"ศิลานักปราชญ์" มีคุณสมบัติ เปลี่ยนโลหะเป็นทองคำหรือเงิน รักษาความเจ็บป่วย

เชื่อกันว่า ศิลานักปราชญ์มีคุณสมบัติหลากหลาย เช่น เปลี่ยนโลหะเป็นทองคำหรือเงิน รักษาความเจ็บป่วย และต่ออายุผู้บริโภคบางส่วนของศิลา

ศิลานักปราชญ์ ( philosopher's stone) เป็นสสารทางการเล่นแร่แปรธาตุอันเป็นตำนานซึ่งกล่าวกันว่าสามารถเปลี่ยนโลหะฐาน (เช่น ตะกั่ว) ให้เป็นทองคำหรือเงิน บ้างเชื่อว่ามีสรรพคุณเสมือนเป็นน้ำอมฤต

ทำให้คืนสู่วัยหนุ่มสาว และบรรลุความเป็นอมตะ ศิลานักปราชญ์ถือเป็นเป้าหมายสูงสุดในศาสตร์การเล่นแร่แปรธาตุตะวันตก ศิลานักปราชญ์เป็นสัญลักษณ์ใจกลางของการเล่นแร่แปรธาตุ โดยเป็นสัญลักษณ์แห่งความเป็นอริยสมบูรณ์ การเห็นแจ้ง และความเกษมสุข ความพยายามแสวงหาศิลานักปราชญ์ถูกเรียก "มหากิจ" (ละติน: Magnum opus)

ภาพวาด The Alchemist in Search of the Philosopher's Stone โดย โจเซฟ ไรต์ (ค.ศ. 1771)

ในศาสนาพุทธและศาสนาฮินดู จินดามณีเป็นวัตถุที่เทียบเท่ากับศิลานักปราชญ์

เชื่อกันว่าศิลานักปราชญ์มีคุณสมบัติทางเวทมนตร์หลายอย่าง คุณสมบัติที่กล่าวถึงอย่างกว้างขวางที่สุด คือ ความสามารถในการเปลี่ยนโลหะฐานให้เป็นทองคำหรือเงิน และความสามารถในการรักษาความเจ็บป่วยทุกประเภท

และการต่อชีวิตของผู้ที่บริโภคศิลานักปราชญ์ให้ยืนยาวส่วนหนึ่ง คุณสมบัติอื่นมีกล่าวถึงได้แก่ การสร้างตะเกียงที่ลุกไหม้ชั่วกัลปาวสาน การเปลี่ยนผลึกธรรมดาให้เป็นอัญมณีมีค่าและเพชร ชุบชีวิตพืชที่ตายแล้ว การสร้างแก้วที่ยืดหยุ่นหรือนำมาตีเป็นแผ่นได้ หรือการสร้างโคลนหรือโกเลม

สัญลักษณ์ของศาสตร์เล่นแร่แปรธาตุ วงกลมตรงกลางคือศิลานักปราชญ์

รูปลักษณ์

สัญลักษณ์ของศาสตร์เล่นแร่แปรธาตุ วงกลมตรงกลางคือศิลานักปราชญ์
คำบรรยายลักษณะของศิลานักปราชญ์นั้นมีมากหลากหลาย ตามตำราเล่นแร่แปรธาตุ ศิลานักปราชญ์มีสองประเภท ซึ่งเตรียมได้โดยวิธีการเกือบเหมือนกัน คือ สีขาว (สำหรับทำเงิน) และสีแดง (สำหรับทำทอง)

ศิลาสีขาวเป็นรุ่นที่เสร็จสมบูรณ์น้อยกว่าศิลาสีแดง ตำราเล่นแร่แปรธาตุโบราณและสมัยกลางบางเล่มทิ้งคำใบ้ถึงรูปลักษณ์ทางการภาพที่ควรเป็นของศิลานักปราชญ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งศิลาสีแดง ศิลานักปราชญ์มักกล่าวขานกันบ่อยครั้งว่า จะมีสีส้ม (สีหญ้าฝรั่น) หรือแดงเมื่อบดให้เป็นผง หรือในรูปของแข็ง

สีกลางระหว่างแดงกับม่วงแดง โปร่งใส คล้ายแก้ว เชื่อกันว่าศิลานักปราชญ์นั้นหนักกว่าทอง และเชื่อกันว่าละลายได้ในของเหลวทุกชนิด แต่ไม่ติดไฟ

นักประพันธ์เล่นแร่แปรธาตุบางครั้งเสนอว่า การบ่งชี้ของศิลานั้นเป็นการอุปมา แม้ถูกเรียกว่าศิลา แต่มิใช่เพราะมันดูเหมือนศิลา