อรหันต์แปดทิศ

อรหันต์ 8 ทิศ ประวัติความเป็นมาของพระอรหันต์ สาวก ทั้ง 8 นี้ ควรแก่การศึกษาเป็นยิ่งนัก แต่ละท่านมีคุณธรรมวิเศษและมีคุณสมบัติโดดเด่นเฉพาะตน ท่านเป็นพระอริยะสงฆ์ชั้นสูง ที่เปี่ยมไปด้วยความบริสุทธิ์ ปราศจากกิเลสทั้งปวง มิว่าจะเป็นความยินดีในรูปภพ รูปฌาณทั้งปวงกายสังขารของท่านสงบและมีปัญญาหลุดพ้นอันวิเศษ มี จิตหลุดพ้น จากโมหะ โทสะ และราคะทั้งหลายเป็นพระอรหันต์ผู้ถึงฝั่งธรรมโดยสมบูรณ์แท้และแจ่มแจ้งในอิริยะสัจสี่ทุกประการ พระมหาสาวกทั้งแปดนี้ มีบทบาทสำคัญในการช่วยพระพุทธเจ้าประกาศศาสนาและยังได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าให้เป็นเอตทัคคะ ทางด้านต่างต่าง และเป็นพระอรหันต์ประจำทิศทั้งแปดทิศอีกด้วยอย่างเช่น พระสารีบุตร นั้น ท่านก็ได้ชื่อว่าเป็นเสมือนพระธรรมะเสนาบดีเป็นนายทัพฝ่ายธรรมมีหน้าที่แสดงธรรมสั่งสอนเหล่าพระภิกษุสงฆ์แทนพระบรมศาสดาเป็นนิจด้วยว่าท่านมีธรรมภาษิตมากกว่าภิกษุสาวกทั้งหลายและมีปัญญาเฉียบแหลมในพุทธธรรมยิ่งนัก

ในสมัยพุทธการ ศิษยานุศิษย์ของสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าที่สำเร็จอรหันตผลนั้นมีอยู่หลายพันรูปแต่มีอยู่ 80 รูปเท่านั้นที่ได้เป็นพระอสีตมหาสากเป็นศิษย์เอกพระพุทธเจ้าที่มีบทบาทสำคัญในการช่วยเหลือพระบรมศาสดาประกาศศาสนาและได้รับการยกย่องจากพระพุทธเจ้าให้เป็นเอกในด้านต่างๆ

ซึ่งในแปดสิบรูปมีเพียงแปดรูป เท่านั้นที่ได้รับยกย่องให้เป็นพระอรหันต์ประจำทิศต่างๆ ทั้งแปดทิศ ด้วยเกียรติคุณ และบารมีท่านจึงเป็นที่ศรัทธาบูชาสืบต่อกันมาในหมู่พุทธศาสนิกชนนับจากสมัยพุทธกาลจนตราปัจจุบันนี้ 

พระอรหันต์ ทั้งแปดองค์ ประจำทิศต่างต่าง มี พระนามว่า ดังนี้

1. พระอรหันต์ประจำทิศบูรพา พระอัญญาโกฑัญญะ
2. ภาคอาหารประจำทิตอาคเนย์ พระมหากัสสปะ
3. พระอรหันต์ประจำทิศทักษิณ พระสารีบุตร
4. พระอรหันต์ประจำทิศหรดี พระอุบาลี
5. พระอรหันต์ประจำทิศพายัพ พระมหากัจจายนะ
6. พระอรหันต์ประจำทิศอุดร พระมหาโมคคัลลานะ
7. พระอรหันต์ประจำทิศอีสาน พระราหุล
8. พระอรหันต์ประจำทิศประจิม พระอานนท์