คลองที่ยาวที่สุดในไทย

คลองแสนแสบ

คลองแสนแสบ เป็นคลองที่ขุดขึ้นตามพระราชดำริของพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 3) เพื่อเชื่อมแม่น้ำเจ้าพระยากับแม่น้ำบางปะกงเข้าด้วยกัน ซึ่งมีการใช้ส่วนหนึ่งของคลองสำหรับการขนส่งสาธารณะโดยเรือด่วนที่กรุงเทพ คลองนี้มีความยาว 72 กิโลเมตรไหลผ่าน 21 เขต และเชื่อมคลองสายย่อยกว่า 100 แห่ง

การขุดคลองเส้นนี้เกิดขึ้นเมื่อเดือนยี่ขึ้น 4 ค่ำ หรือ 30 ธันวาคม 2380 ในรัชสมัยสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ทรงโปรดให้ขุดคลองจากตำบลหัวหมาก กรุงเทพมหานคร ถึงบ้านบางขนาก จังหวัดฉะเชิงเทรา โดยโปรดเกล้าให้ พระยาศรีพิพัฒน์รันราชโกษา หรือ ทัต บุนนาค เป็นแม่กองดำเนินการ เพื่อใช้เป็นเส้นทางส่งยุทธปัจจัยในสงครามกับญวนแทน คลองสำโรง

เห็นได้ชัดว่าคลองเส้นนี้มีความเกี่ยวพันต่อยุคสมัยนั้นอย่างมาก ด้วยในสมัยรัชกาลที่ 3 เกิดสงครามครั้งใหญ่กับญวน หรือที่ทุกวันนี้เรารู้จักกันในชื่อ เวียดนาม โดยสงครามครั้งใหญ่นี้ถูกเรียกว่า อานัมสยามยุทธ จากความขัดแย้งและข้อพิพาทการขยายอำนาจบนแผ่นดินเขมรในขณะนั้น นำไปสู่สงครามใหญ่ที่กินเวลารวม 8 ปี

โดยตัวคลองแสนแสบที่ขุดในตอนนั้นมีความยาวอยู่ที่ 1,337 เส้น 19 วา 2 ศอก ใช้งบประมาณในการสร้างทั้งค่าขุดและค่าวัตถุดิบรวม 1,260 ชั่ง 13 ตำลึง 2 บาท สลึงเฟื้อง หรือประมาณ 95,534 บาท 1 สลึง ใช้ระยะเวลาอยู่ 3 ปีเศษจึงแล้วเสร็จในปี 2383 ที่เริ่มรบพุ่งกันอีกครั้งพอดี

ในส่วนระยะทางรวมของคลองเส้นนี้ยาวประมาณ 72 กิโลเมตร ถือเป็นคลองขุดที่มีความยาวที่สุดสายหนึ่งในประเทศ เชื่อมต่อจากคลองมหานาคแถบโบ๊เบ๊ไปทางทิศตะวันออก ไปจรดคลองบางขนากไหลลงสู่แม่น้ำบางปะกง โดยมีความยาวในพื้นที่กรุงเทพฯราว 45.5 กิโลเมตร และในพื้นที่ฉะเชิงเทราอีก 26.5 กิโลเมตร อีกทั้งยังมีการขุดคลองย่อยเพิ่มเพิ่มอีกนับ 100 สาย