เพจดังแจง ประเด็นดราม่าลิขสิทธิ์ ระหว่างโหลกแดงที่เพิ่งคัมแบคมากับเพจกระทู้ดราม่าพันทิปเรื่องลิขสิทธิ์ของแฟนอาร์ท

เพจ Drama-addict โพสต์เรื่องราว

ตอนนี้มีประเด็นดราม่าระหว่างโหลกแดงที่เพิ่งคัมแบคมากับเพจกระทู้ดราม่าพันทิปเรื่องลิขสิทธิ์ของแฟนอาร์ท ก็เห็นมีคนหยิบประเด็นลิขสิทธิ์กันรัวๆเลย ขออธิบายประเด็นนี้คร่าวๆดังนี้

สมมุติมีผลงานชิ้นนึง เอาเป็นภาพลุงแซมนี่ก็ได้ ให้เจ้าของลิขสิทธิ์ภาพตัวจริงชื่อ นาย A

แล้วคนเห็นภาพลุงแซมแล้วถูกใจ เอาไปวาดแฟนอาร์ทกัน หรือทำโดจินกัน ได้แก่ นาย B C D

การทำแฟนอาร์ทในแง่นี้ละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่

อันนี้ต้องดูก่อนว่าเป็นไปในแง่ของ fair use หรือไม่
fair use ในที่นี้ หมายถึงการใช้งาน ผลงานลิขสิทธิ์อย่างเป็นธรรม ซึ่งอันนี้ก็แตกต่างกันไปบ้างตามกฏหมายของแต่ละประเทศ เช่น หลักๆที่คล้ายกันคือ ใช้เพื่อการศึกษา ใช้เพื่อการวิจัย ใช้เพื่อวิจารณ์โดยสุจริต การหยิบมา
parody ขำๆ อันนี้ก็ถือว่า fair use แต่อันนี้มีรายละเอียดยิบย่อยแตกต่างกันไปตามแต่ละประเทศ ไปดูกฏหมายของแต่ละที่อ้างอิงเอาละกัน

อีกปัจจัยนึงคือ ผลที่กระทบต่อรายได้ของเจ้าของลิขสิทธิ์ ถ้ากระทบต่อประโยชน์ที่เจ้าของผลงานพึงได้จากผลงานชิ้นนั้น ก็ถือว่าเกินขอบข่ายของ fair use

ปรกติแล้ว ถ้าเป็นการวาดแฟนอาร์ททั่วไป หรือวาดโดจิน กลุ่มนี้ส่วนมากเจ้าของลิขสิทธิ์ผลงาน มักหยวนๆ เพราะเหมือนเอื้อประโยชน์กัน ยิ่งมีคนวาดโดจิน แฟนอาร์ทเยอะ ก็ยิ่งทำให้ผลงานนั้นเป็นที่รู้จักในวงกว้างมาก ยกเว้นในบางกรณี ที่โดจินหรือแฟนอาร์ทนั้น มีผลกระทบต่อผลงานหลักอย่างแรง เช่น โดจินโดราเอมอนตอนจบ ที่เสือกวาดดีฉิบหาย วาดซึ้งโคตรๆ จนขายดีเละเทะ จนทางเจ้าของลิขสิทธิ์โดเรมอนที่ญี่ปุ่นดำเนินการทางกฏหมายกับคนวาดโดจินเล่มนี้ ห้ามไม่ให้เขียนโดจินโดราเอมอนอีก และให้แบ่งรายได้ส่วนที่ได้จากโดจินเล่มนี้ให้ทางเจ้าของลิขสิทธิ์ด้วย

อ้างอิง https://www.facebook.com/photo.php?fbid=852877964765028&set=a.293899637329533.82699.100001284983507&type=3

