อันตรายจาก "ปลาร้า"

อันตรายจากปลาร้าที่ควรรู้

การบริโภคปลาร้าที่หมักและปรุงด้วยขั้นตอนที่ไม่สะอาด รวมทั้งการบริโภคปลาร้าในปริมาณมากหรือบ่อยเกินไปอาจเสี่ยงต่อปัญหาสุขภาพ  ต่อไปนี้

1. โรคพยาธิ

อย่างที่ทราบกันดีว่าการทำปลาร้าจะใช้ปลาดิบมาหมัก ส่วนใหญ่จะเป็นปลาน้ำจืด โดยแหล่งน้ำตามธรรมชาติมักจะมีพยาธิอาศัยอยู่ในปลาและสัตว์น้ำ ก่อนนำปลาร้ามาบริโภคจึงจำเป็นต้องนำไปต้มหรือทำให้สุกก่อนเสมอเพื่อกำจัดพยาธิและไข่พยาธิที่อาจปนเปื้อนมากับตัวปลา

แม้ว่าปัจจุบันมีการรณรงค์ให้ต้มปลาร้าก่อนบริโภค แต่คนบางส่วนก็เลือกที่จะใช้ปลาร้าแบบไม่ปรุงสุกมาทำอาหาร จึงเสี่ยงต่อการเกิดโรคพยาธิ อย่างโรคพยาธิลำไส้ พยาธิตัวจี๊ด และโรคพยาธิชนิดอื่น แต่โรคพยาธิที่พบบ่อยจะเป็นโรคพยาธิใบไม้ในตับ ซึ่งส่งผลให้เกิดอาการท้องร่วง ท้องผูก อาหารไม่ย่อย ปวดท้อง น้ำหนักลด ตัวเหลือง ตาเหลือง เป็นไข้ นำไปสู่ภาวะตับอักเสบ และเพิ่มความเสี่ยงของโรคมะเร็งตับได้

2. โรคความดันสูง

โรคความดันสูงหรือโรคความดันโลหิตสูงเป็นโรคหลอดเลือดที่นำไปสู่โรคที่เรื้อรังและร้ายแรงหลายชนิด โดยเฉพาะโรคหัวใจและโรคหลอดเลือดสมอง การบริโภคอาหารที่มีรสเค็มจัด มีเกลือหรือโซเดียมในปริมาณมากเป็นส่วนประกอบหรือบริโภคเป็นประจำเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของโรคนี้

อย่างที่ได้กล่าวไปว่าปลาร้านั้นเป็นการหมักปลาดิบด้วยเกลือ ทำให้วัตถุดิบนี้มีปริมาณโซเดียมสูงมาก อีกทั้งคนทั่วไม่ได้บริโภคปลาร้าเพียงอย่างเดียว แต่มักนำมาทำเป็นอาหาร จึงต้องมีการปรุงรสด้วยเครื่องปรุงอื่น อย่างน้ำปลา ผงชูรส หรือโซเดียมประเภทอื่นร่วมด้วย ทำให้ร่างกายได้รับโซเดียมในปริมาณที่มากขึ้น

3. โรคไต

การบริโภคอาหารโซเดียมสูงอย่างปลาร้า ไม่เพียงเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคความดันสูงเท่านั้น แต่ยังส่งผลกระทบต่อไตด้วยเนื่องจากไตเป็นอวัยวะที่ช่วยกรองของเสียออกจากร่างกาย ในแต่ละวันไตจะกรองของเสียและสารอาหารที่เกินมา รวมถึงสารในกลุ่มของโซเดียม

เมื่อร่างกายได้รับโซเดียมเกินกว่าที่ร่างกายต้องการจะทำให้ไตทำงานหนัก นานวันเข้าก็จะทำให้ไตเสื่อมก่อนเวลาอันควรและนำไปสู่โรคไตได้

4. โรคมะเร็ง

โรคมะเร็งเป็นอีกหนึ่งอันตรายจากปลาร้าที่ทุกคนควรระวัง เพราะไนโตรซามีน (Nitrosamines) ซึ่งเป็นสารชนิดที่พบได้ในอาหารหมักดองหลายประเภท รวมถึงปลาร้าที่หลายคนชื่นชอบ จัดเป็นสารก่อมะเร็ง (Carcinogens) ประเภทหนึ่ง การได้รับสารนี้อาจเพิ่มความเสี่ยงของโรคมะเร็งบางชนิด เช่น โรคมะเร็งตับ โรคมะเร็งหลอดอาหาร โรคมะเร็งทางเดินอาหาร และโรคมะเร็งกระเพาะปัสสาวะ เป็นต้น

ไม่เพียงเท่านั้น การศึกษาอีกชิ้นที่ศึกษาเรื่องโรคมะเร็งตับจากการบริโภคปลาร้ายังพบว่า นอกจากตัวปลาร้าจะมีสารไนโตรซามีนที่เป็นสารก่อมะเร็งแล้ว การติดเชื้อโรคพยาธิใบไม้ตับก็เป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดโรคมะเร็งตับได้เช่นกัน ดังนั้น หากใครบริโภคปลาร้าเป็นประจำ โดยเฉพาะปลาร้าที่ไม่ได้ผ่านการปรุงสุกอาจมีความเสี่ยงของโรคมะเร็งมากขึ้นได้