ภาวะ ‘สมองเน่า’ Brain Rot การบริโภคคอนเทนต์ไร้ประโยชน์มากเกินไป รู้สึกเหนื่อยล้า จากคอนเทนต์ไร้ประโยชน์

 

Oxford ให้ความหมายคำว่า ภาวะสมองเน่า Brain Rot ว่า "การเสื่อมถอยของสภาพจิตใจหรือสติปัญญา จากการบริโภคคอนเทนต์ไร้ประโยชน์มากเกินไป โดยเฉพาะคอนเทนต์ในโลกออนไลน์” 

 

 

คำว่า ‘สมองเน่า’ ไม่ใช่ศัพท์ใหม่ แต่ปรากฏครั้งแรกมาตั้งแต่ปี ค.ศ. 1854 ในหนังสือ 'วอลเดน' (Walden) วรรณกรรมคลาสิกของ เฮนรี เดวิด ธอโร (Henry David Thoreau) ที่บันทึกการใช้ชีวิตอยู่ลำพังในกระท่อมเล็ก ๆ ริมฝั่งสระน้ำวอลเดน เนื้อหามีใจความว่า “ในขณะที่อังกฤษพยายามรักษาโรคเน่าที่เกิดจากมันฝรั่ง แต่ไม่มีใครรักษาโรคสมองเน่า ที่กำลังแพร่ระบาดและรุนแรงกว่าเลยหรือ” 

 

 

แม้เวลาจะผ่านมาหลายสิบปี ความเห็นของธอโรยังคงสะท้อนปัญหาที่สังคมในปัจจุบัน โดยเฉพาะในกลุ่ม Gen Z ที่หยิบยกคำนี้มาอธิบายถึง ความรู้สึกเหนื่อยล้าและท่วมท้นจากคอนเทนต์ไร้ประโยชน์ที่มากเกินไป โดยเฉพาะเนื้อหาบนแอปพลิเคชัน เต็มไปด้วยข้อมูลข่าวสารจำนวนมากที่ทั้งสั้นและรวดเร็ว 

 

‘ภาวะสมองเน่า’ ทำให้ใครหลายคนรู้สึกแบบเดียวกันว่า ตัวเองขาดความอดทนในการรับชมเนื้อหาที่ต้องใช้สมาธิในระยะยาว รู้สึกจดจ่อกับสิ่งตรงหน้าไม่ได้นาน หรือ มีพฤติกรรมการเลื่อนดูโซเชียลมีเดียไปเรื่อย ๆ อย่างไม่ใส่ใจ การดูวิดีโอซ้ำแล้วซ้ำเล่า หากได้รับแต่ข้อมูลที่ไร้สาระมากเกินไป ก็อาจทำให้สมองเฉื่อยชา คิดวิเคราะห์ได้ไม่ดีเท่าที่ควร

 

 

สาเหตุของ ภาวะสมองเน่า

1.การเสพติดโซเชียลมีเดีย การใช้เวลาส่วนใหญ่ไปกับการดูโซเชียลมีเดีย โดยเฉพาะการเสพคอนเทนต์ที่กระตุ้นอารมณ์ความรู้สึกด้านลบ เช่น ดราม่า ข่าวซุบซิบ เป็นเวลานาน ทำให้สมองไม่ได้รับการกระตุ้นในการคิดวิเคราะห์

 

2.การเสพคอนเทนต์ขยะ เช่น วิดีโอสั้นที่เน้นความบันเทิงเพียงอย่างเดียว ข่าวลือ เรื่องราวที่ไม่มีมูลความจริง คอนเทนต์เหล่านี้มักจะถูกออกแบบมาให้ดึงดูดความสนใจ แต่ไม่ได้ให้ประโยชน์ทางปัญญาใด ๆ

 

3.การขาดการเรียนรู้ เมื่อหยุดเรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ สมองก็จะไม่ได้รับการพัฒนา อาจทำให้เกิดภาวะสมองเสื่อมได้เร็วขึ้น

 

 

สัญญาณที่บ่งบอกว่ากำลังเผชิญกับ ภาวะสมองเน่า

1.ความสนใจในสิ่งต่าง ๆ ลดลง สมาธิสั้นลง ไม่มีสมาธิจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งได้นาน มีปัญหาในการจดจ่อกับงานหรือการเรียน ส่งผลการเรียนย่ำแย่ ทำงานไม่มีประสิทธิภาพ

 

2.มีอาการหลงลืม ความจำแย่ลง ลืมสิ่งต่าง ๆ ได้ง่าย ทั้งที่เพิ่งเกิดขึ้นไม่นาน ต้องพึ่งพาอุปกรณ์มากเกินไปเพื่อจดจำ 

 

3.รู้สึกเหนื่อยล้า ซึมเศร้า หงุดหงิดง่าย ขาดแรงจูงใจ ขาดความคิดสร้างสรรค์ คิดอะไรใหม่ ๆ ไม่ค่อยออก

 

4.คิดวิเคราะห์ได้ไม่ดี ตัดสินใจได้ยาก แก้ปัญหาได้ไม่ดีเท่าที่ควร

 

5.วิตกกังวล เนื่องจากได้รับแต่ข้อมูลด้านลบ และ ขาดปฏิสัมพันธ์กับโลกภายนอก

 

 

การป้องกันรับมือ ภาวะสมองเน่า ช่วยฟื้นฟูสมองให้สดใส

1.จำกัดเวลาการใช้สื่อดิจิทัล มีเวลาพักจากหน้าจอ ด้วยการหากิจกรรมอื่น ๆ ทำ เช่น อ่านหนังสือ ออกกำลังกาย หรือพูดคุยกับคนรอบข้าง

 

2.เลือกเสพคอนเทนต์ที่มีประโยชน์ เช่น บทความ สารคดี หรือ วิดีโอที่ให้ความรู้

 

3.ฝึกคิดวิเคราะห์ ตั้งคำถามกับสิ่งที่ได้รับ พยายามหาคำตอบด้วยตัวเอง

 

4.เรียนรู้สิ่งใหม่ ๆ อยู่เสมอ เช่น เรียนภาษา เรียนดนตรี

 

5.พักผ่อนให้เพียงพอ การนอนหลับพักผ่อนอย่างเพียงพอ ช่วยให้สมองได้ฟื้นฟูตัวเอง

 

6.ออกกำลังกาย เพื่อเพิ่มการไหลเวียนโลหิตไปยังสมอง เสริมการทำงานของสมองให้ดีมากขึ้น