3 โรคจากยุงลาย ภัยร้ายจากฤดูฝน

1. โรคไข้เลือดออก เป็นโรคที่เกิดจากการติดเชื้อไวรัสเดงกี (dengue virus) โดยมียุงลายเป็นพาหะนำโรค มักพบในประเทศเขตร้อนและระบาดในช่วงฤดูฝนของทุกปี อาการของโรคไข้เลือดออกมีตั้งแต่ไม่มีอาการผิดปกติไปจนถึงเสียชีวิตได้หากไม่ได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที

สาเหตุของโรคไข้เลือดออก
เชื้อไวรัสเดงกีซึ่งมีอยู่ด้วยกัน 4 สายพันธุ์ คือ DENV-1, DENV-2, DENV-3 DENV-4 นั้นมียุงลายตัวเมียเป็นพาหะนำโรค เมื่อยุงลายดูดเลือดผู้ป่วยที่มีเชื้อไวรัสเดงกี

โรคไข้เลือดออกติดต่อ โดยมียุงลาย เป็นพาหะที่สำคัญ สามารถติดต่อจากคนสู่คน โดยมีระยะเวลาฟักตัวของโรค 3-8 วัน ก็จะเริ่มมีอาการของไข้เลือดออกเกิดขึ้น ได้ดังนี้

- มีไข้สูงเกือบตลอดเวลา
- มีผื่นแดงหรือจุดเลือดออกตามตัว
- ปวดศีรษะ
- ปวดกล้ามเนื้อ ปวดเมื่อยตามตัว หรือปวดกระดูก
- เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน
- ปวดท้องบริเวณชายโครงด้านขวา
- หากมีอาการรุนแรงอาจเกิดเลือดออกผิดปกติ และอาการช็อกได้

ปัจจุบันเชื้อไข้เลือดออกทั้งหมดมีอยู่ 4 สายพันธุ์ด้วยกัน หากพบว่ามีการติดเชื้อซ้ำเป็นครั้งที่ 2 และเป็นการติดเชื้อมาจากไวรัสเดงกีสายพันธุ์ที่ 2 ก็อาจจะมีอาการรุนแรงมากกว่ากรณีอื่น ๆ

2. โรคไข้ซิกา เกิดจากการติดเชื้อไวรัสซิกา ซึ่งอยู่ในตระกูลฟลาวิไวรัส (flavivirus) มียุงลายเป็นพาหะนำโรค โดยยุงที่เป็นพาหะนำโรคไข้ซิกาเป็นชนิดเดียวกันกับยุงที่เป็นพาหะของโรคไข้เลือดออก โรคไข้ปวดข้อยุงลาย (Chikungunya) และไข้เหลือง

สาเหตุหลักของการติดเชื้อเกิดจากการโดนยุงลายที่มีเชื้อไวรัสซิกาติดและช่องทางอื่นๆ ที่อาจเป็นไปได้ เช่น การแพร่ผ่านทางเลือด การแพร่จากมารดาที่ป่วยสู่ทารกในครรภ์

ระยะฟักตัวของโรคไข้ซิกาใช้เวลาเฉลี่ย 4-7 วันหลังโดนยุงกัด (สั้นสุด 3 วันและยาวสุด 12 วัน) อาการที่พบบ่อย ได้แก่
- มีไข้
- มีผื่นแดง
- เยื่อบุตาอักเสบ
- ปวดกล้ามเนื้อ ปวดข้อ
- อ่อนเพลีย
- ปวดศีรษะ
ซึ่งโดยปกติแล้วอาการเหล่านี้จะเป็นเพียงเล็กน้อย ไม่รุนแรง และเป็นอยู่ประมาณ 2-7 วัน ยกเว้นในหญิงตั้งครรภ์ซึ่งอาจทำให้เด็กทารกที่คลอดมามีสมองเล็ก (microcephaly) หรือมีภาวะแทรกซ้อนระหว่างตั้งครรภ์ได้

3. โรคชิคุนกุนยา (Chikungunya) หรือโรคไข้ปวดข้อยุงลายเป็นโรคติดต่อที่เกิดจากเชื้อไวรัสซึ่งถูกแพร่กระจายโดยยุงลายสวย (Aedes albopictus) และยุงลายบ้าน (Aedes aegypti) โรคชิคุนกุนยามักไม่เป็นอันตรายร้ายแรงต่อชีวิต แต่ผู้ป่วยบางรายอาจมีอาการปวดข้อเรื้อรังต่อเนื่องเป็นเดือนหรือเป็นปี ทำให้ถูกวินิจฉัยผิดว่าเป็นโรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ได้เช่นกัน

ไข้ชิคุนกุนยาไม่ติดต่อจากคนสู่คน แต่ติดต่อผ่านวิธีต่าง ๆ ดังต่อไปนี้

- ยุงสู่คน เมื่อคนที่มีเชื้อชิคุนกุนยาถูกยุงกัด ยุงตัวนั้นจะติดเชื้อและกลายเป็นพาหะโรค เราจึงควรป้องกันตนเองไม่ให้ถูกยุงกัด ผู้ที่ติดเชื้อแล้วควรป้องกันตนเองจากการถูกยุงกัดเพื่อป้องกันการแพร่เชื้อสู่ผู้อื่น
- การแพร่เชื้อจากแม่สู่ลูกในขณะอยู่ในครรภ์
- ขณะคลอด
- การสัมผัสกับเลือดที่ติดเชื้อในห้องปฏิบัติการ

หลังจากถูกยุงที่ติดเชื้อกัด จะมีระยะฟักตัวก่อนเริ่มมีอาการภายใน 3 - 7 วัน

- ไข้สูงเฉียบพลัน
- อาการปวดข้อและบวม

- ปวดกล้ามเนื้อ
- ปวดศีรษะและคลื่นไส้
- ตาแดง
- ผื่น
อาการมักจะหายภายในหนึ่งสัปดาห์ ยกเว้นอาการปวดข้อและกล้ามเนื้อซึ่งอาจรุนแรงและมีอาการต่อเนื่องเป็นเวลาหลายเดือนหรือหลายปี

โดยปกติแล้วไข้ชิคุนกุนยาจะไม่ทําให้เกิดอาการรุนแรงหรือเสียชีวิต แต่หากเป็นโรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน หรือโรคหัวใจ หรืออายุ 65 ปีขึ้นไป ความเสี่ยงที่จะมีอาการรุนแรงจะเพิ่มมากขึ้น