“บรรณบำบัด” บำบัดจิตใจด้วยหนังสือ หนังสือมากกว่าการให้ความรู้ ยังช่วยบำบัดจิตใจ ส่งเสริมสุขภาพจิตที่ดีได้

บรรณบำบัด หรือ การบำบัดจิตใจด้วยหนังสือ มาจากคำว่า Bibliotherapy คือ การรักษาทางจิตวิทยา โดยใช้หนังสือ หรือ เอกสารต่าง ๆ มาเป็นสื่อในการช่วยเสริมสร้างจินตนาการ และความคิดของผู้ที่เจ็บป่วยทางจิตใจ ผู้ที่มีอารมณ์ด้านลบ ให้ยอมรับปัญหา ยอมรับสภาวะของตนเองได้ดีขึ้น

ปัจจุบันการบำบัดจิตใจด้วยหนังสือมีด้วยกันหลายรูปแบบ ทั้งในลักษณะการจ่ายยาเป็นรายชื่อหนังสือที่ควรอ่าน และการเล่าเรื่องจากหนังสือให้กับผู้ที่เจ็บป่วยทางจิตใจฟัง โดยหมอหนังสือ หรือนักบรรณบำบัด (Bibliotherapist) เพื่อบรรเทาอาการให้ยั่งยืนขึ้น และ ดีกว่าการรักษาด้วยยาเพียงอย่างเดียว

ประโยชน์ของการอ่านหนังสือ

การอ่านช่วยพัฒนา และ เพิ่มความแข็งแรงของสมอง

งานวิจัยในปี 2013 พบว่า การอ่านหนังสือช่วยให้การสื่อสารในเซลล์สมองมีการพัฒนา ระบบประสาทและการสื่อสารในสมองนั้นมีความซับซ้อนมาก การอ่านหนังสือจะช่วยให้ระบบต่าง ๆ เหล่านี้สื่อสาร และทำงานได้ดีขึ้น โดยมีการวัดผลจากการทำ MRI สแกน และมีการทำให้ Somatosensory cortex ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของสมองที่มีการตอบสนองต่อการสัมผัสทางกายภาพ อย่างเช่น การเคลื่อนไหว หรือความเจ็บปวด

การอ่านช่วยลดความเครียด

จากการศึกษาของมหาวิทยาลัย Sussex ในปี 2009 พบว่า การอ่าน ช่วยลดระดับความเครียดได้ถึงร้อยละ 68 ซึ่งเป็นอัตราที่มากกว่า การฟังเพลง หรือ การเดินออกกำลังกาย มีส่วนในการช่วยลดความเสี่ยงในการเกิดโรคความจำเสื่อม เมื่ออายุมากขึ้น สมองก็จะทำงนได้ช้าลง จึงทำให้เกิดอาการหลง ๆ ลืม ๆ อย่างเช่น การจำชื่อคน เลขที่บ้าน และเบอร์โทรศัพท์มือถือเป็นต้น จากการศึกษา พบว่า การอ่านหนังสือช่วยให้ลดความเสี่ยงต่อการเกิดความจำเสื่อมได้ช้าลง

ช่วยบรรเทาอาการซึมเศร้าได้

การอ่านหนังสือช่วยให้ผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าไม่รู้สึกโดดเดี่ยว อย่างเช่น การอ่านหนังสือนิยาย จะช่วยให้ผู้อ่านหลีกหนีจากโลกความเป็นจริงที่ต้องเผชิญ ไปอยู่ในโลกแห่งจินตนาการในหนังสือ จึงทำให้ไม่รู้สึกโดดเดี่ยว

ช่วยในเรื่องการนอนหลับ

การอ่านหนังสือก่อนนอนจะช่วยให้หลับได้ง่ายขึ้น การนอนที่เพียงพอ ส่งผลต่อสุขภาพจิตที่ดี ไม่ทำให้เกิดความหงุดหงิดที่เกิดจากการนอนไม่เพียงพอ

หนังสือ แนวไหนที่ช่วยส่งเสริมสุขจิต

นิยาย

จากการศึกษาหลาย ๆ ชิ้น การอ่านนิยาย ส่งผลให้กับผู้ที่มี และไม่มีปัญหาด้านสุขภาพจิต เพราะการอ่านนิยายช่วยเพิ่มทักษะทางสังคม ความใส่ใจ ความเอาใจใส่ ช่วยให้มีความเข้าใจผู้อื่น หนังสือนิยายจะทำให้ผู้อ่านเข้าใจอารมณ์ และความรู้สึกของตัวละคร ทำให้ผู้ที่อ่านนิยายมีความเข้าใจในการกระทำของผู้อื่นมากขึ้น 

หนังสือชีวประวัติ

หนังสือที่เขียนเกี่ยวกับประวัติต่าง ๆ ของบุคคล ที่ผ่านมา ไม่ว่าจะเป็นเรื่องส่วนตัว ผลงาน หรือเรื่องที่เผชิญ และผ่านมาได้อย่างเข้มแข็ง บางคนประสบปัญหา อย่างเช่น เรื่องอาการป่วย การล้มละลาย  ปัญหาด้านสุขภาพ สามารถผ่านอุปสรรคต่าง ๆ มาได้ และนำเรื่องราวเหล่านี้มาเขียน หนังสือประเภทนี้ เป็นแรงบันดาลใจให้กับผู้ที่กำลังประสบปัญหา ได้เห็นเส้นทางของความสำเร็จ มีแรงฮึดสู้ ไม่ท้อแท้ต่อสิ่งที่ต้องเจอ ทำให้เห็นว่าไม่ใช่ตนเองเพียงคนเดียวที่เจอปัญหาในชีวิต 

หนังสือศาสนา และความเชื่อ

งานวิจัยจำนวนมาก พบว่า ศาสนา กับ สุขภาพจิต มีความเชื่อมโยงกัน การอ่านคำสอนของศาสนา หรือหนังสือความเชื่อจะช่วยยึดเหนี่ยวจิตใจของคนที่กำลังประสบปัญหา หนึ่งในผู้กลุ่มผู้เข้ารับการทดลองในการอ่านหนังสือศาสนา พบว่า อาการซึมเศร้า ความเครียดมีแนวโน้มไปในทางที่ดีขึ้น นอกจากนี้การอ่านหนังสือเหล่านี้ยังช่วยทำให้มีสมาธิ และช่วยทำให้ผู้อ่านมีพัฒนาการทางด้านสุขภาพจิตที่ดีขึ้น