ทำไม"บาดแผลทางใจ"ถึงเปลี่ยนคนได้ ถอดบทเรียน เรนนี่ take me out

ก่อนอื่นขออนุญาตให้กำลังใจเรนนี่ take me out หลังจากมีรายการ reality ออกมาทำให้หลายคนต่างพากันวิจารณ์นิสัย เข้าใจว่าการเป็นแบบนี้ไม่เป็นที่น่าพึงพอใจนักกับคนหมู่มากในสังคม แต่ผู้เขียนขอเขียนอีกมุมว่าคนเรามีที่มาที่ไป และบาดแผลทางใจ (Trauma) ก็เป็นสิ่งหนึ่งที่ shape หรือขัดเกลาให้มนุษย์มีลักษณะที่ต่างกัน อาจรวมถึงคุณเรนนี่

แต่ก่อนสิ่งอื่นใด เรากำลังดู Reality หรือรายการถ่ายทำจากชีวิตจริง ไม่ใช่ละครหรือ Drama ที่อินกับบทละคร จนเผลอก่นด่าวาจาสาดเสียได้ตามใจ เรากำลังวิจารณ์คน ๆ หนึ่งอย่างรุนแรง (Bullying) กันอยู่หรือเปล่า ถ้าไม่ชอบก็ควรแนะนำด้วยวาจาดี ๆ ไม่เห็นด้วยกับการด่ากราดนะคะ ไม่ใช่เฉพาะกับเคสนี้ แต่ไม่ว่าใครก็ตาม

กลับมาที่สาเหตุ หรือปัจจัยที่อาจขัดเกลาชีวิตของเธอมา เนื่องจากเท่าที่ทราบมา (แต่ไม่ใช่ทั้งหมดที่รู้) เธอได้บอกในรายการว่าเธอเคยป่วยอย่างหนักเป็นเวลาเกือบ 1 ปีและเพิ่งจะหายดี ชีวิตเหมือนผ่านช่วง “มรสุม” เลยก็ว่าได้ ผู้เขียนกำลังมองอย่างเข้าใจถึงเหตุการณ์และที่มาที่ไป ว่าช่วงที่คนเราผ่านมรสุมชีวิต เป็นช่วงที่หนักอึ้งที่สุดของจิตใจ จึงอาจทำให้มีปัญหาจัดการกับภาวะอารมณ์เพราะไม่ใช่ทุกคนจะเก่งจนสามารถรับมือได้ แต่เธออาจจะกำลังใช้เวลาเยียวยา (rehabilitation) อยู่ก็เป็นได้ ผู้เขียนไม่ขออนุญาตฟันธงและไม่ก้าวก่ายใด ๆ ทั้งสิ้น เป็นแค่มุมมองเท่านั้น

เผอิญผู้เขียนได้อ่านบทความ หรือหนังสือก็ได้เพราะยาวมาก เรื่อง “เปลี่ยนร้ายกลายเป็นดี พลังสุขภาพจิต RQ” และคิดว่าสอดคล้องกับเรื่องนี้ เลยขออนุญาตเอามาเล่ากล่าวกัน (อ่านฉบับเต็มตามลิ้งก์ที่แปะด้านล่างได้)

มีคำกล่าวว่า ตราบใดที่เรายังมีชีวิต การเสียทรัพย์สินเงินทองเท่ากับเราไม่ได้เสียอะไรเลย ถ้าเสียสุขภาพร่างกายหรืออวัยวะ เท่ากับเราสูญเสียไปบางส่วน แต่ถ้าเราเสียสุขภาพจิต แม้ว่ายังมีชีวิตแต่ก็เหมือนไม่เหลืออะไรเลย

ในการศึกษาเล่าเรียนเราต้องการใช้พลังด้านสติปัญญาที่รู้จักกันว่าไอคิว (IQ: Intellectual Quotient) ในการอยู่ร่วมกับคนอื่นอย่างมีความสุขและมีความสัมพันธ์ที่ดี เราจำเป็นต้องมีความฉลาดทางอารมณ์ หรือ อีคิว EQ (Emotional Quotient) และในการที่เราจะเป็นคนที่มีจริยธรรม ทำสิ่งต่าง ๆ อย่างสุจริต เราจำเป็นต้องมี MQ (Moral Quotient)

