ลานหินปุ่มเกิดขึ้นได้อย่างไร

         ปุ่มหินยอดมนหลายขนาดกระจายตัวผุดโผล่ขึ้นมาจากลานหินทราย แต่ปุ่มหินนี้ไม่ได้นึกอยากจะผุดขึ้นเอง แต่เป็นธรณีสันฐานที่เกิดจากการผุพัง  และการกร่อน ในหมวดหินภูพาน กลุ่มหินโคราชซึ่งประกอบด้วยหินตะกอนประเภทหินทรายเป็นส่วนใหญ่ เดิมทีเป็นลานหินทรายที่เต็มไปด้วยแนวรอยแยก เป็นร่องในเนื้อหินตามแนวระนาบ ต่อมาจึงถูกน้ำฝนและน้ำผิวดินกัดเซาะเป็นร่องลึกขึ้นตามกาลเวลาตั้งแต่ยุคครีเทเชียสหรือกว่าร้อยล้านปี และเมื่อเนื้อหินตรงรอยแยกหายไป เนื้อหินที่เหลือจึงเป็นก้อนปุ่มมนมากมาย 

         ลานหินปุ่มเกิดขึ้นจากการผุพังและการกร่อนของหินทราย โดยหินทรายเป็นหินที่เกิดจากการทับถมของเม็ดทราย ซึ่งยึดติดกันด้วยสารอินทรีย์และสารละลายของหินปูน เมื่อเวลาผ่านไป หินทรายจะเกิดการผุพังไปตามแนวรอยแตกของเม็ดทราย รอยแตกเหล่านี้อาจเกิดจากหลายสาเหตุ เช่น การเคลื่อนตัวของเปลือกโลก การแข็งตัวและเย็นตัวของหินตะกอน การกัดเซาะของน้ำฝน และน้ำแข็ง เป็นต้น

         การผุพังและการกร่อนของหินทรายจะทำให้เกิดปุ่มหินขนาดเล็กๆ ขึ้นบนพื้นผิวหิน เมื่อเวลาผ่านไป ปุ่มหินเหล่านี้จะค่อยๆ โตขึ้นจนมีขนาดเท่าปัจจุบัน ลักษณะของปุ่มหินจะแตกต่างกันไปตามชนิดของหินและสภาพแวดล้อม เช่น หินทรายเนื้อแน่นจะทำให้เกิดปุ่มหินที่มีรูปร่างกลม ส่วนหินทรายเนื้อพรุนจะทำให้เกิดปุ่มหินที่มีรูปร่างไม่สม่ำเสมอ

         ลานหินปุ่มสามารถพบเห็นได้ทั่วไปทั่วโลก ในประเทศไทย ลานหินปุ่มที่มีชื่อเสียง ได้แก่ ลานหินปุ่มที่อุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า จังหวัดเพชรบูรณ์ ลานหินปุ่มที่อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ จังหวัดเชียงใหม่ และลานหินปุ่มที่อุทยานแห่งชาติภูหินงาม จังหวัดชัยภูมิ

         ลานหินปุ่มเป็นปรากฏการณ์ทางธรณีวิทยาที่สวยงามและน่าศึกษา เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงกระบวนการต่างๆ ที่เกิดขึ้นบนโลกของเรา