข็งแน่นมากเป็นพิเศษ แข็งกว่าสักด้วยซ้ำ และเหมาะกับงานที่ต้องการความมั่นคงในระยะยาว เช่น การติดตั้งเฟอร์นิเจอร์ที่ยึดกับโครงปูน หรือการสร้างบานประตูภายในบ้านที่ใช้งานบ่อย

สำหรับงานตกแต่งภายในที่เน้นความเรียบร้อย เช่น ทำผนังบิวท์อินหรือชั้นวางทีวีที่ต้องการความตรงของโครงเพื่อปิดผิวลามิเนตให้เรียบ ช่างมักเลือกใช้ ไม้โครงจ๊อย ซึ่งเป็นไม้เล็กที่นำมาต่อกันแบบ Finger Joint ให้ได้ความยาวต่อเนื่อง ข้อดีคือเนื้อไม้ตรง ไม่บิด แต่ก็ต้องระวังเรื่องคุณภาพรอยต่อ ถ้าได้ไม้โครงจ๊อยเกรดต่ำ หรือกาวที่ใช้ต่อไม้ไม่ดี โครงอาจหลุดหรือแตกได้ในระยะยาว

อีกตัวที่หลายคนอาจไม่คุ้นชื่อคือ ไม้โครงนำเข้า อย่างไม้สน Finger Joint จากยุโรปหรืออเมริกา ซึ่งมีข้อดีคือ ลายไม้สวย เนื้อไม้เบา เหมาะกับงานโชว์ลายไม้หรือบิวท์อินที่ต้องการความเป็นธรรมชาติในดีไซน์สแกนดิเนเวียนหรือญี่ปุ่น แต่ราคาก็จะสูงกว่าไม้โครงทั่วไป และควรเลือกจากแหล่งนำเข้าที่ได้มาตรฐาน

สิ่งที่อยากเน้นอีกครั้งคือ ไม่มีไม้โครงชนิดไหน “ดีที่สุด” แบบครอบจักรวาล เพราะทุกแบบมีจุดแข็งและข้อจำกัดของตัวเอง การเลือกต้องดูตาม "พื้นที่ใช้งาน" และ “ลักษณะการใช้งาน” เป็นหลัก เช่น ถ้าใช้ในห้องแห้ง ใช้งานเบา ก็ใช้โครงยางพาราได้ แต่ถ้าเป็นห้องครัว บริเวณเปียก หรือโครงที่ต้องรับน้ำหนักเยอะ ควรอัปเกรดวัสดุเป็นไม้สักหรือไม้เต็งไปเลย จะได้ไม่ต้องมาเสียใจทีหลังเหมือนที่เราเคยเจอมาค่ะ

4. ข้อควรระวังเมื่อใช้ไม้โครง

จากที่เราเคยเจอมา และจากที่คุยกับเจ้าของบ้านหลายคนที่โดนคล้าย ๆ กัน อยากฝาก 4 ข้อที่ควรระวังมาก ๆ เวลาใช้ไม้โครงในบ้าน 4 เรื่องที่ต้องระวัง

4.1 ไม้โครงไม่อบแห้ง – พอเจออากาศชื้น จะบวม โก่ง และพังในไม่กี่เดือน

4.2 ใช้ผิดชนิด – บางคนเอาไม้โครงยางพาราไปทำตู้ครัว = พังแน่นอน

4.3 เชื่อช่างแบบไม่ตรวจสอบ – อย่าลืมว่าช่างบางคนอาจลดต้นทุนเพื่อกำไรมากขึ้น

4.4 ไม่มีการทาสารกันปลวก – โดยเฉพาะถ้าอยู่โซนชั้นล่าง หรือใกล้ดิน