                พลังสุขภาพจิตที่เรียกว่าอาร์คิว (RQ: Resilience Quotient) หมายถึงความสามารถในการกลับสภาพเดิม (Resilience) ความสามารถในการฟื้นพลังความเข้มแข็งทางจิตใจ ความยืดหยุ่น กระบวนการปรับตัวและฟื้นตัวเมื่อเผชิญกับสถานการณ์ยากลำบากหรือวิกฤต แสดงให้เห็นการเอาชระอุปสรรคโดยใช้พลังสุขภาพจิตที่ดีที่เข้มแข็ง

                การฟื้นตัวของจิตใจและอารมณ์ แบ่งได้ 3 ระดับ

1. ฟื้นตัวดีขึ้น แต่ไม่ดีเท่าเดิม เช่น หลังจากเจอวิกฤตกลายเป็นคนระแวง มองโลกแง่ร้าย ฝังใจระยะยาว
2. ฟื้นคืนตัวกลับมาสู่สภาพปกติดังเดิม ดีเท่าเดิม
3. ฟื้นตัวและดีกว่าเดิม เมื่อผ่านวิกฤตไปแล้ว มีการใช้ชีวิตทั้งกายและใจดีขึ้น เช่น เรียนรู้เข้าใจชีวิตมากขึ้น มีเหตุผลมากขึ้น ปรับเปลี่ยนวิถีการใช้ชีวิต

ดังนั้น พลังสุขภาพจิต (RQ) คือตัวช่วยหนึ่งที่ช่วยป้องกันไม่ให้เราสูญเสียสุขภาพจิตเมื่อถึงวันที่ชีวิตเหวี่ยงเราเข้าไปอยู่ในวิกฤตที่ควบคุมไม่ได้

ลักษณะของจิตที่มีพลังสุขภาพจิตสูงเปรียบกับสิ่งที่มีความยืดหยุ่นสูง

“จิตใจคนเราอาจเหมือนฟองน้ำ เมื่อโดนแรงบีบ ฟองน้ำนั้นจะกลับคืนตัวช้าหรือเร็ว กลับมาสภาพเดิมหรือไม่ ขึ้นอยู่กับคุณภาพของฟองน้ำ เปรียบเสมือน RQ ของใจเรา”

คนที่มี RQ จึงเป็นคนที่ไม่ตีโพยตีพายเมื่อมีปัญหา สามารถสงบจิตใจ จัดการอารมณ์พลุ่งพล่าน ระงับความว้าวุ่นได้ แก้ปัญหาอย่างสุขุมรอบคอบ ไม่คิดร้ายไปกว่าที่เป็นจริง ขณะเดียวกันไม่ได้เป็นคนเย็นชา ไม่ใช่คนที่คิดแบบองุ่นเปรี้ยวมะนาวหวาน แต่ไม่ได้เข้มแข็งจนไม่แสดงออกถึงความเสียใจ ไม่เห็นอกเห็นใจผู้อื่นหรือปฏิเสธการช่วยเหลือจากคนอื่น

ขอยกอีก 1   ตัวอย่าง เล่าย้อนเหตุการณ์ไปเมื่อพ.ศ.2554 กรณี ‘น้องธันย์’ นักเรียนม.2 ที่ไปเรียนซัมเมอร์ที่ประเทศสิงคโปร์ ประสบอุบัติเหตุรถไฟฟ้าทับขาขาดทั้ง 2 ข้าง แต่น้องมีกำลังใจที่ดีมาก ๆ จากครอบครัว สิ่งแวดล้อมรอบข้าง รวมถึงตัวน้องเอง น้องป็นตัวอย่างของคนที่มี RQ ดีมาก ๆ ความคิดบวกและพลังจิตใจที่ดีของน้องทำให้น้องรับตำแหน่ง “ผู้สำรวจความสุขคนไข้” ของโรงพยาบาลเวิลด์เมดิคอล  เงินเดือน 1 ล้านบาท (ข่าวเพิ่มเติม https://www.posttoday.com/social/general/499887)

แต่ก็ไม่ผิด ถ้าเราผ่านเรื่องร้าย ๆ มาและไม่สามารถทำใจให้กลับมาเป็นคนที่ดีขึ้นกว่าเดิม หรือกลับมาเป็นสภาพเดิมได้ เพราะจากการสำรวจของโลก พบว่าสามารถแบ่งได้ 3 กลุ่ม คือ