ดังนั้นถ้าคนทำแฟนอาร์ทไม่ล้ำเส้นตรงนี้ ก็มักจะไม่มีปัญหาอะไรกับทางเจ้าของลิขสิทธิ์มากนัก อันนี้ต้องขึ้นอยู่กับข้อตกลงระหว่างเจ้าของลิขสิทธิ์กับคนทำแฟนอาร์ท บางเจ้าก็ให้ทำได้ในระดับนึง บางเจ้าไม่อนุญาตให้ทำเลย ต้องไปตกลงกันเอง

ทีนี้ สมมุติ มีนาย E เอาผลงานแฟนอาร์ทของนักวาด B ไปทำเป็นสินค้าขาย ถามว่ากรณีนี้ นาย E ละเมิดลิขสิทธิ์หรือไม่

อธิบายค่อนข้างยุ่งเหยิงนะ อย่างแรก ผลงานศิลปะเมื่อสร้างขึ้นมา จะมีลิขสิทธิ์คุ้มครองโดยทันที ดังนั้นถึงแม้ภาพที่ B วาด จะเป็นแฟนอาร์ทที่ A ถือลิขสิทธิ์ แต่ถ้าเขาวาดเองกับมือ หรือกับคอมพ์ก็ตามแต่ เขาจะได้รับลิขสิทธิ์คุ้มครองสิทธิของเขาในผลงานชิ้นนี้ ดังนั้นการจะเอาผลงานนี้ไปแสวงหากำไรใดๆก็ตาม ต้องได้รับอนุญาตจาก B ก่อน ถ้า E เอาภาพของ B ไปผลิตสินค้า โดยที่เจ้าตัวไม่อนุญาต B ก็ฟ้อง E ได้

ทีนี้ ต่อให้ B อนุญาต ก็ต้องไปดูกันอีกทีว่า ทาง A ที่เป็นผู้ถือลิขสิทธิ์ตัวจริง เขาจะอนุญาตมั้ย เพราะถ้าทาง A ไม่ยอม ก็ถือเป็นการละเมิดลิขสิทธิ์ผลงานของเขาไปประยุกต์เป็นสินค้าเพื่อแสวงหาผลกำไรอยู่ดี แต่ในกรณีนี้ก็ต้องมีประเด็นที่ต้องพิจารณาอีกว่า ผลงานศิลปะชิ้นดั้งเดิมนั้นยังมีลิขสิทธิคุ้มครองหรือไม่ ยังอยู่ในระยะคุ้มครองลิขสิทธิ์ของศิลปะประยุกต์รึเปล่า วุ้นวายฉิบหาย

รายละเอียดมากกว่านี้ ขอซัมม่อน กรมทรัพย์สินทางปัญญา มาอธิบายเพิ่มเติมครับ แต่แนะนำว่า ถ้าอยากผลิตสินค้าอะไรขายซักอย่างนะ อย่าไปเอาแฟนอาร์ทใครมาทำลวดลายสินค้าเลย เพราะประเด็นเรื่องลิขสิทธิ์แม่งชวนมึนงงเ...้ยๆ บางภาพแม่งลิขสิทธิซ้อนทับกันไม่รู้กี่ชั้น

เอาเป็นว่ากำเงินไปจ้างนักวาดฝีมือดีๆ ให้วาดภาพที่เป็นออริจินอลแล้วซื้อผลงานนั้นมาผลิตเลยจะดีสุด

ปล ภาพลุงแซมออริจินอล ที่ยกตัวอย่างเป็น public domain คือสมบัติสาธารณะ เพราะหมดการคุ้มครองลิขสิทธิ์แล้ว
ปล.2 เคสไอ้โหลกแดงนี่แก้ง่ายมาก มึงไปจ้างคนวาด บอกวาดกระโหลก วาดให้มันออกแดงๆ แต่ไม่ให้วาดตัวเดียวกับ red skull ให้วาดให้แตกต่างออกไปให้ชัดเจน แค่นี้ จบละ จากนั้นมึงจะเอาภาพไปผลิตสินค้าเท่าไหร่ยังไงก็ได้ เพราะไม่มีใครเป็นเจ้าของลิขสิทธิ์ภาพนั้นอีกแล้วนอกจากมึงที่เป็นคนจ้างวาด