ผ่าตัดมดลูก กับผลข้างเคียงและข้อจำกัดที่ไม่อาจหลีกเลี่ยง

การผ่าตัดมดลูกออกจากร่างกาย คือวิธีรักษาอาการและความผิดปกติที่เกิดขึ้นที่มดลูก ผลกระทบหลังตัดมดลูกออกจะทำให้ไม่มีประจำเดือนและไม่สามารถตั้งครรภ์ได้

มดลูก เป็นอวัยวะสำคัญสำหรับผู้หญิงทุกคน เมื่อมดลูกมีความผิดปกติเกิดขึ้นล้วนส่งผลกระทบต่อสุขภาพการและสุขภาพจิตอย่างมาก การผ่าตัดมดลูกเป็นทางเลือกสุดท้ายกรณีที่อาการของโรคไม่สามารถรักษาได้ด้วยวิธีอื่น ทั้งนี้หลังผ่าตัดมดลูกก็ยังมีผลข้างเคียงที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้ ในบทความนี้จะให้ข้อมูลเกี่ยวกับการผ่าตัดมดลูก กรณีไหนบ้างที่ต้องเข้ารับการผ่าตัด หลังผ่าตัดมดลูกมีผลกระทบอะไร มีข้อห้ามอะไรบ้าง 

---

ความผิดปกติแบบไหน ที่ต้องเข้ารับการผ่าตัดมดลูก

การผ่าตัดมดลูกเป็นวิธีการรักษาที่อาจจำเป็นสำหรับผู้หญิงบางรายที่มีปัญหาสุขภาพเกี่ยวกับมดลูก ซึ่งมักจะเป็นวิธีสุดท้ายที่จะใช้รักษาความผิดปกติที่เกิดขึ้นกับมดลูก กรณีที่ผู้ป่วยไม่ตอบสนองต่อการรักษารูปแบบอื่น ๆ โดยแพทย์จะพิจารณาผ่าตัดมดลูกเมื่อผู้ป่วยมีความผิดปกติดังต่อไปนี้

• เนื้องอกในมดลูก (Uterine fibroids)
• เยื่อบุโพรงมดลูกเจริญผิดที่ (Endometriosis)
• ภาวะเลือดออกผิดปกติจากมดลูก (Abnormal uterine bleeding)
• ภาวะมดลูกหย่อน (Uterine prolapse)
• มะเร็งมดลูก (Uterine cancer)

---

ผลข้างเคียงหลังผ่าตัดมดลูก มีอะไรบ้าง?

ผู้ป่วยบางคนอาจมีความจำเป็นจะต้องผ่าตัดมดลูกทิ้ง เพื่อรักษาและบรรเทาอาการเจ็บปวดจากโรค ทั้งนี้ มดลูกเป็นอวัยวะสำคัญสำหรับผู้หญิง หากไม่มีมดลูก ก็มักจะส่งผลกระทบต่อร่างกายดังต่อไปนี้

• ประจำเดือนหมดทันที
• ไม่สามารถตั้งครรภ์ได้อีกต่อไป

โดยปกติแล้ว การผ่าตัดมดลูกอาจไม่ต้องผ่าตัดรังไข่ออกไปด้วย ทำให้ยังทำหน้าที่สร้างฮอร์โมนเพศหญิงได้ตามปกติ แต่กรณีที่ต้องผ่าตัดมดลูกและรังไข่พร้อมกัน ผู้ป่วยจะไม่มีฮอร์โมนเพศ ซึ่งส่งผลกระทบหลายระบบ ไม่ว่าจะอาการวัยทอง, กระดูกพรุน, ช่องคลอดแห้ง, อารมณ์แปรปรวน หรืออาการซึมเศร้า เป็นต้น

อาการแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้นหลังผ่าตัดมดลูก

หลังผ่าตัดมดลูก ผู้ป่วยอาจพบอาการแทรกซ้อนที่เกิดขึ้นจากการผ่าตัด ดังต่อไปนี้

• อาการปวดอักเสบจากแผลหลังผ่าตัดมดลูก
• เลือดออกทางช่องคลอด หรือแผลผ่าตัด
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ท้องผูก ท้องอืด อาการท้องบวมหลังผ่าตัดมดลูก
• ติดเชื้อ

กรณีที่อาการแทรกซ้อนไม่รุนแรง เช่น ปวดแผลผ่าตัดเล็กน้อย ท้องอืด คลื่นไส้อาเจียน ผู้ป่วยสามารถรับประทานยาและดูแลตนเองตามคำแนะนำของแพทย์เพื่อบรรเทาอาการ แต่หากพบว่าอาการแทรกซ้อนรุนแรงขึ้น เช่น มีเลือดออกมาก มีไข้สูง หรือปวดรุนแรง ให้รีบกลับมาพบแพทย์ทันที

---

หลังผ่าตัดมดลูก ต้องพักฟื้นกี่วัน?

