“ปรัสเซีย” หายไปไหน? ทำไมจึงไม่มีประเทศนี้ในปัจจุบัน และแท้จริงแล้วพวกเขาคือใคร?

หากท่านเคยอ่านหนังสือประวัติศาสตร์ยุโรป หรือเคยเล่นเกมเชิงกลยุทธ์เกี่ยวกับสงครามในอดีต อาจคุ้นเคยกับชื่อของประเทศหนึ่งที่เคยมีบทบาทอย่างมากในเวทีโลกช่วงศตวรรษที่ 18–19 นั่นคือ “ปรัสเซีย” (Prussia)

แม้ในอดีตปรัสเซียจะเป็นหนึ่งในชาติมหาอำนาจของยุโรป แต่ในปัจจุบันกลับไม่มีชื่อประเทศนี้ปรากฏอยู่ในแผนที่โลกอีกต่อไป คำถามจึงเกิดขึ้นว่า ปรัสเซียคือใคร? และเหตุใดพวกเขาจึงหายไปจากหน้าประวัติศาสตร์การเมืองโลก?

ปรัสเซียคือใคร?

ปรัสเซีย (Prussia) คือชื่อของรัฐหนึ่งในยุโรปเหนือ ซึ่งมีต้นกำเนิดจากแคว้นทางตะวันออกของเยอรมนี โดยแผ่นดินของปรัสเซียในอดีตครอบคลุมพื้นที่บางส่วนของเยอรมนีตะวันออก โปแลนด์ตอนเหนือ และแคว้นคาลินินกราดของรัสเซียในปัจจุบัน

รัฐปรัสเซียเป็นที่รู้จักจากกองทัพที่มีระเบียบวินัยสูง และระบบราชการที่มีประสิทธิภาพ จนได้รับการขนานนามว่าเป็น “รัฐที่มีลักษณะเหมือนกองทัพ”

ยุครุ่งเรืองของปรัสเซีย

ในช่วงศตวรรษที่ 18–19 ปรัสเซียได้กลายเป็นมหาอำนาจของยุโรป มีบทบาทสำคัญในสงครามหลายครั้ง เช่น สงครามนโปเลียน และสงครามรวมชาติเยอรมัน

บุคคลสำคัญที่มีบทบาทโดดเด่นในยุคนี้ ได้แก่ อ็อตโต ฟอน บิสมาร์ก (Otto von Bismarck) ซึ่งดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีแห่งปรัสเซีย และมีบทบาทสำคัญในการรวมรัฐต่าง ๆ ในเยอรมนีให้กลายเป็นประเทศเดียว

การรวมตัวเป็นจักรวรรดิเยอรมัน

ในปี ค.ศ. 1871 ภายหลังสงครามกับฝรั่งเศส ปรัสเซียได้เป็นผู้นำในการรวมรัฐเยอรมันทั้งหลายให้กลายเป็น “จักรวรรดิเยอรมัน” (German Empire) โดยมีพระเจ้าวิลเฮล์มที่ 1 แห่งปรัสเซีย ทรงขึ้นเป็นจักรพรรดิแห่งเยอรมนี

แม้ปรัสเซียจะยังคงมีสถานะเป็นรัฐหนึ่งภายในจักรวรรดิเยอรมัน แต่ในทางปฏิบัติ อำนาจและอัตลักษณ์ของรัฐเริ่มผสานกลมกลืนกับโครงสร้างใหม่ของประเทศเยอรมนี

ปรัสเซียหายไปไหน?

หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่ 1 และโดยเฉพาะหลังสงครามโลกครั้งที่ 2 บทบาทของปรัสเซียได้ลดลงอย่างมาก

ปรัสเซียถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของลัทธิทหารนิยม (Militarism) ซึ่งถูกตำหนิว่าเป็นหนึ่งในต้นเหตุของสงคราม ภายใต้บริบทของสงครามเย็น และการแบ่งแยกเยอรมนีออกเป็นสองฝั่ง สหภาพโซเวียตและพันธมิตรตะวันตกจึงตกลงให้มีการ ยุบเลิกรัฐปรัสเซียอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1947

ดินแดนเดิมของปรัสเซียถูกแบ่งให้กับเยอรมนีตะวันออก โปแลนด์ และสหภาพโซเวียต (โดยเฉพาะพื้นที่คาลินินกราด)

ปรัสเซียในปัจจุบัน

แม้ชื่อ “ปรัสเซีย” จะยังหลงเหลืออยู่ในรูปของชื่อถนน โรงเรียน หรือหน่วยงานต่าง ๆ ในประเทศเยอรมนี แต่ในทางการเมือง รัฐปรัสเซียได้หายไปอย่างสิ้นเชิง ไม่มีการฟื้นคืนสถานะ และไม่มีอธิปไตยของตนเองอีกต่อไป

บทสรุป

• ปรัสเซียเคยเป็นรัฐมหาอำนาจของยุโรปในช่วงศตวรรษที่ 18–19
• มีบทบาทสำคัญในการรวมประเทศเยอรมนีในปี ค.ศ. 1871
• ถูกมองว่าเป็นต้นแบบของลัทธิทหารนิยม และถูกยุบโดยฝ่ายสัมพันธมิตรหลังสงครามโลกครั้งที่ 2
• ปัจจุบันไม่มีรัฐปรัสเซียอีกต่อไป แต่ชื่อและประวัติศาสตร์ยังคงอยู่ในความทรงจำ

เรื่องราวของปรัสเซียสะท้อนให้เห็นว่า แม้รัฐหนึ่งจะยิ่งใหญ่เพียงใดในประวัติศาสตร์ แต่ก็อาจสูญสลายได้เมื่อเผชิญกับคลื่นการเปลี่ยนแปลงของยุคสมัย