รู้จักโรคลิซมาเนีย โรคที่มี "ริ้นฝอยทราย" เป็นพาหะ พร้อมวิธีรับมือเบื้องต้น

โรคลิซมาเนีย (Leishmaniasis) คือโรคติดเชื้อที่เกิดจากโปรโตซัวในสกุล Leishmania ซึ่งมี "ริ้นฝอยทราย" (Sandfly) เป็นพาหะนำโรค โดยริ้นชนิดนี้จะนำเชื้อจากสัตว์หรือมนุษย์ที่ติดเชื้อแล้วไปสู่คนอื่นผ่านการกัด

โรคลิซมาเนียมีทั้งหมด 3 รูปแบบหลัก ได้แก่

ลิซมาเนียผิวหนัง (Cutaneous Leishmaniasis) ทำให้เกิดตุ่มหรือแผลบริเวณผิวหนัง อาจเป็นแผลเรื้อรังและมีรอยแผลเป็นถาวร

ลิซมาเนียผิวหนังแบบกระจาย (Mucocutaneous Leishmaniasis) เชื้อจะลุกลามไปที่เยื่อบุโพรงจมูกและปาก ทำให้เกิดการทำลายเนื้อเยื่อ

ลิซมาเนียภายในอวัยวะ (Visceral Leishmaniasis หรือ Kala-azar) ถือเป็นรูปแบบที่รุนแรงที่สุด ส่งผลต่ออวัยวะภายใน เช่น ตับ ม้าม และไขกระดูก หากไม่ได้รับการรักษาอาจเสียชีวิตได้

อาการที่ควรเฝ้าระวัง ได้แก่

มีไข้เรื้อรัง

น้ำหนักลดอย่างรวดเร็ว

ต่อมน้ำเหลือง ตับ และม้ามโต

อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย

การรับมือเบื้องต้น

หากสงสัยว่าตนเองอาจติดเชื้อ โดยเฉพาะหากมีประวัติเดินทางไปยังพื้นที่ที่มีการระบาดของโรค ควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการวินิจฉัยและรักษาอย่างถูกต้อง หลีกเลี่ยงการเกาบริเวณที่ถูกกัด และควรทำแผลให้สะอาดอยู่เสมอ

วิธีป้องกันโรค

สวมเสื้อผ้าที่มิดชิดเมื่ออยู่ในพื้นที่เสี่ยง

ใช้ยาทากันแมลงที่มีประสิทธิภาพ

กางมุ้งเวลานอน โดยเฉพาะมุ้งที่เคลือบสารกันแมลง

หลีกเลี่ยงการอยู่ในบริเวณที่มีริ้นฝอยทรายชุกชุมในช่วงเวลาพลบค่ำจนถึงรุ่งเช้า

โรคลิซมาเนียแม้จะพบไม่บ่อยในประเทศไทย แต่ก็นับเป็นโรคที่ควรให้ความสนใจ โดยเฉพาะผู้ที่เดินทางไปยังประเทศในแถบเขตร้อนและกึ่งร้อน การรู้เท่าทันโรคและปฏิบัติตัวอย่างถูกต้องจะช่วยลดความเสี่ยงได้อย่างมาก