จังหวัดในประเทศไทยที่มีผังเมืองที่ดีที่สุดและยังติดอันดับ 23 ของโลกด้วย

ประเทศไทยที่มีผังเมืองสวยที่สุดของประเทศไทย มองไกลๆ นึกว่าผังเมืองของต่างประเทศ นั่นคือจังหวัดยะลานั่นเอง

จากการที่เทศบาลนครยะลาได้รับการคัดเลือกให้เป็นตัวแทนประเทศไทย ได้รับการเสนอชื่อเพื่อเข้ารับการพิจารณาในส่วนของโซนเอเชียและแปซิฟิค เมื่อปี พ.ศ.2546 จนผ่านการตัดสินชนะเลิศจากกรรมการตัดสินชุดใหญ่ของ UNESCO ได้รับรางวัล UNESCO Cities และมีเว็บไซต์ชื่อดัง จัดอันดับ "ยะลา" ให้เป็นผังเมืองที่ดีที่สุด อันดับที่ 23 ของโลกในปี 2560

โดยผังเมืองนี้ตั้งอยู่ใจกลางเมืองยะลา จังหวัดยะลา ซึ่งมีถนนกว่า 400 สาย ตัดเชื่อมต่อกันเหมือนใยแมงมุม มีวงเวียนซ้อนกัน 3 วง คล้ายกรุงปารีสฝรั่งเศส และแบ่งพื้นที่เป็นโซนนิ่งชัดเจน ซึ่ง 3 วงที่ว่าได้ถูกแบ่งออกเป็นสถานที่สำคัญต่าง ๆ ดังนี้

ชั้นที่ 1 วงในสุด เป็นหน่วยงานราชการต่าง ๆ เช่น ศาลากลาง จังหวัด สำนักงานเกษตรจังหวัด สำนักงานที่ดิน และสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย เป็นต้น

ชั้นที่ 2 เป็นบ้านพักข้าราชการ

ชั้นที่ 3 วงเวียนสุดท้าย เป็นที่ตั้งของโรงพยาบาล โรงเรียน สถาบันการศึกษา สวนสาธารณะ ย่านการค้า และที่อยู่อาศัยของประชาชน

เราจะเห็นได้ว่าการผังเมืองแบบนี้มีประโยชน์ต่อการจัดสิ่งอำนวยความสะดวก และการเดินทางถึงกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ กล่าวคือ การตัดถนนต่าง ๆ ภายในเมืองยึดหลักเกณฑ์ที่ว่า ควรแบ่งตัดซอยให้หลังบ้านชนกันแต่ห่าง 4 เมตร เพื่อเป็นที่วางขยะ ถังขยะและสะดวกต่อการดับเพลิง การรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม หรือการวางสาธารณูปโภคและสาธารณูปการให้ครอบคลุมทั้งเมือง เป็นต้น

สำหรับผู้สร้างผังเมืองยะลา คือ พระรัฐกิจวิจารณ์ (สวาสดิ์ ณ นคร) ที่เปรียบได้กับผู้ว่าราชการจังหวัดยะลา ดำรงตำแหน่งเมื่อ พ.ศ.2424 โดยท่านได้ร่วมและสหายข้าราชการได้ริเริ่มดำเนินการ ผ่านการรับการเสนอแนะจากแผนกผังเมือง กรมโยธาเทศบาลวางผังเมือง ที่กำหนดพื้นที่ใช้ที่ดินในเขตเมือง และการสร้างสรรค์สิ่งต่าง ๆ ภายในเมืองขึ้น ซึ่งเริ่มต้นจากการร่วมกันหาศูนย์กลางของเมืองแล้วจึงปักหลักก้อนใหญ่โดยมีก้อนหินไว้เป็นเครื่องหมาย ภายหลังจุดนี้ก็คือที่ตั้งของศาลหลักเมือง และได้วางแผนผังเมืองเป็นวงเวียนรอบศูนย์กลางเมืองทั้งสิ้น 3 วงตามที่กล่าวมาด้านบนนั่นเอง