‘ภูเขารูปโต๊ะ’เก่าแก่ที่สุดบนโลก อายุถึง 2 พันล้านปี

‘ภูเขารูปโต๊ะ’ การก่อตัวทางธรณีวิทยาที่เก่าแก่ที่สุดบนโลก อายุถึง 2 พันล้านปี

เขาโรไรมา (Cerro Roraima, Tepuy Roraima) หรือ เขาโฮไรมา (Monte Roraima) เป็นเขาที่สูงที่สุดในเทือกเขาพากาไรมาของที่ราบสูงเทปุยในทวีปอเมริกาใต้ นักสำรวจชาวอังกฤษชื่อ เซอร์วอลเทอร์ ราเล ได้บรรยายไว้เป็นคนแรกว่า พื้นที่บนยอดเขากว่า 31 ตารางกิโลเมตร ประกอบขึ้นจากหน้าผารอบด้านซึ่งสูงถึง 400 เมตร (1,300 ฟุต) เขาแห่งนี้ยังทำหน้าที่เป็นเส้นแบ่งเขตแดนระหว่าง 3 ประเทศอันได้แก่ประเทศเวเนซุเอลา บราซิล และกายอานา

เขาโรไรมาตั้งอยู่บนหินฐานทวีปกายอานา ทางมุมตะวันออกเฉียงใต้ในพื้นที่ 30,000 ตารางกิโลเมตรของอุทยานแห่งชาติคาไนมา ซึ่งก่อให้เกิดยอดสูงสุดในที่เขตที่ราบสูงกายอานา ภูเขารูปโต๊ะของอุทยานได้รับการพิจารณาว่าเป็นการก่อตัวทางธรณีวิทยาที่เก่าแก่ที่สุดบนโลกมีอายุถึง 2 พันล้านปีนับตั้งแต่อภิมหาบรมยุคพรีแคมเบรียน จุดสูงสุดของเขาแห่งนี้คือ มาเวอริกร็อก สูงถึง 2,810 เมตร (9,219 ฟุต) ตั้งอยู่ทางใต้สุดของที่ราบสูงและทั้งหมดอยู่ในพื้นที่ของเวเนซุเอลา

ในเขตที่ราบสูง พืชหลายสายพันธุ์พบเฉพาะในเขาโรไรมาเท่านั้น เช่น พิชเชอร์แพลนท์ (ฮีเลียมโฟรา) แคมปานูลา (เบลฟลาวเวอร์) หรือพืชหายากอย่างต้นหญ้า ราปาที ก็พบได้ทั่วไปตามสันเขาและยอดเขา มีฝนตกเกือบทุกวัน พื้นผิวเกือบทั้งหมดบนยอดเขาเป็นหินทรายเปล่า ๆ มีพุ่มไม้ปกคลุมเพียงเล็กน้อย (บอนเนเทียโรไรโม) และพบสาหร่ายด้วย พืชหายากอื่น ๆ สามารถพบได้ในบ่อทรายที่กระจายอยู่ทั่วไปบนพื้นหินบนยอดเขา สารอาหารในดินโดนชำระล้างไปตามกระแสน้ำที่ไหลตกจากขอบผาเกิดเป็นน้ำตกที่ใหญ่ที่สุดในโลกแห่งหนึ่ง

มีตัวอย่างสัตว์หายากมากมายบนยอดเขาโรไรมา เช่น Oreophrynella quelchii เรียกกันทั่วไปว่าคางคกพุ่มไม้โรไรมา เป็นสัตว์หากินกลางวันพบได้ในพื้นหินที่เปิดโล่งหรือป่าพุ่มไม้ เป็นคางคกในตระกูล Bufonidae และสืบพันธุ์แบบ direct development คางคกสายพันธุ์นี้ถูกขึ้นบัญชีเป็นสัตว์เสี่ยงสูญพันธุ์ จึงจำเป็นอย่างมากที่ต้องให้ความรู้กับนักท่องเที่ยวให้ทราบความสำคัญของปัญหานี้ และไม่ให้รบกวนพวกมัน การเฝ้าระวังจำนวนประชากรอย่างใกล้ชิดก็จำเป็นเช่นกัน โดยเฉพาะเมื่อสัตว์สายพันธุ์นี้ถูกพบแต่ที่นี่แห่งเดียว สัตว์ชนิดนี้ได้รับการคุ้มครอง Monumento Natural Los Tepuyes ในเวเนซุเอลา และ Parque Nacional Monte Roraima ในบราซิล

เป็นเวลานานก่อนนักสำรวจชาวยุโรปจะเข้ามา เขาโรไรมาเป็นถิ่นฐานสำคัญของชนพื้นเมืองในท้องถิ่น และยังเป็นศูนย์กลางแห่งความเชื่อและตำนานต่างๆ ชาวเพมอน และชาวคาพอน ชนเผ่าพื้นเมืองของแกรนซาบานา ถือเขาโรไรมาว่าเป็นตอของต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ที่ครั้งหนึ่งเคยเป็นแหล่งรวมผลไม้และหน่อพืชผักทุกชนิดในโลก แต่เมื่อถูกโค่นลงโดยมาคุไนมา นักหลอกลวงตามตำนาน ต้นไม้ศักดิ์สิทธิ์ก็ล้มลงสู่พื้นดิน ก่อให้เกิดน้ำท่วมใหญ่ Roroi ในภาษาเพมอนแปลว่า สีน้ำเงินเขียว ส่วน ma แปลว่ายิ่งใหญ่