คำโบราณ ในภาษาไทย เสน่ห์​เฉพาะ​ตัว

คำโบราณในภาษาไทย มีเสน่ห์​เฉพาะตัว เป็นภาษาที่มีความยากในการผันเสียง มีสระ พยัญชนะ​ วรรณยุกต์​และการออกเสียงที่เป็นเอกลักษณ์​ เป็นอีกหนึ่งภาษาที่น่าสนใจ ยิ่งภาษาโบราณ​ตามละครดัง แล้ว ยิ่งไพเราะและน่าศึกษา​

อย่างในละครเรื่องดังเป็นกระแส แม้จะลาจอไปนานแล้ว แต่เสน่ห์​ของตัวละคร และภาษาก็ยังไม่จางหายไป กลับดูย้อนหลัง​ทีไร อินทุกครั้ง

วันนี้ มาทำความรู้จัก​คำภาษาไทยโบราณจากละคร บุพเพสันนิวาส​กันนะคะ แล้วจะรู้ว่าคำภาษาไทยโบราณมีเสน่ห์อย่างไร?
คำแรกที่ไพเราะ สำหรับชาย เรียกสรรพนามผู้หญิง "ออเจ้า"
หมายถึง เจ้า หรือ เธอ หรือคุณ สรรพนามบุรุษที่ 2 ใช้แทนคนที่เราพูดด้วย โดยมากมักเรียกคนที่อายุน้อยกว่า อาวุโสน้อยกว่า เป็นคำโบราณสมัยสมเด็จพระนารายณ์ มีบอกไว้อยู่ในจดหมายเหตุลาบูแบร์ซึ่งเป็นบันทึกของบาทหลวงฝรั่งเศสที่เข้ามาในอยุธยาสมัยนั้น

แม่นาย หมายถึง เจ้านายฝ่ายหญิง เป็นสรรพนามโบราณ ที่บ่าวจะใช้เรียกเจ้านายที่เป็นผู้หญิง เราจะได้ยิน พี่ผิน กับพี่แย้ม พูดคำนี้กับ แม่หญิงการะเกดตลอดทั้งเรื่อง
แม่หญิง แปลว่า ผู้หญิง หรืออีกนัยหนึ่ง เป็นคำสรรพนามบุรุษที่ 2 หมายถึง คุณ ท่าน เธอ ใช้แทนคนที่เราพูดด้วยที่เป็นผู้หญิง เช่น แม่หญิงต้องการสิ่งใด ก็เหมือนพูดว่า คุณต้องการอะไร

เทื้อคาเรือน หมายถึง หญิงสาวที่ยังไม่ได้แต่งงาน ถึงแม้ว่าจะถึงวัยที่ต้องแต่งงานแล้ว ถ้าเป็นสมัยนี้ก็จะพูดกันว่า "ขึ้นคาน"

โดนเอ็ด หมายถึง โดนว่า โดนตำหนิ

วิปลาส หมายถึง ความรู้เห็นที่คลาดเคลื่อนหรือความรู้เข้าใจอันผิดเพี้ยนจากความเป็นจริง เช่น สติวิปลาส ตัวอักษรวิปลาส เป็นต้น

แชเชือน หมายถึง การพูดแบบเถลไถล ไม่ตรงไปตรงมา

ชม้อย ชะม้าย ชายตา
หมายถึง ยิ้มน้อยยิ้มใหญ่ เอียงอาย ส่งสายตาโปรยเสน่ห์

เพลาชาย หรือ เพ-ลา-ชาย หมายถึง ช่วงเวลาบ่ายโมง

ลางที หมายถึง บางครั้ง, บางที

คำว่า 5 บาท 10 บาท (ที่ใช้กับเวลา) ไม่ได้หมายถึง ค่าเงิน คำว่า 5 บาท คือ ครึ่งชั่วโมง และ 10 บาท คือ 1 ชั่วโมง ดังนั้น 1 บาท จึงเท่ากับ 6 นาที

คอนสแตนติน ฟอลคอน พ่อค้าชาวกรีก ที่ได้เป็นขุนนางในสมัยสมเด็จพระนารายณ์

ฟะรังคี หมายถึง ฝรั่ง หรือชาวต่างชาติ

น้ำมันครั่ง หมายถึง ตัวครั่ง แมลงจำพวก​เพลี้ย​ ที่จะขับสารชนิดหนึ่ง ซึ่งมีลักษณะเป็นเหมือนยาง หรือชันออกมาไว้ป้องกันตัวเองจากศัตรู ซึ่งสารที่ขับถ่ายออกมานี้เรียกว่า “ครั่งดิบ” ตามชื่อเรียก สารนี้มีสีแดงม่วง ลักษณะคล้ายขี้ผึ้งสีเหลืองแก่ หรือยางสีส้ม ได้นำมาใช้ประโยชน์กันมานานแล้ว
ใช้เป็นสมุนไพร เป็นยารักษาโรคโลหิตจาง , โรคลมขัดข้อได้ นอกจากนี้ยังนำไปใช้ในอุตสาหกรรมการทำเชลแล็ก, แลกเกอร์, เครื่องใช้, เครื่องประดับต่าง ๆ, ย้อมสีผ้า สีโลหะ หรือผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ ตลอดจนใช้ประทับในการไปรษณีย์ขนส่ง หรือตราประทับเอกสารทางราชการ ซึ่งบางหน่วยงาน​ในปัจจุบั​นก็ไม่ได้ใช้ครั่งแล้ว

ออกญา คือ “บรรดาศักดิ์” ไม่ใช่ “ศักดินา” ซึ่งปัจจุบัน เปลี่ยนเป็นระบบซี หรือระดับชั้น ออกญา หรือ พระยา เป็น “บรรดาศักดิ์” ของข้าราชการระดับหัวหน้าหน่วยงานขนาดใหญ่ เช่น หัวหน้ากรม หัวหน้ากระทรวง หรือ แม่ทัพ เป็นต้น โดยชั้นพระยา/ออกญา ก็มีฐานะแตกต่างกัน โดยมี “ศักดินา” เป็นเครื่องกำกับ เช่นเดียวคำว่า “เลขาธิการ” ที่มีทั้งซี 10 คือเทียบเท่าอธิบดี หรือ ซี 11 คือเท่าปลัดกระทรวง

ม้ากระทืบโรง ไม่ได้หมายถึงเหล้าดอง แต่หมายถึงกิริยาที่ไม่เรียบร้อย เป็นกริยาการเดิน “เปรียบเทียบ​การเดินเหมือนม้ากระทืบโรง”

คำว่า เว็จ หรือ ห้องส้วมสมัยก่อน
หมายถึง ที่ถ่ายอุจจาระ หนักเบาสมัยกรุงศรีอยุธยา ลักษณะเป็นส้วมหลุมนั่งยองๆ มีไม้หรือหินพาดรองไม่ให้หลุมถล่ม มักใช้กันเฉพาะคนในสังคมชั้นสูง