พระเจดีย์สยบธรณีพิโรธ

ภาพพระเจดีย์สามองค์ ถ่ายโดย โจเซฟ ร็อค (Joseph Rock) นักสำรวจชาวอเมริกัน เมื่อปี 1922 (ในภาพปรากฎเพียง 2 องค์)

มณฑลหยุนหนานตั้งอยู่ชายขอบหลังคาโลก จึงปรากฎรอยเลื่อนมากมาย เสี่ยงต่อแผ่นดินไหวมาช้านาน ชาวหยุนหนานจึงค่อนข้างคุ้นเคยกับแผ่นดินไหว แต่ในขณะเดียวกันก็พร่ำภาวนาขออย่าให้เกิดภัยพิบัติ เพราะแต่ละครั้งไม่เพียงทำลายชีวิตผู้คน แต่ยังทำลายบ้านเรือนราบเป็นหน้ากลอง

อาจกล่าวได้ว่า บ้านเมืองอันงดงามของหยุนหนานวินาศไปมากมาย ด้วยสาเหตุ 2 ประการ คือ เหตุกบฎตู้เหวินซิ่ว เมื่อปลายศตวรรษที่ 19 ทำลายวัดวาอารามในนครคุนหมิงไปเหลือคณานับ อีกคราคือแผ่นดินไหวใหญ่ที่เมืองต้าหลี่ เมื่อปี 1925 รุนแรงถึงขนาดเหลืออาคารหลังเดียวที่รอดพ้นภัย จากทั้งหมดนับร้อยหลัง

แต่มีสถานที่หนึ่งรอดทั้งภัยกบฏ และแผ่นดินไหว นั่นคือพระเจดีย์สามองค์แห่งวัดฉงเซิ่ง (崇圣寺三塔) ริมทะเลสาบเอ๋อร์ไห่

พระเจดีย์แห่งนี้ยืนยงเคียงคู่เมืองต้าหลี่มาตั้งแต่สมัยอาณาจักรหนานจ้าว หรือน่านเจ้า องค์ใหญ่ตรงกลาง คาดว่าสร้างขึ้นเมื่อราวปี 823-840 ส่วนองค์เล็กขนาบซ้ายขวา สร้างขึ้นเมื่อราวร้อยกว่าปีต่อมา

ตลอดพันกว่าปีมานี้ พระเจดีย์สามองค์ไม่เพียงรอดพ้นแผ่นดินไหวใหญ่ปี 1925 แต่ยังรอดครั้งอื่นๆ มานับไม่ถ้วน เช่นในสมัยราชวงศ์หมิง เกิดแผ่นดินไหวเมื่อปี 1515 พระเจดีย์องค์กลาง หรือพระเจดีย์เชียนสวิน (千寻塔) ถึงกับแยกออก แต่ในอีก 10 วันถัดมาเกิดอาฟเตอร์ช็อก ปรากฎว่าพระองค์พระเจดีย์กลับประสานกันอีกครั้งอย่างน่าอัศจรรย์

ด้วยเหตุที่ไม่สะทกสะท้านต่อภัยธรรมชาติ ทั้งยังสร้างขึ้นเพื่อสยบมังกรในทะเลสาบเอ๋อร์ไห่ จึงปรากฎแผ่นป้ายที่ด้านหน้าพระเจดีย์ว่า หย่งเจิ้นซานชวน (永镇山川) หรือ "สยบภูผาธารา"

ป้ายศิลานี้สร้างขึ้นในรัชศกว่านหลี่ปีที่ 11 แห่งราชวงศ์หมิง หรือปีค.ศ. 1583 ไม่น่าเชื่อว่า นับแต่นั้น หยุนหนานผ่านแผ่นดินไหวและน้ำท่วมหลายต่อหลายครั้ง แต่พระเจดีย์ก็ยังมั่นคงสถาพรสมคำสรรเสริญบนแผ่นศิลา