ระยะเวลาพักฟื้นหลังผ่าตัดมดลูกจะแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่าง เช่น รูปแบบการผ่าตัด สุขภาพของผู้ป่วย และการเกิดภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด 

ผ่าตัดเปิดหน้าท้องต้องพักฟื้นกี่วัน? แผลผ่าตัดเปิดหน้าท้องกี่วันหาย? โดยทั่วไปแล้วสามารถแบ่งระยะเวลาพักฟื้นตามรูปแบบการผ่าตัดได้ดังนี้

• การผ่าตัดมดลูกแบบเปิดหน้าท้อง (Abdominal hysterectomy) ใช้เวลาพักฟื้นที่โรงพยาบาลประมาณ 3-5 วัน และกลับไปพักฟื้นที่บ้านต่อประมาณ 6-8 สัปดาห์ หรือนานกว่านั้น เป็นรูปแบบการผ่าตัดที่ใช้เวลาพักฟื้นนานที่สุดเนื่องจากแผลผ่าตัดมีขนาดใหญ่ เกิดการบาดเจ็บของเนื้อเยื่อมากที่สุด
• การผ่าตัดมดลูกแบบผ่านช่องคลอด (Vaginal hysterectomy) ใช้เวลาพักฟื้นที่โรงพยาบาลประมาณ 1-2 วัน และกลับไปพักฟื้นที่บ้านต่อประมาณ 2-4 สัปดาห์ เป็นรูปแบบที่เจ็บปวดน้อย ไม่มีแผลผ่าตัดภายนอก มักใช้เป็นวิธีแรก ๆ ในการผ่าตัดมดลูก แต่มีข้อจำกัดคือไม่เหมาะกับอาการมดลูกหย่อนรุนแรง มีเนื้องอกขนาดใหญ่ ช่องคลอดและอุ้งเชิงกรานแคบ 
• การผ่าตัดมดลูกแบบส่องกล้อง (Laparoscopic hysterectomy) ใช้เวลาพักฟื้นที่โรงพยาบาลประมาณ 1-2 วัน และกลับไปพักฟื้นที่บ้านต่อประมาณ 2-4 สัปดาห์ เป็นรูปแบบที่มีแผลผ่าตัดเล็กมาก เสียเลือดน้อย ใช้เวลาพักฟื้นไม่นาน 

ในปัจจุบันที่เทคโนโลยีการแพทย์ทันสมัย จึงมีการนำหุ่นยนต์ผ่าตัดมาใช้ช่วยผ่าตัด เพิ่มประสิทธิภาพและความแม่นยำในการรักษา โดยผู้ป่วยจะมีแผลผ่าตัดขนาดเล็กแบบเดียวกับการส่องกล้อง ทำให้บาดเจ็บน้อย และสามารถฟื้นตัวได้รวดเร็ว

---

หลังผ่าตัดมดลูกห้ามทำอะไรบ้าง

การผ่าตัดมดลูกเป็นการผ่าตัดใหญ่ที่ต้องใช้เวลาพักฟื้น จึงมีข้อควรระวังและสิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงหลายอย่าง เพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวได้เต็มที่และป้องกันภาวะแทรกซ้อน แล้วหลังผ่าตัดมดลูกห้ามกินอะไร? ห้ามทำอะไรบ้าง? สิ่งที่ต้องหลีกเลี่ยงหลังผ่าตัดมดลูกมีดังนี้

• การยกของหนัก หรือการทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก
• การออกกำลังกายหนัก
• การมีเพศสัมพันธ์
• การสูบบุหรี่และการดื่มแอลกอฮอล์
• การรับประทานของหมักดอง
• การสวนล้างช่องคลอด

---

หลังผ่าตัดมดลูก ยังสามารถมีเพศสัมพันธ์ได้ไหม?

โดยทั่วไปแล้ว ผู้ป่วยสามารถกลับมามีเพศสัมพันธ์ได้อีกครั้งหลังจากการผ่าตัดมดลูกประมาณ 6 สัปดาห์ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่ร่างกายส่วนใหญ่ฟื้นตัวและแผลผ่าตัดมดลูกหายดีแล้ว ผู้ป่วยส่วนมากมักไม่พบอาการผิดปกติเมื่อมีเพศสัมพันธ์หลังผ่าตัดมดลูก แต่ทั้งนี้อาจมีความรู้สึกทางเพศที่ลดลง ช่องคลอดแห้ง รู้สึกเจ็บเมื่อมีเพศสัมพันธ์ ซึ่งเป็นผลกระทบจากการที่ไม่มีมดลูกนั่นเอง

---

ผ่าตัดมดลูก หนทางสุดท้ายจบทุกปัญหาสุขภาพผู้หญิง

การรักษาโรคระบบสืบพันธุ์ผู้หญิงนั้นเริ่มตั้งแต่การปรับพฤติกรรม การใช้ยา แต่หากอาการของโรครุนแรงมากจนไม่สามารถใช้วิธีใดรักษาได้เห็นผล การผ่าตัดมดลูกออกก็เป็นวิธีเดียวที่สามารถลดความทรมานจากอาการเจ็บปวดได้ ทั้งนี้ก่อนตัดสินใจเข้ารับการผ่าตัดมดลูก ผู้ป่วยจะต้องทำความเข้าใจและยอมรับก่อนว่าหลังจากผ่าตัดมดลูกไปแล้วจะไม่สามารถมีประจำเดือนและตั้งครรภ์ได้อีก และหากต้องผ่าตัดรังไข่ออกไปด้วยก็อาจทำให้เข้าสู่วัยทองก่อนวัยอันควร