สรุป โครโมโซม ม.4

รูปร่าง ลักษณะ เเละจำนวนโครโมโซม 

การทำเเคลิโอไทป์ คือ การศึกษารูปร่าง ลักษณะ เเละจำนวนโครโมโซมของเซลล์ยูเเคริโอต โดยนำมาเรียงกันเป็นกลุ่มตามขนาดของโครโมโซมเเละตำเเหน่งของเซนโทรเมียร์ เเละจะเห็นได้ว่าโครโมโซมมีรูปร่างลักษณะเหมือนกันเป็นคู่ เรียกเเต่ละคู่ว่า ฮอมอโลกัสโครโมโซม(Homologous chromosome) คือ มีตำเเหน่งของยีน(Gene)หรืออัลลีน(Allele)ที่เหมือนกัน

การจำเเนกโครโมโซมตามตำเเหน่งของเซนโทรเมียร์ เเบ่งได้ 4 รูปเเบบ

1.เมทาเซนทริค(Metacentric) คือ มีตำเเหน่งเซนโทรเมียร์อยู่ที่กึ่งกลางโครโมโซม

2.ซับเมทาเซนทริค(Submetacentric) คือ มีตำเเหน่งเซนโทรเมียร์ไปทางด้านใดด้านหนึ่ง

3.อะครอเซนทริคหรือซับเทโลเซนทริค (Acrocentric or Subtelocentric) คือ มีตำเเหน่งเซนโทรเมียร์อยู่เกือบปลายสุดของโครโมโซม

4.เทโลเซนทริค(Telocentric) คือ มีตำเเหน่งเซนโทรเมียร์อยู่ปลายสุดของโครโมโซม

โครงสร้างของโครโมโซม

โครโมโซมประกอบด้วย ดีเอ็นเอ(DNA:deoxyribonucleic acid)เเละโปรตีน โดยส่วนใหญ่จะเป็นโปรตีนฮิสโทน(histone protein)

สารพันธุกรรมทั้งหมดของสิ่งมีชีวิตหนึ่งนั้นเรียกว่า จีโนม(Genome) ซึ่งจะบอกได้ว่าจีโนมคือทั้งหมดของดีเอ็นเอเพราะในดีเอ็นเอมียีน ซึ่งเป็นช่วงบางช่วงของดีเอ็นเอที่สามารถถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมได้

สายดีเอ็นเอประมาณ 200 คู่เบสพันรอบออกทาเมอร์(Octamer) 2 รอบ โดยออกทาเมอร์ประกอบด้วยโปรตีนฮิสโทนชนิด H2A,H2B,H3,H4 มีอย่างละ 2 โมเลกุล รวมเป็น 8 โมเลกุล

เมื่อดีเอ็นเอพันรอบออกทาเมอร์เเล้วรวมกับโปรตีนฮิสโทนชนิด H1 เเล้วจะทำให้กลายเป็นนิวคลีโอโซม(Nucleosome) โดยสายดีเอ็นเอจะพันอย่างนี้ไปเรื่อยๆทำให้ได้หลายนิวคลีโอโซมที่ต่อกันอยู่ เเล้วนิวคลีโอโซมก็จะขดตัวม้วนเป็นโครมาทิน(Chromatin) เเละโครมาทินที่มีการเเบ่งเซลล์จะเกิดการจำลองดีเอ็นเอเเละเมื่อถึงระยะเมทาเฟส โครมาทินจะขดตัวหนาขึ้นเเละสั้นลงทำให้มองเห็นเป็นโครโมโซม

ศัพท์พันธุศาสตร์

ดีเอ็นเอ คือ กรดนิวคลีอิกที่เป็นตัวเก็บสะสมข้อมูลทางพันธุกรรม

เซนโทรเมียร์ คือ บริเวณที่เกิดรอยคอดซึ่งอาจจะอยู่ตรงกลางหรือค่อนไปทางปลายก็ได้

โปรตีนฮิสโทน คือ หน่วยย่อยของนิวคลีโอโซม ทำหน้าที่ในการม้วนตัวของดีเอ็นเอ

ดิพลอยด์(Diploid) คือ จำนวนโครโมโซมในเซลล์ร่างกาย (2n)

เเฮพลอยด์(Haploid) คือ จำนวนโครโมโซมในเซลล์สืบพันธุ์ มีจำนวนเป็นครึ่งหนึ่งของเซลล์ร่างกาย(n)

โรคทางพันธุกรรม

โรคทางพันธุกรรมที่เกิดจากความผิดปกติของโครโมโซมมีดังนี้

กลุ่มอาการดาวน์(Down syndrome) เกิดจากออโตโซม(โครโมโซมร่างกาย)คู่ที่ 21 เกินมา 1 โครโมโซม ทำให้โครโมโซมในเซลล์ร่างกายมี 47 โครโมโซม

กลุ่มอาการเอ็ดวาร์ด(Edward syndrome) เกิดจากออโตโซมคู่ที่ 18 เกินมา 1 โครโมโซม

กลุ่มอาการพาทัว(Patau syndrome) เกิดจากออโตโซมคู่ที่ 13 เกินมา 1 โครโมโซม

กลุ่มอาการคริ ดู ชาร์(Cri-du-chart syndrome) เกิดจากออโตโซมคู่ที่ 5 เเหว่งไปบางส่วน ซึ่งโครโมโซมในเซลล์ร่างกายยังมี 46 โครโมโซมเท่าเดิม

หลักการจำคือ •ดาวน์ 21 •เอ็ดวาร์ด 18 •พาทัวนรก 13 •คริดูชาร์ หาย 5