กลุ่มที่ 1 20% ยอมจำนนต่อโชคชะตา กลุ่มนี้จะท้อแท้หมดหวังไม่มีความสุข

กลุ่มที่ 2 60% อดทน ใจสู้กับวิกฤต แต่ไม่ค่อยมีทักษะหรือการปรับตัวรับมือกับวิกฤติ

กลุ่มที่ 3 20% จิตใจมีความเข้มแข็ง สามารถปรับตัวได้ดี รู้จักหาทางออก มีความหวังและสร้างอนาคตให้ตัวเอง

เห็นไหมว่า 60% หรือกลุ่มคนส่วนใหญ่ก็ไม่สามารถมองบวกได้ถึงขึ้นจะเป็นคนที่ดีขึ้น ก็เป็นคนเทา ๆ นี่แหละ แต่อย่างไรก็ตามมีการวิจัยว่าคนที่ผ่านมรสุมชีวิตมา ย่อมมี RQ ดีกว่า การฝึก RQ สามารถทำได้โดยการฝึกรักตัวเอง ฝึกตัวเองให้มีความอดทนอดกลั้น

สูตรลับเติมพลัง RQ

4 ปรับ

1. ปรับอารมณ์
2. ปรับความคิด
3. ปรับการกระทำ
4. ปรับเป้าหมาย

3 เติม

1. เติมศรัทธา
2. เติมมิตร
3. เติมใจให้กว้าง

ประเด็นนี้ใช้ได้เป็นอย่างดีกับหลาย ๆ ที่อาจผ่านมรสุมด้านความรักจน “เสียศรัทธา” อย่าลืมเติมศรัทธานะคะ

ท่ามกลางวิกฤตเราจะมีความหวังได้อย่างไร

1. เชื่อว่าปัญหาจะผ่านไปได้
2. มองด้านอื่นที่ไม่ใช่เรื่องเครียด
3. เมื่อมีปัญหาและคิดว่าจะทบทวน สรุปบทเรียนกับตัวเอง อย่าโทษตัวเองว่าไม่มีดีเหลืออยู่เลย
4. หลักทางจิตวิทยาคือการเข้าถึงศาสนา หาศรัทธาจากศาสนา

สิ่งที่ทำได้เมื่อคนใกล้ตัวมีความทุกข์

1. เป็นผู้ฟังที่ดี แสดงท่าทีและใช้คำปลอบโยน พูดทางบวก ชี้ปัญหาด้วยความจริงใจ
2. คอยอยู่ข้าง ๆ เขาจะได้ไม่รู้สุกว่าโดดเดี่ยว
3. แสดงความเห็นอกเห็นใจ ให้กำลังใจ นี่คือสิ่งที่คนอยู่ในวิกฤติอยากได้มากกว่าคำด่าแรง ๆ หรือการยั่วยุทางอารมณ์

แบบประเมินพลังสุขภาพจิต (RQ) เผื่อคนที่อยากทำอยู่ในหน้า 64 ของเว็ปด้านล่างค่ะ http://www.thaimentalhealth.com/files/234/e-book-for-download/529/%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B8%A3%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%81%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B8%B5-%E0%B8%9E%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%87%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B8%88%E0%B8%B4%E0%B8%95-RQ.pdf

 มนุษย์ทุกคนคือปุถุชนคนธรรมดา ต้องการความรัก ความเข้าใจ การยอมรับ เห็นอกเห็นใจ คำชื่นชม และเราก็สามารถทำผิดพลาดได้ทุกคน อุปสรรคจากสิ่งแวดล้อมรอบตัวเป็นสิ่งที่เราควบคุมไม่ได้ อาจไม่สำเร็จดั่งใจหวัง ผิดหวัง เราต้องให้อภัยตัวเอง การมีชีวิตที่ยอดเยี่ยมไม่ได้แปลว่าต้องมีสิ่งดี ๆ แต่เราสามารถรู้ความจริง มีความสุข และอิสระในทุกสถานการณ์  ขอให้ผ่านไปได้โดยไว และใจฟื้นฟูดีขึ้นกว่าเดิมให้จนได้ค่ะ ^^